Sirah yang buat saya berfikir

Saya pernah membaca sebuah buku sirah Nabi Muhammad SAW karya Sheikh Safiur Rahman Al-Mubarakpuri, iaitu kitab Ar-Raheeq Al-Makhtum yang menceritakan sejarah kehidupan Baginda SAW.

Pembacaannya sangat menarik dan menyentuh hati. Namun, saya tidak sempat menghabiskan bacaan kerana kesibukan. Pada suatu ketika, saya cuba meneruskan semula pembacaan. Saya berasa rugi jika tidak meneruskannya kerana penceritaan tentang kehidupan Rasulullah SAW sangat terperinci dan penuh pengajaran.

Lalu saya tertanya-tanya, mengapakah penulis begitu bersungguh-sungguh dan mendalam dalam menceritakan kisah kehidupan Rasulullah SAW?

Selepas itu, saya kembali menyelak beberapa helaian untuk meneruskan bacaan. Semakin dibaca, semakin saya memahami bahawa sirah bukan sekadar kisah sejarah tetapi mengandungi banyak pengajaran yang boleh dijadikan panduan dalam kehidupan.

Bahagian yang paling menarik bagi saya ialah peringkat awal dakwah Baginda SAW. Ketika itu, dakwah bermula dalam lingkungan yang kecil, khususnya dalam kalangan ahli keluarga dan para sahabat terdekat. Cara hidup, akhlak, interaksi dan keperibadian Baginda dapat dilihat secara langsung oleh mereka. Hal ini menjadikan penerimaan terhadap dakwah lebih mudah kerana mereka mengenali Baginda dengan dekat dan mengetahui kejujuran serta kemuliaan akhlaknya.

Namun, penerimaan dakwah dalam kalangan masyarakat yang lebih luas bukanlah sesuatu yang mudah dan berlaku secara serta-merta. Perjalanan dakwah memerlukan kesabaran, kebijaksanaan dan keteguhan hati.

Jarak dan kepadatan sosial juga memainkan peranan dalam sesuatu hubungan. Namun, jarak dan hubungan sosial ini mulai menjadi semakin dekat apabila berlaku proses kenal-mengenal dan timbulnya kepercayaan antara satu sama lain. Hubungan itu tidak lagi hanya bersifat luaran, bahkan mula menyentuh aspek dalaman dan perasaan.

Inilah yang dapat dilihat pada sahabat hebat, Abu Bakar As-Siddiq RA. Kepercayaan beliau terhadap Rasulullah SAW sangat kuat. Apabila orang lain mempertikaikan atau meragui sesuatu tentang Baginda, Abu Bakar tetap meletakkan kepercayaan yang tinggi terhadap Rasulullah SAW. Kisah-kisah para sahabat seperti Bilal dan yang lain juga memperlihatkan keyakinan yang mendalam terhadap Baginda.

Maknanya, kepercayaan dan keyakinan Abu Bakar terhadap Rasulullah SAW bukanlah sesuatu yang sedikit. Ia merupakan kepercayaan yang sangat kuat sehingga tidak mudah digugat.

Bagaimana sikap dan tindakan Baginda SAW dapat menarik hati Abu Bakar sehingga beliau sanggup mempertahankan peribadi dan dakwah Rasulullah SAW?

Menarik untuk melihat bagaimana Baginda SAW membina hubungan dan menyuburkan kepercayaan bersama Abu Bakar. Kedalaman hubungan seperti ini boleh membantu kita memahami bagaimana hubungan rapat dibentuk, sama ada dengan sahabat, keluarga, rakan sekerja ataupun pelajar.

Satu faktor yang sangat berpengaruh pada diri Baginda SAW ialah akhlaknya. Sepanjang kehidupan Baginda, masyarakat mengenali Baginda sebagai seorang yang sangat dipercayai.

Masyarakat menyukai Baginda SAW kerana sifat al-Amin, iaitu seorang yang jujur dan boleh dipercayai. Kejujuran ini memberi kesan yang sangat besar. Kita dapat membayangkan bagaimana seseorang yang jujur dan menepati janji akan mudah memperoleh kepercayaan orang lain. Apabila seseorang telah meletakkan kepercayaan kepadanya, dia tidak mencari alasan untuk berdalih atau mungkir janji.

Akhlak dan adab membentuk tingkah laku yang mengagumkan. Orang di sekeliling akan tertarik dengan tingkah laku yang baik dan mulia. Namun, akhlak dan adab bukanlah sesuatu yang terbentuk dalam satu masa. Ia melalui proses yang panjang dan berterusan.

Mari kita lihat ayat al-Quran yang berkaitan dengan akhlak. Allah SWT berfirman:

“Dan sesungguhnya engkau benar-benar berbudi pekerti yang agung.”

Ayat ini menggambarkan kemuliaan akhlak Rasulullah SAW. Akhlak yang luhur dapat dilihat melalui dua sudut iaitu aspek luaran dan aspek dalaman Baginda SAW.

Kita boleh melihat aspek luaran dahulu kerana ia merupakan gambaran kepada sifat-sifat dalamannya.

Dari aspek berbicara, Baginda SAW memiliki lisan yang fasih. Bahasa yang digunakan mudah difahami, penggunaan perkataannya padat dan tujuannya tepat. Pertuturan Baginda juga penuh dengan kelembutan dan hikmah.

Kerana lisannya sangat fasih dan penuh makna, setiap butir kata Baginda SAW mempunyai pengaruh yang besar terhadap orang yang mendengarnya. Baginda tidak suka menggunakan kata-kata yang mengelirukan atau terlalu berlebihan. Sebaliknya, tutur katanya jelas, tepat dan mempunyai keindahan bahasa.

Daripada hadis-hadis Baginda SAW, kita dapat memahami pelbagai petunjuk kehidupan yang boleh diikuti oleh semua golongan sama ada lelaki atau perempuan, ibu bapa atau anak-anak, pemimpin ataupun pengikut.

Keseluruhan kisah ini menunjukkan bahawa kekuatan dakwah Rasulullah SAW bukan hanya terletak pada penyampaian ajaran tetapi juga pada keperibadian, kejujuran, hubungan yang dibina, adab, akhlak dan cara Baginda berkomunikasi dengan manusia. Semua itu menjadi sebab mengapa orang di sekeliling Baginda mampu menaruh kepercayaan yang begitu tinggi terhadapnya.

Rasuah parah apabila orang berjawatan tinggi hilang amanah

Rasuah bukanlah masalah baharu di Malaysia. Namun dalam tempoh kira-kira sepuluh tahun kebelakangan ini, isu rasuah dan penyalahgunaan kuasa mendapat perhatian yang lebih besar apabila siasatan dan pendakwaan melibatkan bekas perdana menteri, menteri dan ahli politik, pegawai kanan kerajaan, pegawai penguat kuasa serta individu yang mempunyai pengaruh dalam organisasi dan perniagaan.

Perkembangan ini menimbulkan satu persoalan penting. Adakah banyaknya kes berprofil tinggi menunjukkan rasuah di Malaysia semakin buruk, atau adakah ia menunjukkan institusi penguatkuasaan semakin berani menyiasat mereka yang mempunyai kuasa?

Jawapannya tidak semudah memilih salah satu. Jumlah tangkapan atau pendakwaan sahaja tidak cukup untuk mengukur tahap rasuah sesebuah negara. Kita perlu melihat keseluruhan rantaian keadilan, bermula daripada siasatan, pertuduhan, perbicaraan, rayuan, sabitan atau pembebasan, sehinggalah kepada pemulihan aset. Lebih penting, masyarakat mahu mengetahui sama ada undang-undang dilaksanakan secara konsisten tanpa mengira kedudukan seseorang.

Mengapa rasuah dan kuasa sering bertemu?

Rasuah mempunyai hubungan rapat dengan kuasa membuat keputusan. Dalam sektor awam, kuasa boleh menentukan siapa memperoleh kontrak, lesen, permit atau projek. Pegawai tertentu pula mempunyai kuasa meluluskan bayaran, mengesahkan dokumen atau menentukan tindakan penguatkuasaan.

Dalam sektor swasta dan organisasi pula, kuasa mengawal dana dan pelaburan boleh membuka ruang kepada konflik kepentingan serta salah guna amanah sekiranya mekanisme pengawasan lemah.

Semakin besar nilai keputusan yang berada di tangan seseorang, semakin penting sistem semak dan imbang. Beberapa kes yang mendapat perhatian masyarakat Malaysia sepanjang sedekad lalu memberikan gambaran tentang perkara ini.

SRC International dan 1MDB: apabila bekas Perdana Menteri dibicarakan

Kes paling besar dari sudut perhatian masyarakat sudah tentu melibatkan bekas Perdana Menteri Datuk Seri Najib Razak. Dalam kes SRC International, Najib disabitkan atas tujuh pertuduhan berkaitan RM42 juta dana SRC International. Mahkamah Persekutuan pada 23 Ogos 2022 mengekalkan sabitan dan hukuman yang ketika itu merangkumi penjara 12 tahun dan denda RM210 juta. Hukuman tersebut kemudiannya dikurangkan melalui proses Lembaga Pengampunan kepada enam tahun penjara dan denda RM50 juta. [1]

Kes utama 1Malaysia Development Berhad (1MDB) pula melalui proses berasingan. Pada 26 Disember 2025, Mahkamah Tinggi mensabitkan Najib atas empat pertuduhan salah guna kuasa dan 21 pertuduhan pengubahan wang haram melibatkan kira-kira RM2.3 bilion dana 1MDB. Beliau dijatuhi hukuman penjara 15 tahun dan denda keseluruhan RM11.4 bilion. [2]

Kes SRC mempunyai makna besar terhadap persepsi masyarakat kerana seorang bekas ketua kerajaan melalui keseluruhan proses perbicaraan dan rayuan sehingga Mahkamah Persekutuan. Ia memberikan mesej bahawa jawatan tertinggi dalam kerajaan tidak seharusnya meletakkan seseorang di luar jangkauan undang-undang.

Rosmah Mansor dan projek solar Sarawak

Kes Datin Seri Rosmah Mansor pula berkaitan projek solar hibrid bernilai RM1.25 bilion bagi sekolah luar bandar di Sarawak. Pada September 2022, Mahkamah Tinggi mensabitkan Rosmah atas tiga pertuduhan rasuah berkaitan projek tersebut.

Proses perundangan bagaimanapun berterusan. Pada 29 Julai 2026, Mahkamah Persekutuan menolak permohonannya untuk menyemak keputusan terdahulu berkaitan usaha menyingkirkan hakim yang mendengar dan mensabitkannya. Rayuan utama Rosmah terhadap sabitan dan hukuman pula masih melalui proses Mahkamah Rayuan pada 2026. [3]

Perbezaan ini penting. Penolakan permohonan berkaitan hakim tidak sama dengan keputusan muktamad rayuan terhadap sabitan. Inilah sebabnya laporan mengenai kes rasuah perlu menggunakan istilah undang-undang dengan tepat.

Ahmad Zahid: DNAA dan persoalan keyakinan masyarakat

Kes melibatkan Datuk Seri Dr Ahmad Zahid memberikan dimensi yang berbeza. Pada September 2023, Mahkamah Tinggi memberikan pelepasan tanpa pembebasan atau discharge not amounting to an acquittal (DNAA) terhadap 47 pertuduhan pecah amanah jenayah, rasuah dan pengubahan wang haram berkaitan Yayasan Akalbudi selepas pihak pendakwaan memaklumkan bahawa prosiding tidak akan diteruskan pada ketika itu. [4]

Pada Januari 2026, Jabatan Peguam Negara memutuskan tiada tindakan lanjut atau NFA terhadap kes tersebut selepas penelitian lanjut terhadap bahan, representasi, fakta, bukti dan isu undang-undang. Peguam Negara menjelaskan bahawa keputusan itu tidak dibuat secara sewenang-wenangnya. [5]

Zahid kemudiannya memohon kepada Mahkamah Tinggi supaya diberikan pelepasan dan pembebasan sepenuhnya. Pada Februari 2026, pihak pendakwaan memaklumkan bahawa mereka tidak membantah permohonan itu, tetapi mahkamah menangguhkan keputusan sementara menunggu perkembangan prosiding berkaitan yang dibawa oleh Badan Peguam Malaysia. [6]

Kes ini menunjukkan bahawa persepsi terhadap keadilan tidak hanya terbentuk apabila seseorang didakwa. Masyarakat juga memerhatikan bagaimana dan mengapa sesuatu pendakwaan diteruskan, dihentikan atau tidak diteruskan lagi.

Syed Saddiq: mengapa proses rayuan penting?

Kes Syed Saddiq Syed Abdul Rahman memberikan contoh dari arah yang berbeza.

Mahkamah Tinggi pada November 2023 mensabitkannya atas empat pertuduhan berkaitan pecah amanah, salah guna harta dan pengubahan wang haram melibatkan dana Armada. Beliau ketika itu dijatuhi hukuman penjara tujuh tahun, dua sebatan dan denda RM10 juta. 
Namun Mahkamah Rayuan pada Jun 2025 mengetepikan sabitan tersebut serta melepas dan membebaskannya.

Pada 13 Julai 2026, Mahkamah Persekutuan melalui keputusan majoriti 2-1 menolak rayuan akhir pendakwaan dan mengekalkan pembebasan Syed Saddiq. Majoriti mahkamah mendapati pendakwaan tidak menunjukkan kekhilafan yang membolehkan campur tangan terhadap keputusan Mahkamah Rayuan dan elemen penting pertuduhan tidak dibuktikan melampaui keraguan munasabah. [7]

Kes ini sangat berguna dalam mendidik masyarakat mengenai prinsip keadilan. Seseorang yang didakwa belum tentu bersalah. Seseorang yang disabitkan di mahkamah peringkat pertama pula masih mempunyai hak untuk merayu. Sebab itulah kita perlu membezakan antara siasatan, pertuduhan, sabitan, DNAA dan pembebasan.

Lim Guan Eng dan projek terowong dasar laut Pulau Pinang

Satu lagi kes politik yang mendapat perhatian ialah perbicaraan bekas Ketua Menteri Pulau Pinang, Lim Guan Eng. Beliau berhadapan pertuduhan berkaitan projek terowong dasar laut dan jalan utama Pulau Pinang bernilai RM6.3 bilion. Antara isu dalam pertuduhan ialah dakwaan menggunakan kedudukannya berkaitan permintaan sebahagian keuntungan projek serta pertuduhan berkaitan wang RM3.3 juta.

Setakat Ogos 2026, perbicaraan masih berjalan. Pegawai penyiasat SPRM antara saksi yang memberikan keterangan dan turut disoal balas oleh pihak pembelaan mengenai perjalanan serta skop siasatan. [8]

Oleh sebab perbicaraan belum selesai, adalah tidak tepat untuk menulis seolah-olah Lim telah didapati bersalah. Kes ini sekali lagi menunjukkan pentingnya prinsip anggapan tidak bersalah. Pertuduhan ialah dakwaan yang perlu dibuktikan oleh pendakwaan di mahkamah.

Dalam konteks persepsi masyarakat, kes ini juga mengingatkan kita supaya tidak memilih prinsip undang-undang berdasarkan kecenderungan politik. Jika individu yang kita tidak sokong didakwa, dia masih berhak dianggap tidak bersalah sehingga dibuktikan sebaliknya. Prinsip yang sama mesti digunakan apabila individu yang kita sokong pula didakwa.

Kes Kementerian Belia dan Sukan: apabila kawalan dalaman gagal

Rasuah dan salah guna kuasa tidak hanya melibatkan ahli politik. Pada 2016, negara dikejutkan dengan kes melibatkan seorang pegawai kanan di Kementerian Belia dan Sukan (KBS), Otman Arsahd, yang ketika itu merupakan Setiausaha Bahagian Kewangan kementerian.

Beliau didakwa atas puluhan pertuduhan berkaitan penggunaan dokumen palsu dan salah guna kuasa yang melibatkan kira-kira RM38.4 juta. Apa yang menjadikan kes KBS penting bukan sekadar jumlah wang. Persoalan yang lebih besar ialah bagaimana transaksi yang besar boleh melepasi sistem dalaman sebuah kementerian.

Apabila salah guna berlaku untuk tempoh tertentu tanpa dikesan, masalahnya mungkin bukan hanya individu. Ia juga boleh menunjukkan kelemahan proses kelulusan, pemisahan tugas, audit dalaman, pemantauan pembayaran dan pengesahan dokumen. [9]

Dalam pengurusan moden, seseorang pegawai tidak sepatutnya mempunyai kuasa yang terlalu luas sehingga boleh memulakan, meluluskan dan mengesahkan sesuatu transaksi tanpa semakan bebas. Kes KBS menjadi pengajaran bahawa pencegahan rasuah bermula dengan reka bentuk sistem kewangan yang baik.

Maika Holdings dan amanah masyarakat India

Isu Maika Holdings pula menarik kerana kesannya sangat dekat dengan persoalan kepercayaan masyarakat terhadap organisasi yang diwujudkan untuk meningkatkan kedudukan ekonomi komuniti. Maika Holdings ditubuhkan pada 1983 sebagai syarikat pelaburan yang dikaitkan dengan MIC. Ia dilaporkan berjaya mengumpulkan kira-kira RM106 juta daripada sekitar 66,400 anggota masyarakat India, dengan sebahagian besar pelaburnya terdiri daripada golongan berpendapatan rendah. [10]

Jumlah RM106 juta pada awal 1980-an merupakan angka yang sangat besar. Lebih penting daripada angka itu ialah siapa yang memberikan wang tersebut. Sebahagian pelabur kecil memberikan simpanan mereka kerana percaya bahawa pelaburan itu dapat membantu meningkatkan kedudukan ekonomi keluarga dan masyarakat India.

Pada 2019, isu Maika kembali mendapat perhatian apabila laporan media membangkitkan dakwaan mengenai transaksi dan pembayaran kepada syarikat yang dikaitkan dengan individu tertentu. Terdapat juga tindakan sivil oleh pemegang saham berhubung wang yang mereka dakwa sepatutnya diagihkan kepada pemegang saham. [10][11]

Di sini kita perlu berhati-hati. Laporan mengenai dakwaan, tuntutan sivil atau siasatan tidak boleh ditulis sebagai sabitan jenayah. Tetapi Maika tetap relevan sebagai kajian kes tadbir urus, akauntabiliti dan amanah terhadap pelabur kecil.

Kerosakan yang berlaku apabila organisasi seperti ini menghadapi kontroversi bukan hanya berbentuk kewangan. Ia merosakkan kepercayaan. Bagi keluarga berpendapatan rendah yang mengeluarkan simpanan untuk melabur, kehilangan kepercayaan terhadap institusi boleh bertahan lebih lama daripada kehilangan wang itu sendiri.

Ketua Pengarah Imigresen: satu perbandingan sejarah

Satu lagi kes yang menarik untuk dibandingkan ialah kes bekas Ketua Pengarah Imigresen Datuk Wahid Md Don. Kes ini sebenarnya berada telah lama berlaku tetapi wajar disebut secara ringkas kerana ia menunjukkan bahawa isu integriti dalam kalangan pegawai tertinggi agensi penguatkuasaan bukan fenomena baharu.

Kes tersebut berkaitan rasuah dalam urusan permohonan visa bagi ribuan pekerja Bangladesh.

Perjalanan kes itu juga kompleks. Wahid pada mulanya dibebaskan oleh Mahkamah Sesyen pada 2010 apabila mahkamah mendapati pendakwaan gagal mewujudkan kes prima facie. Pembebasan itu dikekalkan Mahkamah Tinggi pada 2012. Namun perkembangan perundangan berikutnya membawa kepada perbicaraan pembelaan dan pada 2013 beliau dilaporkan disabitkan serta dijatuhi hukuman penjara enam tahun dan denda RM300,000. [12]

Kes ini menunjukkan mengapa kronologi penuh sesuatu prosiding perlu diperiksa sebelum membuat kesimpulan hanya berdasarkan satu keputusan mahkamah pada satu-satu masa. Ia juga memperlihatkan risiko integriti dalam agensi seperti Imigresen. Pegawai imigresen mempunyai kuasa berkaitan visa, permit, kemasukan warga asing dan penguatkuasaan. Apabila kuasa pentadbiran seperti ini mempunyai nilai ekonomi yang tinggi, risiko sogokan juga meningkat.

Daripada politik kepada birokrasi

Jika kes-kes di atas diletakkan bersebelahan, satu corak mula kelihatan. Najib dan 1MDB/SRC menunjukkan risiko apabila kuasa politik bertemu pengurusan dana berskala besar. Kes Rosmah menunjukkan risiko pengaruh dalam projek kerajaan. Kes Zahid menimbulkan persoalan mengenai pendakwaan, DNAA dan keyakinan terhadap institusi.

Kes Syed Saddiq pula menunjukkan fungsi proses rayuan dalam melindungi tertuduh apabila mahkamah lebih tinggi mendapati kes tidak dibuktikan mengikut standard undang-undang. Kes Lim Guan Eng menunjukkan pentingnya tidak mendahului keputusan mahkamah ketika perbicaraan masih berjalan. Kes KBS menunjukkan bagaimana kelemahan kawalan dalaman boleh membuka ruang kepada penyelewengan dalam birokrasi.

Kes Imigresen menunjukkan risiko apabila pegawai mempunyai kuasa melulus atau menolak sesuatu yang mempunyai nilai kepada pihak luar. Maika pula menunjukkan bahawa isu integriti dan tadbir urus bukan semata-mata masalah kerajaan. Amanah terhadap wang masyarakat juga boleh terjejas dalam organisasi dan entiti pelaburan.

Apakah kesannya terhadap persepsi masyarakat?

Pendakwaan individu berprofil tinggi mempunyai dua kemungkinan kesan. Pertama, masyarakat boleh menjadi lebih yakin terhadap sistem apabila melihat orang yang mempunyai kedudukan tinggi boleh disiasat dan dibawa ke mahkamah. Mesejnya mudah: tiada sesiapa berada di atas undang-undang. 

Namun terdapat kesan kedua. Jika masyarakat melihat kes tertentu bergerak dengan pantas tetapi kes lain mengambil masa terlalu lama, atau pertuduhan tertentu dihentikan tanpa penjelasan yang mereka fahami, persepsi negatif mudah terbentuk.

Di sinilah terdapat perbezaan antara keadilan undang-undang dengan persepsi terhadap keadilan. Mahkamah membuat keputusan berdasarkan bukti dan undang-undang. Masyarakat pula membentuk persepsi berdasarkan maklumat yang mereka terima.

Kedua-duanya tidak semestinya sama. Sebab itu keputusan yang melibatkan kepentingan awam perlu diterangkan dengan jelas. Ini tidak bermaksud mahkamah atau pendakwa raya perlu mengikut kehendak orang ramai. Sebaliknya, masyarakat perlu memahami mengapa sesuatu keputusan dibuat berdasarkan kerangka undang-undang.

Malaysia berada di mana?

Corruption Perceptions Index (CPI) boleh memberikan satu gambaran, walaupun ia tidak mengukur jumlah sebenar kes rasuah. Dalam CPI 2025 yang diterbitkan Transparency International, Malaysia memperoleh skor 52 daripada 100 dan berada pada kedudukan ke-54 daripada 182 negara dan wilayah. Skor itu meningkat dua mata berbanding 2024. [13]

Peningkatan ini positif tetapi belum bermaksud Malaysia sudah bebas daripada masalah rasuah. CPI mengukur persepsi terhadap rasuah sektor awam berdasarkan pelbagai penilaian dan tinjauan pakar. Oleh itu, ia lebih sesuai dilihat sebagai petunjuk tentang keyakinan terhadap integriti institusi dan tadbir urus, bukannya sebagai bancian jumlah kes rasuah. [13]

Bagaimana rasuah boleh dikurangkan?

Menangkap dan mendakwa pesalah penting, tetapi pencegahan jauh lebih murah daripada memburu wang selepas ia hilang. Malaysia perlu bergerak daripada pendekatan yang terlalu bergantung kepada individu berintegriti kepada sistem yang menjadikan rasuah semakin sukar dilakukan.

Antaranya ialah memperluas tender terbuka dan ketelusan perolehan, menguatkan audit dalaman, mewajibkan pengisytiharan konflik kepentingan, meningkatkan perlindungan pemberi maklumat, memperketat kawalan terhadap orang tengah dan vendor serta menggunakan teknologi untuk menghasilkan jejak audit bagi setiap keputusan kewangan penting.

Kuasa juga perlu dipisahkan. Pegawai yang memohon pembayaran tidak seharusnya menjadi orang yang meluluskan pembayaran. Pegawai yang memilih vendor tidak sepatutnya menjadi satu-satunya pihak yang mengesahkan kerja vendor. Dalam bahasa pengurusan, prinsipnya mudah: jangan letakkan terlalu banyak kuasa pada satu tangan tanpa semakan tangan yang lain.

Masyarakat sebahagian daripada penyelesaian

Rasuah besar tidak muncul secara tiba-tiba. Ia boleh bermula dengan budaya kecil yang kita sendiri toleransi. Memberikan wang untuk mengelakkan saman, menggunakan kenalan untuk memotong giliran, menerima hadiah sebagai balasan mempercepatkan kelulusan, menggunakan kedudukan untuk mendapatkan kontrak bagi saudara-mara atau meminta "duit kopi" mungkin dianggap perkara kecil.

Tetapi budaya "boleh selesai" inilah yang akhirnya menormalkan penyalahgunaan kuasa. Keluarga perlu mengajar anak bahawa kejayaan bukan hanya mengenai berapa banyak wang yang diperoleh tetapi bagaimana wang itu diperoleh. Sekolah dan universiti pula perlu melihat integriti sebagai pembentukan karakter, bukan sekadar kandungan kursus.

Syarikat mesti memastikan dasar antirasuah benar-benar digunakan ketika memilih vendor, ejen dan kontraktor. Masyarakat juga perlu berhenti mengagungkan kekayaan tanpa bertanya bagaimana kekayaan tersebut diperoleh.

Undang-undang mesti sama untuk semua

Pengajaran terbesar daripada kes-kes sepanjang dekad ini bukanlah bahawa semua orang yang didakwa bersalah. Itu kesimpulan yang salah.

Pengajarannya ialah sistem mesti berfungsi dengan cara yang sama tanpa mengira siapa yang berada di kandang tertuduh. Jika bukti cukup, pendakwaan perlu berani mendakwa. 
Jika pendakwaan gagal membuktikan kes, mahkamah mesti berani membebaskan.

Jika seseorang disabitkan, dia berhak merayu. Jika keputusan dibuat untuk menghentikan pendakwaan, masyarakat pula berhak mengharapkan penjelasan yang munasabah dalam batas undang-undang. Keadilan tidak boleh bergantung kepada sama ada tertuduh ialah pemimpin kerajaan, pembangkang, bekas perdana menteri, pegawai kanan kerajaan atau ahli perniagaan. Prinsipnya mesti sama.

Malaysia sudah menunjukkan bahawa individu yang pernah berada pada kedudukan tertinggi boleh dibawa ke mahkamah. Pada masa yang sama, kes Syed Saddiq menunjukkan seseorang yang pernah disabitkan juga boleh akhirnya dibebaskan apabila mahkamah lebih tinggi mendapati pendakwaan tidak memenuhi beban pembuktian.

Kedua-duanya adalah sebahagian daripada kedaulatan undang-undang. Matlamat akhir memerangi rasuah bukan untuk memenuhi penjara. Matlamat sebenarnya ialah mewujudkan sebuah negara di mana peluang melakukan rasuah semakin kecil, kemungkinan dikesan semakin tinggi, institusi semakin telus dan masyarakat sendiri tidak lagi menganggap rasuah sebagai sebahagian daripada kehidupan biasa.

Rasuah akhirnya bukan sekadar persoalan wang. Ia persoalan amanah. Dan apabila amanah hilang, kos untuk mendapatkannya kembali mungkin jauh lebih mahal daripada wang yang telah lesap.

Rujukan

[1] Bernama. Chronology of the 1MDB Case Involving Najib, 26 Disember 2025. Laporan turut merumuskan kedudukan sabitan SRC International, hukuman asal dan pengurangan hukuman oleh Lembaga Pengampunan.

[2] Bernama. 1MDB Case: Najib Jailed 15 Years, Fined RM11.4 Billion, 26 Disember 2025.

[3] Bernama. Mahkamah Persekutuan Tolak Permohonan Rosmah Semak Keputusan Gugur Hakim, 29 Julai 2026; Bernama, Rosmah's RM1.25 Bln Graft Appeal Adjourned To Sept 1, 1 Julai 2026.

[4] Bernama. Laporan mengenai DNAA terhadap 47 pertuduhan Ahmad Zahid Hamidi berkaitan Yayasan Akalbudi, 4 September 2023.

[5] Bernama. Keputusan NFA Kes Rasuah Ahmad Zahid Teliti, Bukan Sewenang-Wenang – Peguam Negara, 12 Januari 2026.

[6] Bernama. Prosecution Raises No Objection To Zahid's Discharge Bid On 47 Corruption Charges, 24 Februari 2026.

[7] Bernama. Mahkamah Persekutuan Tolak Rayuan Akhir Pendakwaan, Syed Saddiq Kekal Bebas, 13 Julai 2026; Bernama, Federal Court Majority Finds No Appealable Error In Syed Saddiq Acquittal, 13 Julai 2026.

[8] Bernama. MACC Investigator Rejects Bias Claim In Guan Eng Trial, 3 Ogos 2026. Kes berkaitan projek terowong dasar laut dan jalan utama Pulau Pinang masih dalam perbicaraan ketika laporan diterbitkan.

[9] Laporan media mengenai pendakwaan Otman Arsahd, bekas Setiausaha Bahagian Kewangan Kementerian Belia dan Sukan, berkaitan 32 pertuduhan dan transaksi yang dilaporkan berjumlah RM38.4 juta, 2016. Status dan butiran setiap pertuduhan perlu dibaca berdasarkan rekod prosiding berasingan dan tidak dianggap sebagai sabitan hanya kerana pertuduhan telah difailkan.

[10] Free Malaysia Today. Laporan: Jutaan wang Maika Holdings dibayar kepada anak Samy Vellu, 28 Februari 2019. Laporan menyatakan Maika Holdings ditubuhkan pada 1983 dan mengumpulkan RM106 juta daripada kira-kira 66,400 anggota masyarakat India.

[11] Free Malaysia Today. MIC trio sue over RM134 mil "missing" from Maika, 27 April 2019. Laporan mengenai tindakan sivil pemegang saham dan dakwaan berkaitan pengagihan dana. Dakwaan dalam tindakan sivil tidak harus dianggap sebagai penemuan bersalah jenayah.

[12] The Star. Former Immigration D-G acquitted of bribery, 15 Oktober 2010; Ex-Immigration DG's acquittal of bribery charges upheld, 31 Mei 2012; dan Ex-Immigration D-G jailed for graft, 31 Oktober 2013. Kes ini digunakan sebagai perbandingan sejarah dan berada di luar tempoh utama sepuluh tahun artikel.

[13] Transparency International. Corruption Perceptions Index 2025: Malaysia. Malaysia mencatat skor 52/100 dan kedudukan 54 daripada 182 negara dan wilayah.

Gelombang baharu politik Melayu

Dua pilihan raya kecil (PRK) baru-baru ini menunjukkan keputusan yang luar biasa dalam perebutan kuasa bagi membentuk kerajaan negeri. Johor dan Negeri Sembilan menjadi gelanggang percaturan strategi utama untuk mengembalikan sokongan pengundi Melayu, sekaligus memenangi PRK dengan mengurangkan majoriti undi yang diperoleh Pakatan Harapan di Dewan Undangan Negeri (DUN) terbabit.

Kerjasama strategik antara Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN) terbukti menjadi tunjang kekuatan dalam menumbangkan parti-parti dalam Pakatan Harapan, termasuk beberapa tokoh terkenal di peringkat kebangsaan. Persefahaman ini berjaya mengelakkan pertembungan tiga penjuru yang berpotensi memecah-belahkan undi Melayu. Menariknya, terdapat kawasan DUN yang mencatatkan majoriti undi sangat besar, malah ada parti yang kehilangan deposit pertandingan, satu petanda jelas tentang perubahan sentimen pengundi.

Dalam mana-mana pilihan raya, pelbagai perkara di luar jangkaan boleh berlaku. Kejayaan sesebuah kempen sangat bergantung pada keberkesanan strategi dan perancangan rapi. Keupayaan BN dan PN menumpukan kempen di kawasan-kawasan tertentu terbukti berkesan untuk menarik lebih ramai pengundi Melayu keluar mengundi. Idea penyatuan ini digambarkan sebagai “kuasa di tangan Melayu Islam,” selaras dengan kehendak masyarakat Islam untuk memastikan perlindungan dan pengukuhan kepentingan mereka secara berterusan.

Kemenangan ini juga menjadi isyarat kuat kepada kerjasama di negeri-negeri lain yang masih didominasi oleh DAP dalam Pakatan Harapan. Selangor, Perak dan Pulau Pinang kini berada dalam radar utama. Tidak mustahil jika PRK diadakan di negeri-negeri itu, kita akan menyaksikan pertembungan sengit antara dua gabungan politik terbesar di Malaysia.

BN dan PN kini membentuk satu ketumbukan kempen yang mantap untuk menghadapi blok besar yang diterajui DAP. Ketiga-tiga negeri ini menjadi medan ujian populariti yang dapat menilai keberkesanan dasar sedia ada, di samping menjadi penanda aras kepada penerimaan pengundi terhadap model pentadbiran baharu.

Namun, kemenangan ini perlu diisi dengan kerangka baharu sistem pentadbiran. Pengundi dan penduduk Negeri Sembilan tidak mahu melihat kemenangan ini hanya mengulangi sistem lama yang tidak cekap, berlaku ketirisan, penyelewengan dan rasuah. Sebaliknya, mereka menuntut pentadbiran yang lebih cekap, berhemah, bebas rasuah dan telus. Pengundi pasti tidak mahu amalan-amalan usang yang menyekat kemajuan dan menghalang pembaharuan terus berakar umbi dalam kepimpinan baharu yang bakal dibentuk.

Pengundi berhak menuntut agar semua manifesto dilaksanakan dengan teratur dan tersusun sehingga PRU akan datang. Tempoh empat atau lima tahun bukanlah masa yang lama; justeru, pelaksanaan manifesto perlu segera dimulakan. Krisis institusi beraja yang berlaku sekarang seharusnya tidak mengganggu kelancaran pentadbiran kerajaan negeri. Pengundi berhak menikmati hasil yang dijanjikan, kerana memilih BN dan PN bukan sekadar untuk memenangkan bangsa dan agama, tetapi juga untuk membentuk sistem pentadbiran yang lebih baik, menyeluruh dan inklusif.

Pengundi tidak akan teragak-agak untuk memilih gabungan ini pada pilihan raya akan datang jika mereka melihat kemajuan dan pembangunan yang nyata. PRK di Negeri Sembilan merupakan manifestasi keinginan kedua-dua parti utama dalam BN dan PN untuk menyatukan undi Melayu bagi menentang keyakinan tinggi calon-calon Pakatan Harapan. Sebelum ini, PRK di Sabah dan Johor sudah pun memberi isyarat jelas bahawa pengundi mula menolak pendekatan tradisional DAP yang dianggap sudah tidak relevan untuk meraih sokongan.

Kemenangan di Johor dan Negeri Sembilan bukan sekadar angka di kertas undi. Ia adalah gema daripada hati pengundi Melayu yang dahagakan perubahan, rindu pada kepimpinan yang berintegriti, dan muak dengan janji kosong. Namun, kemenangan ini adalah pedang bermata dua. Jika gabungan BN-PN gagal menterjemahkan undi kepada reformasi, gelombang sokongan ini akan berubah menjadi tsunami penghakiman pada PRU kelak.

Pengundi hari ini bukan lagi pemerhati pasif, mereka adalah pengadil yang tahu bila masa untuk memberi peluang, dan bila masa untuk menjatuhkan. Negeri Sembilan telah bersuara. Soalannya kini: adakah pemimpin mendengar, atau sekadar mendengar tetapi tetap pekak terhadap tuntutan zaman?

Cabaran keseimbangan hidup dan kerja pemandu Grab

Ekonomi gig telah mengubah landskap pekerjaan di Malaysia. Kemunculan platform e-hailing seperti Grab bukan sahaja membuka peluang pendapatan kepada ribuan rakyat, malah menawarkan satu bentuk pekerjaan yang lebih fleksibel berbanding pekerjaan konvensional. Ramai memilih menjadi pemandu Grab kerana kebebasan menentukan waktu bekerja, sama ada sebagai pekerjaan sepenuh masa atau sambilan. Namun, di sebalik kebebasan tersebut, wujud persoalan yang semakin mendapat perhatian, iaitu sejauh manakah pemandu Grab benar-benar menikmati keseimbangan antara kehidupan dan pekerjaan?

Hari ini saya berpeluang menempah sebuah Grab yang mengambil saya di Bachang. Namanya pemandu ialah Azmi. Beliau telah berhenti kerja pada tahun 2023 selepas 17 tahun bekerja di Aeon. Mungkin kesedihan kerana kematian isteri telah membuatnya berasa tawar hati untuk bekerja lagi. Empat bulan beliau tidak bekerja namun berhasrat mencari pendapatan yang stabil tanpa terikat dengan syarikat. Lalu beliau menempah sebuah kereta untuk dijadikan modal sebagai pemandu Grab.

Sepanjang perjalanan beliau berkongsi fikirannya tentang keadaan hidup ketika ini. Tiga tahun lepas, beliau dapat menyasarkan pendapatan harian sekitar RM150 hingga RM200, suatu jumlah yang sangat menggembirakan hati. Namun keadaannya telah berubah hari ini. Katanya, untuk mendapatkan RM100 sehari pun susah kerana terlalu banyak persaingan. Jadi, di sinilah munculnya konflik hidup yang menjejaskan keseimbangan mental, fizikal dan spiritual.

Keseimbangan hidup dan kerja bukan sekadar merujuk kepada pembahagian masa antara mencari rezeki dengan meluangkan masa bersama keluarga. Ia turut melibatkan aspek kesihatan fizikal dan mental, kestabilan kewangan, kesejahteraan emosi serta kemampuan seseorang memenuhi tanggungjawab sebagai ahli keluarga dan anggota masyarakat.

Pada pandangan luar, pemandu Grab kelihatan memiliki kelebihan kerana mereka bebas memilih masa untuk bekerja. Jika mempunyai urusan keluarga, mereka boleh menutup aplikasi buat sementara waktu. Mereka tidak perlu memohon cuti atau mendapatkan kelulusan majikan. Fleksibiliti ini menjadi tarikan utama, khususnya kepada ibu bapa yang ingin menguruskan anak-anak, pesara yang mahu menambah pendapatan, atau individu yang kehilangan pekerjaan tetap.

Namun, realitinya tidak semudah itu.

Pendapatan pemandu Grab bergantung sepenuhnya kepada jumlah perjalanan yang berjaya diselesaikan. Tiada gaji bulanan tetap, tiada jaminan pendapatan minimum dan tiada kepastian bahawa setiap hari akan menghasilkan pulangan yang sama. Faktor seperti cuaca, keadaan ekonomi, musim perayaan, jumlah pemandu yang aktif dan permintaan pengguna boleh mempengaruhi pendapatan harian.

Keadaan ini menyebabkan ramai pemandu menetapkan sasaran pendapatan harian. Sekiranya sasaran belum dicapai, mereka cenderung memanjangkan waktu bekerja sehingga lewat malam atau menyambung pemanduan pada hujung minggu. Akibatnya, masa yang sepatutnya diperuntukkan kepada keluarga sering dikorbankan demi memastikan komitmen kewangan dapat dipenuhi.

Cabaran menjadi lebih besar apabila kos operasi semakin meningkat. Pendapatan yang diterima bukanlah keuntungan bersih kerana sebahagiannya perlu digunakan untuk membayar petrol atau kos pengecasan kenderaan elektrik, tol, penyelenggaraan kenderaan, tayar, insurans dan cukai jalan. Sebarang kerosakan kenderaan pula perlu ditanggung sendiri. Dalam keadaan kos sara hidup yang terus meningkat, ramai pemandu merasakan mereka perlu bekerja lebih lama hanya untuk mengekalkan pendapatan bersih yang sama.

Keadaan ini secara tidak langsung menjejaskan keseimbangan hidup dan kerja. Fleksibiliti yang pada asalnya dianggap sebagai kelebihan akhirnya berubah menjadi tekanan apabila masa bekerja ditentukan oleh keperluan pendapatan, bukannya pilihan peribadi.

Selain tekanan kewangan, aspek kesihatan juga tidak boleh dipandang ringan. Pemandu yang menghabiskan lapan hingga dua belas jam sehari di jalan raya berisiko mengalami keletihan fizikal, sakit belakang, gangguan tidur dan tekanan emosi. Mereka perlu sentiasa fokus ketika memandu dalam keadaan lalu lintas yang sesak, berhadapan dengan kerenah pelanggan yang pelbagai, selain memastikan prestasi perkhidmatan sentiasa berada pada tahap yang baik.

Tekanan ini boleh memberi kesan kepada kehidupan keluarga. Selepas seharian memandu, seseorang mungkin pulang dalam keadaan terlalu letih untuk meluangkan masa berkualiti bersama pasangan atau anak-anak. Ada yang hanya mempunyai sedikit masa untuk berbual sebelum berehat dan mengulangi rutin yang sama pada keesokan harinya. Lama-kelamaan, hubungan kekeluargaan boleh menjadi renggang jika keadaan ini berterusan.

Cabaran turut dirasai oleh pasangan dan anak-anak. Jadual kerja yang berubah-ubah menyebabkan sukar merancang aktiviti keluarga. Ada pemandu yang terpaksa bekerja ketika hujung minggu, cuti umum atau musim perayaan kerana ketika itulah permintaan pelanggan dan kadar tambang biasanya lebih tinggi. Sedangkan tempoh tersebut merupakan waktu terbaik untuk keluarga berkumpul.

Dari sudut psikologi, pendapatan yang tidak menentu juga boleh mencetuskan kebimbangan berpanjangan. Berbeza dengan pekerja yang menerima gaji tetap pada setiap bulan, pemandu Grab perlu sentiasa memikirkan sama ada pendapatan hari itu mencukupi untuk menampung perbelanjaan keluarga. Tekanan kewangan yang berpanjangan boleh menjejaskan kesejahteraan mental dan akhirnya mempengaruhi hubungan dalam rumah tangga.

Selain itu, pekerja ekonomi gig secara umumnya mempunyai perlindungan sosial yang lebih terhad berbanding pekerja sektor formal. Mereka tidak menikmati pelbagai kemudahan yang lazim disediakan majikan seperti cuti bergaji, caruman persaraan tambahan, insurans kesihatan atau faedah perubatan yang komprehensif. Sekiranya mereka jatuh sakit atau mengalami kemalangan, pendapatan turut terhenti kerana mereka tidak dapat bekerja. Keadaan ini menambahkan lagi tekanan terhadap keseimbangan hidup dan kerja.

Walaupun begitu, tidak dapat dinafikan bahawa terdapat juga pemandu yang berjaya mencapai keseimbangan hidup melalui pengurusan masa yang baik. Mereka menetapkan had waktu bekerja, memilih lokasi yang mempunyai permintaan tinggi, mengutamakan waktu puncak dan memastikan sekurang-kurangnya satu hari dalam seminggu diperuntukkan untuk bersama keluarga. Ada juga yang menjadikan Grab sebagai sumber pendapatan tambahan sambil mengekalkan pekerjaan tetap, sekali gus mengurangkan tekanan untuk bekerja terlalu lama.

Dalam konteks ini, sokongan keluarga memainkan peranan yang amat penting. Pasangan yang memahami cabaran pekerjaan serta mampu berkongsi tanggungjawab menguruskan rumah tangga dapat membantu mengurangkan tekanan yang dihadapi pemandu. Begitu juga dengan amalan komunikasi yang baik dalam keluarga agar setiap ahli memahami tuntutan pekerjaan dan dapat merancang masa bersama secara lebih bermakna.

Pada masa yang sama, platform ekonomi gig dan pembuat dasar juga mempunyai tanggungjawab untuk mewujudkan ekosistem pekerjaan yang lebih lestari. Antara usaha yang boleh dipertimbangkan termasuk memperkukuh perlindungan sosial, memperluaskan akses kepada caruman keselamatan sosial dan persaraan, menyediakan program kesihatan mental, serta menawarkan latihan pengurusan kewangan kepada pemandu. Langkah-langkah ini bukan sahaja dapat meningkatkan kebajikan mereka, malah menyumbang kepada produktiviti dan kualiti perkhidmatan.

Hakikatnya, pekerjaan sebagai pemandu Grab menggambarkan dilema yang dihadapi ramai pekerja dalam ekonomi gig masa kini. Fleksibiliti memang memberi kebebasan, tetapi kebebasan itu gigih bersama tanggungjawab yang besar. Tanpa pendapatan yang stabil dan perlindungan yang mencukupi, seseorang mungkin terpaksa mengorbankan masa bersama keluarga demi memenuhi keperluan hidup.

Akhirnya, keseimbangan hidup dan kerja bukanlah sekadar soal mempunyai jadual yang fleksibel. Ia menuntut keseimbangan antara masa, pendapatan, kesihatan dan kesejahteraan emosi. Selagi pekerja ekonomi gig masih bergelut dengan ketidaktentuan pendapatan dan kos kehidupan yang semakin meningkat, keseimbangan tersebut akan terus menjadi satu cabaran yang memerlukan perhatian semua pihak. Dalam mengejar kemajuan ekonomi digital, masyarakat tidak seharusnya melupakan bahawa kejayaan sebenar sesebuah pekerjaan bukan hanya diukur melalui jumlah pendapatan, tetapi juga melalui kemampuan seseorang menikmati kehidupan yang sihat, bermakna dan seimbang bersama keluarga.

Adakah rakyat benar-benar sejahtera dengan KDNK per kapita AS$15,000?

Pengumuman bahawa Malaysia berjaya melepasi paras Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) per kapita sebanyak AS$15,000 pada tahun 2026 merupakan satu berita yang wajar dibanggakan. Berdasarkan data Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF), pencapaian ini menandakan ekonomi negara terus berkembang dan semakin hampir untuk mencapai status ekonomi berpendapatan tinggi. Malah, terdapat jangkaan bahawa Malaysia mampu mencapai KDNK per kapita AS$20,000 sekitar tahun 2030 hingga 2032 sekiranya momentum pertumbuhan dapat dikekalkan.

Di atas kertas, angka ini kelihatan sangat memberangsangkan. Namun sebagai seorang penyelidik sosioekonomi, saya berpendapat bahawa persoalan yang lebih penting bukanlah "berapa besar ekonomi negara?", tetapi "siapa yang benar-benar menikmati hasil pertumbuhan tersebut?"

Di sinilah kita perlu membezakan antara pertumbuhan ekonomi dan kesejahteraan rakyat.

KDNK per kapita ialah ukuran purata nilai pengeluaran ekonomi yang dibahagikan dengan jumlah penduduk. Ia berguna untuk membuat perbandingan antara negara, namun ia bukan ukuran langsung terhadap taraf hidup setiap individu. Dalam erti kata lain, purata yang tinggi tidak semestinya bermaksud semua rakyat memperoleh pendapatan yang tinggi.

Bayangkan sebuah keluarga mempunyai lima orang anak. Seorang memperoleh pendapatan RM50,000 sebulan, manakala empat yang lain masing-masing hanya memperoleh RM2,000. Secara purata, pendapatan keluarga tersebut kelihatan tinggi. Namun realitinya, majoriti ahli keluarga masih hidup dalam keadaan sederhana. Begitulah juga sifat KDNK per kapita.

Malaysia sememangnya mempunyai banyak sebab untuk optimis. Pertumbuhan ekonomi pada suku pertama 2026 mencecah 5.4 peratus, inflasi kekal rendah sekitar 1.9 peratus, pelaburan swasta terus berkembang dan sektor berteknologi tinggi seperti semikonduktor, kecerdasan buatan, pusat data serta ekonomi digital semakin rancak. Semua ini menunjukkan asas ekonomi negara semakin kukuh.

Namun pertumbuhan ekonomi tidak semestinya bergerak seiring dengan peningkatan kesejahteraan isi rumah. Ramai rakyat masih berhadapan dengan kos sara hidup yang tinggi, harga rumah yang sukar dicapai, peningkatan kos pendidikan, perbelanjaan kesihatan yang semakin mahal serta ketidaktentuan pekerjaan. Dalam keadaan sedemikian, angka KDNK yang tinggi mungkin tidak banyak mengubah kehidupan harian mereka.

Artikel Berita Harian yang memetik pandangan Ketua Ahli Ekonomi Global Juwai IQI, Shan Saeed, turut menekankan bahawa produktiviti merupakan faktor paling penting untuk memastikan Malaysia mencapai KDNK per kapita AS$20,000. Kenyataan ini amat tepat. Sesebuah negara tidak boleh bergantung kepada pertumbuhan ekonomi semata-mata tanpa meningkatkan produktiviti pekerja, inovasi dan kecekapan industri.

Namun produktiviti juga tidak seharusnya dinilai hanya melalui keuntungan syarikat atau peningkatan output. Produktiviti yang benar-benar berkualiti ialah apabila peningkatan hasil ekonomi diterjemahkan kepada kenaikan gaji, peluang pekerjaan yang lebih baik dan peningkatan taraf hidup rakyat secara menyeluruh.

Di sinilah wujud satu cabaran besar yang sering dibincangkan oleh ahli ekonomi, iaitu fenomena growth without inclusive prosperity. Ekonomi berkembang, keuntungan korporat meningkat dan pelaburan asing bertambah, tetapi manfaatnya tidak diagihkan secara seimbang kepada masyarakat. Akibatnya, jurang pendapatan terus melebar walaupun negara mencatat pertumbuhan yang memberangsangkan.

Selain itu, artikel tersebut juga tidak menyentuh secara mendalam mengenai ketidaksamaan antara wilayah. Negeri-negeri seperti Selangor, Kuala Lumpur dan Pulau Pinang menikmati pembangunan ekonomi yang jauh lebih pesat berbanding sebahagian negeri lain. Jika pertumbuhan hanya tertumpu di beberapa kawasan, purata pendapatan negara akan meningkat tetapi jurang pembangunan wilayah akan terus melebar.

Begitu juga dengan isu mobiliti sosial. Adakah anak daripada keluarga berpendapatan rendah mempunyai peluang yang sama untuk menikmati pendidikan berkualiti, pekerjaan bernilai tinggi dan peningkatan pendapatan? Persoalan ini jauh lebih penting daripada sekadar mengejar sasaran KDNK per kapita.

Satu lagi aspek yang sering terlepas pandang ialah kesan kadar pertukaran ringgit. Oleh kerana KDNK per kapita diukur dalam dolar Amerika Syarikat, pengukuhan atau penyusutan nilai ringgit boleh mempengaruhi angka tersebut. Ringgit yang lebih kukuh akan meningkatkan nilai KDNK per kapita dalam dolar AS, manakala penyusutan ringgit boleh menyebabkan angka itu kelihatan lebih rendah walaupun ekonomi domestik masih berkembang. Oleh itu, sasaran AS$20,000 bukan sekadar bergantung kepada prestasi ekonomi, tetapi juga kepada kestabilan mata wang.

Apa yang lebih penting ialah bagaimana kita mentafsir kejayaan ekonomi negara. Adakah kejayaan itu hanya diukur melalui angka KDNK, atau melalui kehidupan rakyat yang semakin baik? Sebuah negara boleh mempunyai ekonomi yang besar, tetapi jika sebahagian besar rakyat masih bergelut dengan kos sara hidup, pekerjaan tidak stabil dan peluang ekonomi yang terhad, maka pencapaian tersebut masih belum lengkap.

Di sinilah letaknya sedikit "karikatur ekonomi" yang sering kita lihat. Negara diisytiharkan semakin kaya, tetapi rakyat masih membandingkan harga ayam di tiga pasar raya sebelum membeli. Statistik menunjukkan pendapatan per kapita meningkat, tetapi ramai pekerja masih menunggu gaji masuk sebelum mengisi minyak atau membayar ansuran rumah. Ekonomi berkembang megah dalam laporan tahunan, namun di media sosial rakyat masih berkongsi petua berjimat cermat untuk menghadapi hujung bulan. Seolah-olah negara sedang berlari dalam acara pecut, tetapi sebahagian rakyat masih tercari-cari kasut untuk turut sama berlari.

Hakikatnya, KDNK per kapita AS$15,000 merupakan pencapaian yang wajar diraikan kerana ia mencerminkan kekuatan asas ekonomi Malaysia. Namun sasaran AS$20,000 tidak seharusnya menjadi penamat, sebaliknya satu penanda aras ke arah ekonomi yang lebih inklusif, produktif dan berdaya tahan.

Akhirnya, kejayaan sebenar bukanlah apabila Malaysia berjaya menambah beberapa ribu dolar lagi pada angka KDNK per kapita. Kejayaan sebenar ialah apabila lebih ramai rakyat mampu membeli rumah pertama, menyimpan untuk hari tua, memperoleh pekerjaan yang bermaruah, menikmati pendidikan berkualiti dan membesarkan keluarga tanpa dibayangi kebimbangan tentang kos sara hidup. Ketika itulah statistik ekonomi bukan sahaja kelihatan indah di atas kertas, malah benar-benar dirasai dalam kehidupan seharian rakyat.

Buli siber di Malaysia: punca, kesan dan cara mengatasinya

Kemajuan teknologi telah mengubah cara masyarakat berkomunikasi, bekerja dan mendapatkan maklumat. Media sosial seperti Facebook, Instagram, TikTok dan X memudahkan hubungan antara individu, malah menjadi platform untuk belajar dan berniaga. Namun, di sebalik manfaat tersebut, muncul satu cabaran sosial yang semakin membimbangkan iaitu buli siber dan isu keselamatan digital.

Buli siber bukan lagi sekadar gurauan di internet. Ia boleh memberi kesan yang serius terhadap emosi, keselamatan dan kesejahteraan mangsa. Pada masa yang sama, peningkatan penipuan dalam talian dan penyebaran maklumat palsu turut menimbulkan kebimbangan dalam kalangan masyarakat.

1. Buli Siber Memberi Kesan Buruk terhadap Kesihatan Mental

Buli siber berlaku apabila seseorang dihina, diugut, dipermalukan atau diganggu melalui platform digital. Tidak seperti buli secara fizikal, serangan di alam maya boleh berlaku pada bila-bila masa dan mampu tersebar dengan pantas kepada ribuan pengguna.

Sebagai contoh, terdapat pelajar yang menjadi mangsa ejekan selepas videonya dimuat naik ke media sosial tanpa kebenaran. Akibat tekanan yang berterusan, mangsa mengalami kemurungan, hilang keyakinan diri dan enggan hadir ke sekolah. Dalam kes yang lebih serius, terdapat mangsa yang mengalami gangguan emosi sehingga memerlukan rawatan profesional.

Bagi isu ini, ibu bapa perlu memantau penggunaan media sosial anak-anak dan menggalakkan komunikasi yang terbuka. Pihak sekolah boleh menjalankan kempen kesedaran mengenai etika penggunaan internet. Manakala mangsa perlu digalakkan membuat laporan kepada pihak sekolah, platform media sosial atau pihak berkuasa tanpa rasa takut.

2. Penipuan Dalam Talian Semakin Berleluasa

Selain buli siber, penipuan dalam talian turut menjadi ancaman kepada masyarakat. Penjenayah menggunakan pelbagai taktik seperti menyamar sebagai pegawai bank, polis, agensi kerajaan atau menawarkan pelaburan yang menjanjikan keuntungan luar biasa.

Sebagai contoh, ramai individu kehilangan ribuan ringgit selepas mempercayai panggilan telefon daripada individu yang menyamar sebagai pegawai bank. Ada juga mangsa yang menjadi mangsa "love scam" selepas menjalinkan hubungan dengan individu yang dikenali melalui media sosial.

Isu ini semakin meruncing dan orang ramai perlu sentiasa menyemak kesahihan maklumat sebelum membuat sebarang pembayaran. Jangan sesekali berkongsi kata laluan atau kod OTP dengan mana-mana individu. Pihak kerajaan, bank dan syarikat telekomunikasi perlu terus memperkukuhkan kempen pendidikan keselamatan digital.

3. Penyebaran Maklumat Palsu Mengancam Keharmonian Masyarakat

Maklumat palsu atau "fake news" mudah tersebar melalui aplikasi pemesejan dan media sosial. Ramai pengguna berkongsi sesuatu berita tanpa menyemak kesahihannya terlebih dahulu.

Sebagai contoh, pernah berlaku penyebaran berita palsu mengenai isu kesihatan, bencana dan perkauman yang mencetuskan panik serta salah faham dalam kalangan masyarakat. Dalam sesetengah keadaan, maklumat yang tidak tepat boleh menjejaskan reputasi seseorang atau menimbulkan ketegangan antara komuniti.

Antara penyelesaian yang boleh diambil adalah mengamalkan budaya "semak sebelum kongsi", merujuk maklumat daripada sumber rasmi seperti kementerian atau agensi kerajaan dan meningkatkan literasi digital supaya masyarakat lebih bijak menilai kesahihan sesuatu maklumat.

Buli siber dan keselamatan digital merupakan antara isu sosial yang semakin penting di Malaysia. Jika tidak ditangani dengan berkesan, masalah ini boleh menjejaskan kesihatan mental, keselamatan kewangan dan keharmonian masyarakat. Oleh itu, semua pihak termasuk ibu bapa, sekolah, kerajaan, syarikat teknologi dan pengguna internet perlu memainkan peranan masing-masing dalam mewujudkan persekitaran digital yang lebih selamat, beretika dan bertanggungjawab. Dengan kerjasama semua pihak, internet dapat dimanfaatkan sebagai ruang yang positif untuk pembelajaran, komunikasi dan pembangunan masyarakat, bukannya menjadi tempat berlakunya ancaman dan penyalahgunaan.

Pencapaian Malaysia dalam Global Peace Index 2026 dan cabaran ke arah 10 terbaik dunia

Keamanan merupakan salah satu prasyarat utama kepada pembangunan sesebuah negara. Negara yang aman bukan sahaja mampu menyediakan persekitaran yang selamat kepada rakyat, malah lebih berupaya menarik pelaburan asing, meningkatkan aktiviti ekonomi serta memperkukuhkan kesejahteraan sosial. Dalam konteks global, tahap keamanan sesebuah negara lazimnya diukur melalui Global Peace Index (GPI) yang diterbitkan setiap tahun oleh Institute for Economics and Peace (IEP). Indeks ini menilai 163 buah negara berdasarkan tiga dimensi utama, iaitu tahap keselamatan masyarakat, konflik domestik dan antarabangsa, serta tahap militarisasi.

Laporan Global Peace Index 2026 menunjukkan Malaysia berjaya memperbaiki kedudukannya ke-12 dunia, sekali gus mengukuhkan kedudukannya sebagai antara negara paling aman di Asia. Pencapaian ini bukan sekadar satu pengiktirafan antarabangsa, malah mencerminkan keberkesanan dasar keselamatan, kestabilan politik serta pembangunan sosial negara dalam beberapa tahun kebelakangan ini.

Walaupun begitu, persoalan yang lebih penting ialah sejauh manakah pencapaian ini benar-benar menggambarkan keadaan keselamatan negara, dan apakah langkah yang perlu diambil bagi memastikan Malaysia mampu menembusi kelompok 10 negara paling aman di dunia dalam masa terdekat?

Memahami Global Peace Index

Global Peace Index (GPI) dibangunkan oleh Institute for Economics and Peace sejak tahun 2007 sebagai ukuran standard bagi menilai tahap keamanan sesebuah negara. Penilaian dibuat menggunakan lebih daripada 20 indikator yang merangkumi aspek keselamatan domestik, kadar jenayah, konflik dalaman, hubungan antarabangsa, perbelanjaan ketenteraan serta kestabilan politik.

Berbeza dengan indeks pembangunan ekonomi yang hanya menilai pertumbuhan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK), GPI melihat keamanan sebagai faktor penting yang menyokong pembangunan mampan. Negara yang memperoleh skor GPI yang baik lazimnya mempunyai institusi kerajaan yang stabil, kadar jenayah yang rendah, sistem keadilan yang berfungsi dengan baik serta hubungan diplomatik yang kukuh.

Trend Pencapaian Malaysia Dalam Tempoh Lima Tahun

Pencapaian Malaysia dalam Global Peace Index menunjukkan trend yang semakin positif selepas tempoh pandemik COVID-19.

Trend ini menunjukkan bahawa dalam tempoh lima tahun, Malaysia telah meningkatkan kedudukannya sebanyak tujuh anak tangga. Walaupun terdapat sedikit penurunan pada tahun 2023, prestasi negara kembali meningkat secara konsisten mulai tahun 2024.

Perlu difahami bahawa kedudukan GPI bersifat relatif. Ini bermaksud perubahan ranking bukan sahaja bergantung kepada prestasi Malaysia, tetapi turut dipengaruhi oleh perubahan skor negara-negara lain dan perkembangan geopolitik global. Oleh itu, peningkatan ke tangga ke-12 menunjukkan Malaysia bukan sekadar mengekalkan prestasi, malah berjaya meningkatkan daya saingnya dalam persekitaran antarabangsa yang semakin mencabar.

Mengapa Kedudukan Ini Penting?

Sesetengah pihak mungkin melihat ranking keamanan sebagai sekadar angka. Hakikatnya, pencapaian ini mempunyai implikasi yang jauh lebih besar. Pertama, negara yang aman lebih mudah menarik pelaburan langsung asing (FDI). Pelabur antarabangsa lazimnya mengambil kira faktor keselamatan sebelum membuat keputusan pelaburan. Kedua, sektor pelancongan turut menerima manfaat apabila Malaysia diiktiraf sebagai antara destinasi paling selamat di dunia. Persepsi keselamatan merupakan faktor penting dalam pemilihan destinasi pelancongan.

Ketiga, keamanan meningkatkan produktiviti ekonomi kerana kerajaan dapat mengurangkan kos menangani konflik dan jenayah, sekali gus menumpukan lebih banyak sumber kepada pendidikan, kesihatan dan pembangunan infrastruktur. Akhir sekali, keamanan menyumbang kepada peningkatan kualiti hidup rakyat melalui persekitaran yang lebih stabil, harmoni dan kondusif.

Cabaran Yang Masih Perlu Diberi Perhatian

Walaupun pencapaian Malaysia amat membanggakan, beberapa cabaran masih memerlukan perhatian serius.

Jenayah Siber

Transformasi digital telah membuka ruang kepada peningkatan penipuan dalam talian, serangan siber dan penyalahgunaan data peribadi. Ancaman ini semakin kompleks dan memerlukan pendekatan keselamatan yang lebih moden.

Keselamatan Bandar

Pembangunan bandar yang pesat membawa cabaran baharu seperti jenayah jalanan, penyalahgunaan dadah dan kegiatan jenayah terancang. Penggunaan analitik data serta sistem bandar pintar boleh membantu meningkatkan keberkesanan pencegahan.

Perpaduan Sosial

Keamanan yang berkekalan tidak hanya bergantung kepada kekuatan penguatkuasaan undang-undang, tetapi juga kepada tahap kepercayaan antara masyarakat, keharmonian antara kaum serta toleransi terhadap kepelbagaian budaya dan agama. Sebarang ketegangan sosial boleh memberi kesan kepada persepsi keamanan negara.
Persepsi Awam

Walaupun statistik jenayah menunjukkan trend penurunan, persepsi masyarakat terhadap keselamatan kadangkala dipengaruhi oleh penyebaran maklumat di media sosial. Oleh itu, komunikasi yang telus dan penyampaian maklumat yang tepat perlu diperkukuh bagi meningkatkan keyakinan rakyat.

Kesimpulan

Kedudukan Malaysia di tangga ke-12 dalam Global Peace Index 2026 merupakan pencapaian yang signifikan dan mencerminkan kemajuan negara dalam memperkukuh keselamatan, kestabilan politik serta keharmonian sosial. Peningkatan yang konsisten sejak tahun 2024 membuktikan bahawa pelbagai dasar dan inisiatif kerajaan telah memberikan impak yang positif. Namun begitu, keamanan bukanlah sesuatu yang boleh dianggap kekal. Perubahan landskap keselamatan global, ancaman siber, jenayah rentas sempadan dan cabaran perpaduan sosial menuntut pendekatan yang lebih proaktif dan bersepadu. Malaysia perlu terus melabur dalam pembangunan institusi, teknologi keselamatan, pendidikan sivik dan tadbir urus yang baik bagi memastikan keamanan dapat dikekalkan dalam jangka panjang.

Sekiranya usaha ini diteruskan secara konsisten, sasaran untuk meletakkan Malaysia dalam kelompok 10 negara paling aman di dunia bukanlah sesuatu yang mustahil. Lebih penting lagi, keamanan yang berkekalan akan menjadi asas kepada pertumbuhan ekonomi yang mampan, kesejahteraan rakyat dan pengukuhan reputasi Malaysia di peringkat antarabangsa.

Rohingya di Malaysia: Adakah toleransi kita sudah di penghujung?

Rasa tidak puas hati rakyat Malaysia terhadap masyarakat Rohingya semakin memuncak. Pendedahan media dan perkongsian pengalaman penduduk tempatan yang berjiran dengan pelarian Rohingya cenderung melahirkan persepsi negatif yang semakin melampaui batas pemikiran rasional. Justeru, ada pihak yang mula mengusulkan agar pelarian Rohingya ini dikeluarkan dari Malaysia melalui operasi pemutihan secara besar-besaran.

Suatu ketika dahulu, apabila Myanmar melaksanakan operasi ketenteraan dengan menghalau keluar pelarian Rohingya di Rakhine, mereka mula mencari tempat yang selamat di negara-negara jiran serantau seperti Bangladesh, Thailand, Malaysia dan Indonesia.

Di Bangladesh, mereka ditempatkan di Cox's Bazar, sebuah petempatan yang terasing daripada masyarakat tempatan. Pembinaan petempatan ini dilaksanakan oleh Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu. Di sini, pelarian Rohingya diberikan tempat tinggal yang selesa, akses kepada keperluan asas hidup, dan pendidikan.

Sebahagian daripada mereka menempuh laluan darat ke Thailand untuk ke Malaysia. Terdapat sindiket yang membawa mereka sehingga ke sempadan Perlis di Wang Kelian. Risikan mendapati terdapat petempatan kecil di kawasan ini sebelum mereka dibawa masuk ke Malaysia. Petempatan ini telah dimusnahkan apabila pihak berkuasa Malaysia membongkar sindiket yang terlibat, manakala pihak berkuasa Thailand telah mengenal pasti pegawai-pegawai tentera yang terlibat dalam penyeludupan pelarian ini.

Di perairan laut, sejumlah kapal dengan muatan yang berlebihan dihanyutkan ke perairan Malaysia dan Indonesia dengan cara merosakkan enjin kapal. Pelarian yang hanyut ini diselamatkan dan diberi perlindungan sementara. Ketika gerombolan pelarian Rohingya ini sampai ke pantai perairan Malaysia, simpati masyarakat awam di Malaysia amat tinggi sehingga tercipta sebuah lagu bertajuk "Selamat Malam Rohingya" sebagai gambaran hati nurani masyarakat. Kelompok yang hanyut ini telah ditempatkan di beberapa buah negeri melalui penyelarasan UNHCR.

Dianggarkan bahawa jumlah semasa pelarian Rohingya telah melebihi 200,000 orang dalam tempoh lima hingga enam tahun yang lalu. Jika aliran ini berterusan, jumlah pelarian Rohingya akan meningkat sehingga 500,000 orang dalam tempoh sepuluh tahun yang akan datang. Jumlah yang besar ini tidak membawa produktiviti dalam pembangunan sumber manusia negara kerana mereka tidak mempunyai kemahiran. Sebaliknya, ia meningkatkan tekanan sosial terhadap masyarakat sekitar kerana dikaitkan dengan tingkah laku kasar, pelanggaran norma masyarakat setempat, dan penglibatan dalam kes-kes jenayah.

Kegelisahan masyarakat Malaysia terhadap pelarian Rohingya akhir-akhir ini mungkin berlaku kerana tahap toleransi telah sampai ke penghujungnya. Tambahan pula, mereka dikatakan telah mewujudkan koloni yang cepat membiak untuk menambahkan populasi. Tanpa pendidikan dan kemahiran, mereka akan mendatangkan pelbagai kesusahan kepada masyarakat setempat dan agensi kerajaan.

Jadi, apakah jalan keluar kepada masalah yang baru muncul ini? Patutkah kerajaan menangkap setiap orang Rohingya dan menghantar mereka ke negara asal ataupun ke negara-negara ketiga? Mungkinkah kerajaan mengenal pasti generasi kedua dan ketiga Rohingya untuk diserap masuk ke dalam kumpulan tenaga kerja dengan menyediakan lebih banyak akses kepada pendidikan supaya mereka boleh menyumbang kepada produktiviti negara?

Kita boleh meninjau pengalaman negara-negara Eropah dalam menguruskan pelarian perang dari Timur Tengah dan negara-negara Afrika, kesan daripada konflik yang berlaku di kawasan tersebut. Setelah bertahun-tahun tinggal di Eropah, sebahagian daripada generasi kedua dan ketiga pelarian ini turut menyumbang kepada ekonomi dan sosial negara tuan rumah.

Berdasarkan pengalaman negara-negara Eropah, terutamanya Jerman, Sweden dan England, terdapat tiga usaha utama yang boleh dijadikan kajian kes untuk menangani isu pelarian Rohingya di Malaysia.

1. Pendidikan dan Latihan Vokasional Bersepadu

Usaha ini memberi tumpuan kepada menyediakan pelarian dengan kemahiran yang diperlukan untuk menyumbang kepada ekonomi negara.

Model Jerman ("Language Skills First" dan "Job Turbo"): Jerman menerapkan pendekatan keutamaan kemahiran bahasa, di mana kursus integrasi wajib disediakan untuk menggabungkan pengajaran bahasa dengan orientasi sivik . Pendekatan ini kemudian diperkukuh dengan inisiatif "Job Turbo" yang menggabungkan pencarian kerja awal dengan latihan bahasa . Program ini penting kerana penguasaan bahasa adalah kunci utama untuk kebolehpasaran . Selain itu, sistem latihan vokasional dwi (dua hala) Jerman, yang menggabungkan perantisan di syarikat dengan persekolahan vokasional, terbukti berkesan dalam mengintegrasikan pelarian ke dalam pasaran buruh . Langkah ini menunjukkan bahawa latihan kemahiran yang khusus dan melibatkan majikan secara langsung dapat memberi peluang pekerjaan yang lebih mampan.

Model Sweden (Program Pengenalan Dua Tahun): Sweden menawarkan program pengenalan komprehensif selama dua tahun yang dikendalikan oleh Perkhidmatan Pekerjaan Awam (PES) . Program ini bukan sahaja merangkumi latihan bahasa dan orientasi, tetapi juga menyediakan bimbingan kerjaya secara individu, bantuan dalam mengesahkan kelayakan akademik, dan penempatan pekerjaan . Sweden juga menawarkan "laluan pantas" (fast-track) untuk membolehkan pelarian yang berkelayakan tinggi, seperti doktor dan guru, kembali ke bidang kerjaya mereka dengan cepat . Pendekatan ini menunjukkan kepentingan mengenal pasti dan memanfaatkan kemahiran sedia ada pelarian.

2. Pengurusan Penempatan dan Hubungan Komuniti

Pengurusan penempatan yang sistematik dan penglibatan komuniti adalah penting untuk mengurangkan tekanan sosial dan mengelakkan penentangan daripada penduduk setempat.

Pengagihan Berdasarkan Kriteria: Di Eropah, khususnya di Jerman dan Perancis, pelarian diagihkan ke seluruh negara berdasarkan kriteria seperti demografi wilayah, infrastruktur, dan keperluan individu (contohnya, status kesihatan atau keluarga) . Jerman menggunakan sistem peruntukan berdasarkan cukai, manakala Perancis menggunakan kunci agihan berdasarkan populasi . Ini bertujuan untuk mengelakkan penumpuan pelarian di satu kawasan yang boleh membebankan infrastruktur dan masyarakat setempat.

Penglibatan dan Komunikasi dengan Komuniti Setempat: Hampir semua negara Eropah melibatkan pihak berkuasa tempatan dan wakil rakyat sebelum atau semasa membuka pusat penempatan baru . Amalan terbaik termasuklah mengadakan mesyuarat umum, mengedarkan risalah, dan melantik pegawai perhubungan untuk berkomunikasi dengan penduduk . Di Ireland, penglibatan komuniti distrukturkan melalui forum integrasi komuniti . Ini penting untuk membina kepercayaan, mengurangkan ketakutan, dan memupuk penerimaan masyarakat.

3. Pengiktirafan Kelayakan dan "Laluan Pantas" ke Pasaran Buruh

Usaha ini memfokuskan kepada membolehkan pelarian yang mempunyai kemahiran profesional untuk menyumbang dengan segera.

Pengiktirafan Kelayakan Profesional: Sweden menonjol dalam aspek ini dengan menawarkan program "laluan pantas" (snabbspåret) dan "laluan pendek" (korta vägen) yang direka khas untuk pelarian berlatar belakang profesional seperti perubatan, perguruan, dan IT . Program-program ini membantu mereka mengesahkan kelayakan, mengikuti latihan tambahan, dan mempelajari bahasa yang diperlukan untuk kembali bekerja dalam bidang mereka.

Program Perantisan dan Latihan Berasaskan Majikan: Jerman menekankan program perantisan yang melibatkan majikan secara langsung, yang terbukti berkesan untuk hasil pekerjaan yang mampan . Program ini menggabungkan latihan di tempat kerja dengan pembelajaran teori, yang memudahkan penyerapan pelarian ke dalam pasaran buruh.

Rumusan untuk Konteks Pelarian Rohingya

Kesimpulannya, pengalaman Eropah menunjukkan bahawa pendekatan holistik yang menggabungkan pendidikan, kemahiran, dan pengurusan komuniti adalah lebih berkesan. Bagi Malaysia, pengajaran penting yang boleh diambil adalah melabur dalam pendidikan dan latihan kemahiran iaitu menyediakan akses pendidikan dan latihan vokasional yang bersepadu dengan pembelajaran bahasa Melayu dan kemahiran teknikal. Model "Job Turbo" Jerman dan "Program Pengenalan" Sweden menunjukkan bahawa pendekatan ini boleh meningkatkan kebolehpasaran.

Kita juga boleh menguruskan penempatan dan melibatkan komuniti dengan cara mengagihkan pelarian ke pelbagai kawasan dan bukannya membiarkan mereka membentuk koloni di satu tempat. Komunikasi yang telus dan penglibatan masyarakat setempat dalam proses ini dapat mengurangkan ketegangan sosial.

Seterusnya mengiktiraf kemahiran sedia ada. Jika ramai pelarian Rohingya memiliki kemahiran atau pengalaman kerja, mewujudkan program untuk mengesahkan kelayakan mereka dan menyediakan "laluan pantas" ke sektor-sektor yang memerlukan tenaga kerja boleh mengubah mereka daripada beban kepada aset ekonomi.

RM13,000 masih tidak cukup? Realiti kos sara hidup kelas pertengahan

Isu yang dibangkitkan oleh Pengerusi Mara, Asyraf Wajdi Dusuki memperlihatkan satu realiti penting dalam struktur sosioekonomi Malaysia hari ini iaitu pendapatan kasar isi rumah tidak lagi mencerminkan kesejahteraan sebenar keluarga khususnya di bandar besar seperti Kuala Lumpur.

Dalam konteks semasa, sebuah keluarga dengan pendapatan RM13,000 sebulan mungkin secara teknikal diklasifikasikan sebagai T20 tetapi hakikatnya masih berdepan tekanan kewangan yang serius akibat kos sara hidup, komitmen pendidikan anak, perumahan, pengangkutan dan kos penjagaan keluarga yang semakin meningkat.

Data dari Jabatan Statistik Malaysia mencatatkan median pendapatan isi rumah Malaysia pada tahun 2024 ialah sekitar RM7,017 sebulan, manakala purata pendapatan isi rumah di Kuala Lumpur mencecah hampir RM14,000. Ini menunjukkan bahawa angka pendapatan tinggi di bandar sebenarnya bergerak seiring dengan peningkatan kos kehidupan bandar yang jauh lebih mahal berbanding kawasan lain.

Dalam erti kata lain, klasifikasi B40, M40 dan T20 yang hanya berasaskan pendapatan kasar semakin kurang tepat untuk menggambarkan keadaan sebenar kesejahteraan rakyat.

Isu utama ialah pendapatan tinggi tetapi tahap kesejahteraan rendah. Fenomena ini dikenali dalam kajian sosioekonomi sebagai “income-rich but cash-poor households” iaitu isi rumah yang mempunyai pendapatan nominal tinggi tetapi lebihan pendapatan boleh guna yang sangat rendah selepas komitmen bulanan ditolak.

Contohnya, sewa atau pinjaman rumah di bandar besar boleh mencecah RM2,500 hingga RM4,000 sebulan, kos pendidikan tinggi anak boleh mencecah ribuan ringgit setiap semester dan pengangkutan, penjagaan anak, makanan dan kesihatan terus meningkat akibat inflasi bandar serta keluarga dengan ramai tanggungan mengalami tekanan kewangan lebih tinggi walaupun pendapatan kasar kelihatan besar.

Situasi ini menjelaskan mengapa sebahagian keluarga T20 bandar sebenarnya menjalani kehidupan yang hampir menyerupai M40 atau B40 dari segi tekanan kewangan harian.

Selain itu, kelemahan pengkelasan B40, M40 dan T20. Sistem klasifikasi semasa memberi fokus kepada jumlah pendapatan isi rumah tanpa mengambil kira lokasi tempat tinggal, bilangan tanggungan, kos pendidikan anak, hutang isi rumah, kos penjagaan warga emas atau OKU dan kos sara hidup mengikut wilayah.

Akibatnya, berlaku ketidaktepatan dasar apabila bantuan sosial atau subsidi tidak sampai kepada kelompok “miskin bandar baharu” yang tidak layak menerima bantuan kerana berada sedikit di atas garis pendapatan.

Malah, kajian dan perbahasan berkaitan kos sara hidup di parlimen turut menegaskan bahawa tekanan inflasi bandar telah menghakis kuasa beli kelas pertengahan Malaysia.

Kerajaan melalui kerangka Ekonomi MADANI telah mula mengiktiraf isu ketidaksamaan kos sara hidup dan kemiskinan multidimensi. Program seperti Sumbangan Tunai Rahmah (STR), Sumbangan Asas Rahmah (SARA) dan sistem eKasih di bawah Jabatan Perdana Menteri telah digunakan bagi mengenal pasti isi rumah rentan berdasarkan keadaan hidup sebenar, bukan semata-mata pendapatan kasar.

Ini menunjukkan kerajaan mula beralih daripada pendekatan “pendapatan mutlak” kepada pendekatan “kerentanan hidup” yang lebih realistik. Namun demikian, cabaran utama masih wujud seperti data isi rumah yang tidak dikemas kini secara berkala, ketidaksamaan antara bandar dan luar bandar serta ketirisan subsidi akibat sistem pengkelasan lama.

Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat (KPWKM) melalui Dasar KASIH Keluarga Negara menekankan bahawa peningkatan kos sara hidup memberi kesan langsung terhadap kestabilan institusi keluarga. Tekanan ekonomi keluarga boleh menyebabkan konflik rumah tangga, tekanan mental ibu bapa, keciciran pendidikan anak, peningkatan hutang isi rumah dan pengurangan kualiti hidup keluarga.

KPWKM juga menegaskan bahawa keluarga perlu dilihat sebagai unit asas pembangunan negara. Oleh itu, dasar ekonomi tidak boleh dipisahkan daripada dasar sosial dan kekeluargaan. Dalam konteks keluarga bandar berpendapatan RM13,000 tadi, tekanan sebenar bukan sekadar pada jumlah pendapatan tetapi pada beban tanggungan dan kos kehidupan bandar moden.

Seterusnya kemunculan “golongan rentan baharu” iaitu bukan miskin tegar, bukan penerima bantuan tradisional tetapi hidup dalam keadaan sangat rapuh dari sudut kewangan. Golongan ini termasuk penjawat awam muda di bandar, pasangan profesional dengan ramai tanggungan, keluarga sandwich generation dan graduan muda yang menanggung ibu bapa serta anak kecil serentak. Mereka mudah jatuh miskin apabila berlaku kehilangan pekerjaan, kecemasan kesihatan, kenaikan kadar faedah atau peningkatan mendadak kos pendidikan.

Penyelesaian peringkat mikro

Bagi menangani tekanan kos sara hidup yang semakin membebankan rakyat, kerajaan perlu melaksanakan beberapa langkah penyelesaian di peringkat mikro yang lebih menyeluruh dan bersifat praktikal.

Pendekatan ini penting kerana masalah kewangan isi rumah hari ini bukan sahaja berpunca daripada kadar pendapatan yang rendah tetapi juga kelemahan dalam pengurusan kewangan, peningkatan kos kehidupan bandar dan beban pendidikan anak yang semakin tinggi.

Antara langkah utama yang perlu diberi perhatian ialah reformasi pendidikan kewangan keluarga. Dalam era ekonomi moden yang penuh dengan cabaran hutang dan inflasi, masyarakat perlu dibekalkan dengan pengetahuan pengurusan kewangan yang lebih kukuh sejak awal.

Pendidikan berkaitan pengurusan kewangan, literasi hutang dan perancangan kewangan keluarga perlu diperluaskan secara sistematik melalui sekolah, universiti, tempat kerja serta komuniti setempat. Ramai isi rumah berdepan masalah kewangan bukan semata-mata kerana kekurangan pendapatan tetapi disebabkan kelemahan dalam merancang perbelanjaan, penggunaan kredit secara berlebihan dan kurangnya tabungan kecemasan. Oleh itu, pendidikan kewangan yang berterusan dapat membantu masyarakat mengurus pendapatan dengan lebih bijak serta mengurangkan risiko keberhutangan serius.

Selain itu, kerajaan juga perlu memperkukuhkan sistem subsidi bersasar mengikut lokasi dan tanggungan keluarga. Pendekatan bantuan secara umum atau “one-size-fits-all” tidak lagi sesuai dengan realiti ekonomi semasa kerana kos sara hidup antara bandar dan luar bandar amat berbeza. Sebagai contoh, keluarga yang tinggal di Kuala Lumpur menanggung kos perumahan, pengangkutan dan pendidikan yang jauh lebih tinggi berbanding keluarga di kawasan luar bandar.

Dalam masa yang sama, bilangan anak, status pendidikan anak serta tanggungan khas seperti warga emas dan orang kurang upaya (OKU) turut mempengaruhi tahap kesejahteraan sesebuah keluarga. Oleh itu, bantuan kerajaan perlu disesuaikan berdasarkan keadaan sebenar isi rumah supaya golongan yang benar-benar memerlukan tidak tercicir daripada sistem bantuan sosial negara.

Di samping itu, isu perumahan mampu milik di bandar juga perlu diberi perhatian serius kerana kos perumahan kini menjadi tekanan terbesar kepada kelas pertengahan bandar. Harga rumah yang semakin tinggi menyebabkan ramai keluarga muda terpaksa menanggung komitmen pinjaman perumahan yang besar sehingga menjejaskan kualiti hidup mereka. Justeru, kerajaan perlu mempercepat pembinaan rumah mampu milik khususnya di kawasan bandar utama.

Pada masa yang sama, langkah kawalan terhadap spekulasi hartanah perlu diperkukuhkan bagi mengelakkan kenaikan harga rumah yang tidak terkawal. Kerajaan juga boleh memperluaskan skim sewa milik bagi membantu keluarga muda memiliki kediaman sendiri tanpa dibebani deposit dan pinjaman yang terlalu tinggi. Langkah ini penting untuk memastikan rakyat mempunyai akses kepada tempat tinggal yang selesa dan stabil.

Seterusnya, pengurangan kos pendidikan tinggi juga perlu dijadikan agenda penting dalam usaha mengurangkan beban kewangan isi rumah. Pada masa kini, kos pendidikan di institusi pengajian tinggi semakin meningkat termasuk yuran pengajian, kos penginapan dan perbelanjaan harian pelajar. Keadaan ini memberi tekanan besar kepada ibu bapa terutama keluarga sederhana yang mempunyai ramai anak melanjutkan pengajian serentak. Oleh itu, pinjaman pendidikan, struktur yuran di institusi pengajian tinggi dan bantuan sara hidup pelajar perlu disusun semula agar lebih mesra rakyat.

Kerajaan juga boleh memperluaskan biasiswa bersasar dan memperkenalkan skim pembayaran balik pinjaman yang lebih fleksibel mengikut tahap pendapatan graduan. Langkah ini bukan sahaja dapat mengurangkan beban keluarga, malah membantu meningkatkan akses pendidikan tinggi kepada golongan berpendapatan sederhana dan rendah.

Kesimpulannya, penyelesaian di peringkat mikro perlu memberi fokus kepada pengukuhan institusi keluarga, pengurangan tekanan kos sara hidup dan peningkatan kesejahteraan rakyat secara langsung. Langkah seperti menguruskan pendidikan kewangan, subsidi bersasar, perumahan mampu milik dan reformasi pendidikan tinggi mampu membantu rakyat menghadapi cabaran ekonomi semasa dengan lebih baik. Pendekatan yang lebih holistik dan realistik amat penting bagi memastikan pembangunan ekonomi negara benar-benar memberi manfaat kepada seluruh lapisan masyarakat.

Penyelesaian peringkat mikro

Bagi memastikan isu tekanan kos sara hidup dapat ditangani secara menyeluruh, kerajaan juga perlu melaksanakan reformasi di peringkat makro yang melibatkan struktur ekonomi, dasar pendapatan dan sistem perlindungan sosial negara. Pendekatan makro amat penting kerana masalah yang dihadapi rakyat hari ini bukan lagi bersifat individu semata-mata tetapi berkait rapat dengan perubahan struktur ekonomi bandar, peningkatan inflasi serta ketidakseimbangan antara pendapatan dan kos kehidupan semasa.

Antara langkah utama yang perlu diberi perhatian ialah reformasi sistem pengkelasan pendapatan isi rumah. Pada masa ini, pengelasan B40, M40 dan T20 dilihat semakin kurang relevan kerana hanya berasaskan jumlah pendapatan kasar tanpa mengambil kira realiti kehidupan sebenar rakyat.

Sebagai contoh, sebuah keluarga yang memperoleh pendapatan RM13,000 di Kuala Lumpur mungkin masih mengalami tekanan kewangan yang tinggi akibat kos perumahan, pendidikan anak dan hutang isi rumah. Oleh itu, kerajaan perlu menggantikan sistem sedia ada dengan indeks kesejahteraan yang lebih menyeluruh dan realistik.

Penilaian kesejahteraan rakyat perlu mengambil kira kos sara hidup mengikut wilayah, pendapatan boleh guna selepas komitmen bulanan, saiz isi rumah serta tahap hutang keluarga. Pendekatan ini akan membolehkan bantuan dan dasar ekonomi disasarkan dengan lebih tepat kepada golongan yang benar-benar memerlukan.

Selain itu, kerajaan juga perlu memperkukuhkan dasar gaji progresif bagi memastikan peningkatan pendapatan rakyat bergerak seiring dengan peningkatan produktiviti dan inflasi bandar. Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, kadar kenaikan gaji tidak selari dengan peningkatan kos kehidupan terutama di bandar besar. Keadaan ini menyebabkan kuasa beli rakyat semakin lemah walaupun pendapatan nominal meningkat. Jika keadaan ini berterusan, kelas pertengahan negara akan terus mengecil dan jurang pendapatan antara golongan kaya dan miskin akan semakin melebar. Oleh itu, kerajaan perlu memperluaskan dasar gaji progresif melalui galakan kepada majikan untuk menawarkan gaji yang lebih kompetitif berdasarkan kemahiran dan produktiviti pekerja.

Pada masa yang sama, latihan kemahiran semula dan peningkatan produktiviti tenaga kerja perlu diperkasakan agar pekerja mempunyai peluang memperoleh pendapatan yang lebih baik dalam ekonomi moden.

Di samping itu, pengukuhan jaringan keselamatan sosial juga amat penting bagi melindungi rakyat daripada risiko ekonomi yang tidak menentu. Malaysia memerlukan sistem perlindungan sosial yang lebih universal, fleksibel dan responsif terhadap perubahan ekonomi semasa. Antara langkah yang boleh dipertingkatkan termasuklah peluasan insurans pengangguran bagi membantu pekerja yang kehilangan pekerjaan, bantuan penjagaan anak untuk meringankan beban keluarga bekerja serta subsidi kesihatan keluarga agar rakyat tidak terbeban dengan kos rawatan yang semakin meningkat.

Selain itu, perlindungan terhadap warga emas juga perlu diperkukuhkan memandangkan Malaysia sedang menuju ke arah negara menua. Sistem perlindungan sosial yang kukuh mampu membantu rakyat menghadapi kejutan ekonomi seperti kemelesetan, kehilangan pekerjaan atau krisis kesihatan tanpa terjerumus ke dalam kemiskinan.

Seterusnya, kerajaan juga perlu memberi perhatian serius terhadap kawalan inflasi bandar yang semakin menekan kehidupan rakyat. Kenaikan harga makanan, kos pengangkutan dan kos perkhidmatan asas bandar seperti sewa rumah dan utiliti menyebabkan kuasa beli rakyat semakin terhakis. Walaupun pendapatan nominal meningkat, rakyat masih merasakan kehidupan semakin sukar kerana harga barang dan perkhidmatan meningkat dengan lebih cepat. Oleh itu, kerajaan perlu melaksanakan langkah kawalan harga yang lebih berkesan, memperkukuh sistem bekalan makanan dan meningkatkan kecekapan pengangkutan awam bagi mengurangkan beban perbelanjaan harian rakyat.

Dalam masa yang sama, pengawasan terhadap aktiviti monopoli dan manipulasi harga juga perlu dipertingkatkan bagi memastikan pengguna tidak terus menjadi mangsa kenaikan kos yang tidak munasabah.

Kesimpulannya, penyelesaian di peringkat makro memerlukan reformasi ekonomi yang lebih menyeluruh dan berpaksikan kesejahteraan rakyat. Reformasi sistem pengkelasan pendapatan, pelaksanaan dasar gaji progresif, pengukuhan jaringan keselamatan sosial dan kawalan inflasi bandar merupakan langkah penting untuk memastikan pembangunan ekonomi negara dapat dinikmati secara lebih adil oleh seluruh masyarakat. Jika langkah-langkah ini dilaksanakan secara berkesan, Malaysia bukan sahaja mampu mengurangkan tekanan kos sara hidup, malah dapat memperkukuhkan kestabilan sosial dan ekonomi negara dalam jangka panjang.

Kesimpulan

Kesimpulannya, isu yang dibangkitkan mengenai keluarga berpendapatan RM13,000 tetapi masih berdepan tekanan kewangan yang tinggi menunjukkan bahawa ukuran kemiskinan dan kesejahteraan di Malaysia perlu dinilai semula secara lebih holistik dan realistik. Dalam konteks ekonomi bandar moden hari ini, jumlah pendapatan semata-mata tidak lagi mampu menggambarkan keadaan sebenar kehidupan rakyat. Pendapatan yang kelihatan tinggi di atas kertas belum tentu mencerminkan kehidupan yang selesa khususnya bagi keluarga besar yang mempunyai ramai tanggungan serta tinggal di kawasan bandar dengan kos sara hidup yang tinggi.

Realitinya, peningkatan kos perumahan, pendidikan, makanan, pengangkutan dan penjagaan keluarga telah menyebabkan isi rumah kelas pertengahan mengalami tekanan kewangan yang serius. Walaupun mereka tidak tergolong dalam kategori miskin secara rasmi, kehidupan harian mereka masih dibelenggu oleh beban hutang, komitmen bulanan dan kekurangan pendapatan boleh guna. Keadaan ini memperlihatkan bahawa pendekatan pengukuran kesejahteraan rakyat berdasarkan kategori B40, M40 dan T20 semata-mata semakin kurang relevan dalam menggambarkan situasi sebenar masyarakat Malaysia hari ini.

Oleh sebab itu, kerajaan perlu melakukan perubahan dasar yang lebih menyeluruh dengan beralih daripada pendekatan berasaskan pendapatan mutlak kepada pendekatan yang mengambil kira kos hidup sebenar, struktur keluarga serta tahap kerentanan sosial sesebuah isi rumah. Penilaian kesejahteraan rakyat perlu mengambil kira faktor seperti lokasi tempat tinggal, jumlah tanggungan, kos pendidikan anak, hutang isi rumah dan keperluan penjagaan warga emas atau orang kurang upaya. Pendekatan yang lebih holistik ini penting bagi memastikan bantuan kerajaan, subsidi dan dasar pembangunan dapat disalurkan secara lebih tepat kepada golongan yang benar-benar memerlukan.

Sekiranya isu ini tidak ditangani secara serius dan menyeluruh, Malaysia berisiko berdepan pelbagai kesan sosial dan ekonomi yang lebih besar pada masa hadapan. Antaranya ialah penyusutan kelas pertengahan yang selama ini menjadi tunjang kestabilan ekonomi negara. Tekanan kewangan yang berterusan juga boleh meningkatkan konflik dalam institusi keluarga, menjejaskan kesihatan mental masyarakat serta mengurangkan peluang pendidikan dan mobiliti sosial generasi muda. Dalam masa yang sama, jurang ketidaksamaan antara penduduk bandar dan luar bandar serta antara golongan kaya dan miskin akan terus melebar.

Justeru, reformasi ekonomi dan sosial yang lebih inklusif perlu dilaksanakan bagi memastikan pembangunan negara benar-benar meningkatkan kesejahteraan rakyat secara menyeluruh. Kerajaan, sektor swasta dan masyarakat perlu memainkan peranan bersama dalam membina sistem ekonomi yang lebih adil, mampan dan berorientasikan kesejahteraan manusia. Hanya melalui pendekatan yang menyeluruh dan berpaksikan realiti kehidupan rakyat, Malaysia mampu membina masyarakat yang lebih seimbang, stabil dan sejahtera pada masa hadapan.

Trauma berulang dan hak pendidikan kanak-kanak: satu tinjauan terhadap krisis institusi keluarga dan perlindungan sosial

Isu penderaan kanak-kanak bukanlah suatu perkara baharu dalam masyarakat Malaysia. Namun demikian, setiap kali muncul laporan yang melibatkan pengabaian, keganasan domestik dan pencabulan hak pendidikan, masyarakat kembali diingatkan bahawa masih terdapat kelompok kanak-kanak yang hidup dalam keadaan amat rapuh serta tidak mendapat perlindungan sewajarnya. 

Kisah dua beradik yang tular baru-baru ini kerana didakwa dipukul oleh bapa kandung akibat keinginan pergi ke sekolah memperlihatkan satu realiti sosial yang sangat membimbangkan. Lebih menyedihkan, selepas diselamatkan pihak berkuasa dan diserahkan kepada saudara-mara untuk dijaga, kedua-dua kanak-kanak tersebut didakwa sekali lagi diusir keluar daripada rumah penjaga mereka.

Peristiwa ini bukan sekadar kisah sedih tentang penderitaan dua orang kanak-kanak. Sebaliknya, ia mencerminkan beberapa persoalan besar berkaitan institusi keluarga, kemiskinan, kegagalan sistem sokongan sosial, hak pendidikan serta tanggungjawab masyarakat terhadap golongan rentan. Dalam konteks akademik, isu ini boleh dianalisis melalui pelbagai dimensi termasuk psikologi perkembangan kanak-kanak, sosiologi keluarga, dasar kebajikan sosial serta hak asasi manusia.

Artikel ini bertujuan menghuraikan secara mendalam implikasi sosial dan psikologi yang wujud dalam kes tersebut, di samping menilai bagaimana masyarakat dan institusi negara perlu memainkan peranan lebih berkesan dalam melindungi hak serta kesejahteraan kanak-kanak.

Hak pendidikan sebagai hak asasi kanak-kanak

Pendidikan merupakan hak asasi yang diiktiraf di peringkat antarabangsa melalui Konvensyen Mengenai Hak Kanak-Kanak Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (CRC). Malaysia sebagai negara yang menandatangani konvensyen tersebut mempunyai tanggungjawab memastikan setiap kanak-kanak mendapat akses kepada pendidikan tanpa diskriminasi.

Dalam kes dua beradik ini, hak mereka untuk mendapatkan pendidikan dilihat menjadi punca utama penderaan yang berlaku. Mereka didakwa dipukul kerana mahu ke sekolah, sedangkan bapa mereka mahu mereka bekerja untuk memperoleh pendapatan. Situasi ini menunjukkan wujudnya konflik antara keperluan ekonomi keluarga dengan hak pendidikan kanak-kanak.

Secara akademik, keadaan ini boleh dikaitkan dengan konsep “child labour survival economy” atau ekonomi kelangsungan hidup yang melibatkan eksploitasi tenaga kanak-kanak akibat tekanan kemiskinan. Dalam kebanyakan keluarga miskin, pendidikan dianggap kurang penting berbanding keperluan memperoleh pendapatan segera. Akibatnya, kanak-kanak dipaksa bekerja walaupun pada usia yang sangat muda.

Walau bagaimanapun, tindakan menghalang kanak-kanak daripada bersekolah bukan sahaja melanggar undang-undang, malah menjejaskan masa depan mereka secara menyeluruh. Pendidikan bukan sekadar proses pembelajaran akademik, tetapi medium utama pembangunan sosial, emosi dan identiti diri.

Menariknya, dalam kes ini kedua-dua adik-beradik tersebut tetap menunjukkan minat mendalam terhadap pendidikan walaupun berhadapan keganasan fizikal dan tekanan emosi. Keinginan mereka untuk terus bersekolah membuktikan bahawa sekolah mungkin menjadi satu-satunya ruang selamat yang memberi harapan serta kestabilan dalam kehidupan mereka.

Institusi keluarga dan kegagalan fungsi perlindungan

Dalam masyarakat tradisional Melayu, institusi keluarga sering dianggap benteng utama perlindungan dan kasih sayang. Namun, realiti semasa menunjukkan bahawa tidak semua keluarga mampu menjalankan fungsi tersebut dengan baik.

Kes ini memperlihatkan bagaimana fungsi perlindungan keluarga gagal beroperasi secara konsisten. Setelah kehilangan ibu pada usia muda, kedua-dua kanak-kanak tersebut berpindah daripada satu penjaga kepada penjaga lain. Mereka dijaga bapa tiri, kemudian datuk dan nenek yang uzur, seterusnya saudara-mara sebelum akhirnya dikembalikan kepada bapa kandung.

Perpindahan penjagaan yang terlalu kerap boleh menyebabkan ketidakstabilan emosi dalam kalangan kanak-kanak. Dalam teori psikologi perkembangan oleh John Bowlby, hubungan emosi yang stabil antara kanak-kanak dan penjaga utama sangat penting bagi membentuk rasa selamat. Kegagalan memperoleh hubungan yang stabil boleh membawa kepada gangguan emosi, masalah keyakinan diri serta kesukaran mempercayai orang lain.

Apabila seseorang kanak-kanak dibesarkan dalam suasana yang tidak konsisten, mereka cenderung mengalami trauma kompleks. Trauma jenis ini berlaku apabila penderaan atau pengabaian berlaku secara berulang dalam tempoh panjang. Ia bukan sekadar kesedihan biasa tetapi boleh memberi kesan terhadap perkembangan otak, tingkah laku sosial dan kesihatan mental.

Lebih membimbangkan, kedua-dua kanak-kanak ini bukan sahaja kehilangan ibu, malah mengalami penolakan daripada beberapa individu yang sepatutnya menjadi tempat perlindungan mereka. Pengalaman dihalau keluar rumah selepas pulang dari sekolah berpotensi meninggalkan kesan psikologi mendalam kerana ia melibatkan simbol penolakan secara terang-terangan.

Bagi seorang kanak-kanak, rumah sepatutnya menjadi ruang paling selamat. Apabila rumah bertukar menjadi lokasi ancaman, rasa percaya terhadap dunia luar turut tergugat.

Kitaran kemiskinan dan pengabaian sosial

Walaupun faktor penderaan tidak boleh disandarkan semata-mata kepada kemiskinan, realitinya tekanan ekonomi sering menjadi antara faktor yang meningkatkan risiko pengabaian dan keganasan dalam keluarga.

Dalam laporan tersebut, datuk dan nenek kepada kanak-kanak itu digambarkan uzur dan tidak mempunyai pendapatan stabil. Situasi ini mencerminkan bagaimana kemiskinan antara generasi boleh menyebabkan ketidakupayaan keluarga menyediakan penjagaan yang sempurna.

Kajian sosiologi menunjukkan bahawa keluarga berpendapatan rendah sering berhadapan tekanan psikologi lebih tinggi. Tekanan kewangan boleh menyebabkan konflik rumah tangga, kemurungan, keletihan emosi dan hilang keupayaan mengurus tekanan secara sihat. Dalam keadaan tertentu, kanak-kanak menjadi mangsa kemarahan dan ketidakstabilan emosi orang dewasa.

Namun demikian, penting untuk ditegaskan bahawa kemiskinan bukan alasan untuk melakukan penderaan. Terdapat ramai keluarga miskin yang tetap memberikan kasih sayang dan perlindungan terbaik kepada anak-anak mereka.

Sebaliknya, isu yang lebih besar ialah kegagalan sistem sokongan sosial dalam membantu keluarga rentan sebelum krisis menjadi lebih buruk. Bantuan kewangan, sokongan psikologi, pemantauan kebajikan dan intervensi komuniti sepatutnya diperkukuhkan bagi mengelakkan kanak-kanak terus terperangkap dalam kitaran penderaan.

Peranan sekolah sebagai ruang perlindungan

Satu aspek yang sangat menarik dalam kisah ini ialah kecintaan kedua-dua kanak-kanak terhadap sekolah. Walaupun berhadapan penderaan fizikal dan penolakan keluarga, mereka masih mahu meneruskan pendidikan.

Hal ini menunjukkan bahawa sekolah bukan sekadar tempat belajar tetapi menjadi ruang sosial yang memberi rasa selamat, rutin harian yang tenang dan harapan masa depan. Dalam banyak kes penderaan kanak-kanak, sekolah menjadi lokasi pertama di mana tanda-tanda penderaan dapat dikenal pasti.

Guru memainkan peranan amat penting dalam mengesan perubahan tingkah laku pelajar seperti kecederaan fizikal, ketakutan melampau, kemurungan atau ketidakhadiran berulang. Oleh sebab itu, institusi pendidikan perlu diperkasakan dengan latihan berkaitan perlindungan kanak-kanak.

Selain itu, sekolah juga boleh berfungsi sebagai pusat sokongan emosi. Kehadiran guru penyayang, kaunselor sekolah dan rakan sebaya yang positif mampu membantu kanak-kanak menghadapi trauma.

Dalam konteks ini, keinginan kedua-dua beradik untuk terus bersekolah sebenarnya memperlihatkan daya tahan psikologi atau resilience yang sangat tinggi. Walaupun hidup dalam keadaan tidak stabil, mereka masih mempunyai aspirasi terhadap masa depan.

Daya tahan seperti ini perlu dipupuk dan disokong oleh masyarakat, bukannya dipatahkan melalui keganasan atau pengabaian.

Trauma kanak-kanak dan implikasi jangka panjang

Trauma zaman kanak-kanak mempunyai implikasi yang sangat besar terhadap kehidupan seseorang apabila dewasa kelak. Banyak kajian psikologi mendapati bahawa pengalaman penderaan fizikal, emosi dan pengabaian boleh meningkatkan risiko masalah kesihatan mental seperti kemurungan, keresahan, gangguan tekanan pascatrauma (PTSD) dan kecenderungan mencederakan diri.

Kanak-kanak yang membesar dalam suasana ganas juga berisiko mengalami kesukaran membina hubungan sosial yang sihat. Mereka mungkin menjadi terlalu takut, agresif atau sukar mempercayai orang lain.

Dalam kes yang lebih serius, trauma zaman kanak-kanak boleh mempengaruhi pencapaian akademik, peluang pekerjaan dan kestabilan hidup pada masa depan. Individu yang mengalami trauma berpanjangan sering menghadapi kesukaran menumpukan perhatian serta mengawal emosi.

Apa yang berlaku kepada dua beradik ini sewajarnya menjadi amaran kepada masyarakat bahawa penderaan bukan sekadar isu sementara. Kesan psikologinya boleh berlanjutan sepanjang hayat sekiranya tidak dirawat secara profesional.

Oleh itu, intervensi terhadap mangsa penderaan tidak seharusnya terhad kepada penyediaan tempat tinggal semata-mata. Sokongan psikologi jangka panjang amat penting bagi membantu mereka memulihkan semula keyakinan diri dan kestabilan emosi.

Rumah perlindungan dan peranan organisasi kebajikan

Dalam laporan tersebut, Rumah Perlindungan Kanak-Kanak TBQ Amal dilihat memainkan peranan penting dalam menyelamatkan kedua-dua beradik tersebut. Kehadiran organisasi kebajikan seperti ini menunjukkan bahawa masyarakat sivil mempunyai fungsi besar dalam menangani krisis sosial.

Di Malaysia, banyak rumah kebajikan bergantung kepada sumbangan orang ramai dan sukarelawan. Mereka bukan sahaja menyediakan tempat tinggal, tetapi juga pendidikan, makanan, kaunseling dan sokongan emosi.

Walau bagaimanapun, pergantungan terlalu besar kepada organisasi bukan kerajaan juga memperlihatkan cabaran dalam sistem perlindungan sosial negara. Jumlah rumah perlindungan yang terhad, kekurangan dana serta beban pengurusan yang tinggi boleh menjejaskan keberkesanan bantuan.

Kerajaan perlu memperkukuh kerjasama dengan organisasi masyarakat sivil melalui bantuan kewangan, latihan profesional dan pemantauan berkala. Dalam masa sama, sistem penjagaan alternatif seperti keluarga angkat dan penjagaan berasaskan komuniti perlu diperkasakan supaya kanak-kanak tidak terus berpindah-randah tanpa kestabilan.

Reaksi masyarakat dan budaya simpati digital

Kes ini turut mencetuskan reaksi emosi yang besar dalam media sosial. Ramai rakyat Malaysia menyatakan simpati dan kemarahan terhadap nasib dua beradik tersebut.

Fenomena ini memperlihatkan bagaimana media sosial telah menjadi ruang utama masyarakat mengekspresikan empati. Dalam banyak keadaan, tekanan awam melalui media sosial berjaya menarik perhatian pihak berkuasa dan mempercepatkan tindakan.

Namun begitu, budaya simpati digital juga mempunyai sisi yang perlu dinilai secara kritikal. Kadangkala masyarakat terlalu cepat memberikan reaksi emosi tanpa memahami konteks lebih mendalam. Terdapat juga risiko eksploitasi cerita penderitaan kanak-kanak demi perhatian media.

Dalam membincangkan isu penderaan, masyarakat perlu lebih berhati-hati agar identiti dan maruah mangsa terus dilindungi. Fokus utama seharusnya diberikan kepada usaha membantu pemulihan mereka, bukan sekadar menjadikan kisah sedih sebagai bahan tular.

Selain itu, empati dalam talian perlu diterjemahkan kepada tindakan nyata seperti menyokong organisasi kebajikan, menjadi sukarelawan atau melaporkan kes penderaan kepada pihak berkuasa.

Tanggungjawab negara dalam perlindungan kanak-kanak

Negara mempunyai tanggungjawab besar memastikan kebajikan kanak-kanak sentiasa terpelihara. Dalam konteks Malaysia, pelbagai undang-undang telah diwujudkan termasuk Akta Kanak-Kanak 2001 bagi melindungi golongan bawah umur daripada penderaan dan pengabaian.

Namun demikian, pelaksanaan undang-undang sahaja tidak mencukupi sekiranya mekanisme pemantauan masih lemah. Kes seperti ini menunjukkan bahawa terdapat keperluan meningkatkan koordinasi antara sekolah, hospital, jabatan kebajikan dan komuniti setempat.

Kanak-kanak yang pernah menjadi mangsa penderaan seharusnya dipantau secara berterusan bagi memastikan mereka benar-benar berada dalam persekitaran selamat. Penilaian terhadap keluarga penjaga juga perlu dilakukan secara menyeluruh sebelum penempatan dibuat.

Selain itu, kerajaan perlu memperluaskan akses kepada perkhidmatan kesihatan mental kanak-kanak. Di Malaysia, isu kesihatan mental masih sering dipandang ringan walaupun jumlah kes trauma dan tekanan emosi semakin meningkat.

Pelaburan dalam kebajikan kanak-kanak sebenarnya merupakan pelaburan jangka panjang terhadap pembangunan negara. Kanak-kanak yang membesar dalam keadaan selamat dan mendapat pendidikan berkualiti lebih berpotensi menjadi anggota masyarakat yang produktif serta stabil.

Pendidikan masyarakat tentang keibubapaan

Satu lagi isu penting yang perlu diberikan perhatian ialah pendidikan keibubapaan. Tidak semua individu yang menjadi ibu bapa mempunyai pengetahuan mencukupi tentang perkembangan emosi dan psikologi kanak-kanak.

Dalam sesetengah budaya masyarakat, kekerasan masih dianggap kaedah mendidik anak. Terdapat ibu bapa yang percaya bahawa pukulan dan ugutan mampu membentuk disiplin.

Hakikatnya, kajian moden menunjukkan bahawa keganasan fizikal lebih banyak membawa kesan negatif berbanding manfaat. Kanak-kanak yang dibesarkan melalui ketakutan cenderung mengalami tekanan emosi dan hubungan keluarga yang tidak sihat.

Oleh itu, pendidikan keibubapaan perlu diperkasakan melalui sekolah, pusat komuniti dan media massa. Ibu bapa perlu didedahkan kepada pendekatan disiplin positif, komunikasi berkesan dan pengurusan tekanan.

Dalam masa sama, masyarakat juga perlu membina budaya saling membantu. Ramai keluarga menghadapi tekanan hidup yang berat, tetapi tidak tahu mendapatkan bantuan. Sokongan komuniti boleh mengurangkan risiko pengabaian dan penderaan.

Nilai kemanusiaan dan harapan masa depan

Kisah dua beradik ini sebenarnya membuka ruang muhasabah yang mendalam kepada masyarakat. Dalam dunia moden yang semakin maju, masih terdapat kanak-kanak yang terpaksa berjuang demi hak paling asas iaitu untuk belajar dan hidup dengan selamat.

Namun, di sebalik segala penderitaan tersebut, kisah ini turut memperlihatkan kekuatan jiwa kanak-kanak. Mereka tetap mahu ke sekolah walaupun dipukul, tetap mencari tempat berteduh walaupun dihalau keluar rumah, dan tetap berharap kepada masa depan walaupun hidup dipenuhi ketidakpastian.

Keadaan ini mengingatkan masyarakat bahawa kanak-kanak bukan sekadar individu kecil yang memerlukan belas kasihan. Mereka ialah manusia yang mempunyai impian, maruah dan hak untuk hidup secara bermakna.

Oleh sebab itu, perlindungan kanak-kanak perlu menjadi agenda bersama. Ia bukan hanya tugas ibu bapa, tetapi tanggungjawab kolektif masyarakat, institusi pendidikan, organisasi kebajikan dan negara.

Jika masyarakat gagal melindungi kanak-kanak yang paling rentan, maka sebenarnya masyarakat sedang gagal mempertahankan nilai kemanusiaan itu sendiri.

Kesimpulan

Kes dua beradik yang didakwa dipukul kerana mahu bersekolah dan kemudian dihalau keluar oleh saudara-mara mencerminkan pelbagai krisis sosial yang saling berkait. Ia melibatkan kegagalan institusi keluarga, tekanan kemiskinan, trauma psikologi, kelemahan sistem perlindungan sosial serta cabaran dalam memastikan hak pendidikan kanak-kanak terus terpelihara.

Daripada sudut akademik, kes ini menunjukkan bahawa penderaan kanak-kanak bukan isu terpencil yang boleh diselesaikan melalui hukuman semata-mata. Sebaliknya, ia memerlukan pendekatan menyeluruh yang melibatkan pendidikan masyarakat, sokongan ekonomi, intervensi psikologi dan pemantauan kebajikan yang berkesan.

Dalam masa sama, kisah ini juga memperlihatkan pentingnya institusi sekolah dan organisasi kebajikan sebagai ruang perlindungan alternatif bagi kanak-kanak yang kehilangan sokongan keluarga.

Akhirnya, masyarakat perlu sedar bahawa setiap kanak-kanak mempunyai hak untuk hidup dalam keadaan selamat, disayangi dan mendapat pendidikan yang sempurna. Hak tersebut tidak seharusnya dinafikan walau dalam apa jua keadaan.

Kita mungkin tidak mampu mengubah seluruh dunia bagi setiap kanak-kanak yang menderita, tetapi sekurang-kurangnya masyarakat boleh memastikan bahawa tiada lagi kanak-kanak yang perlu dipukul hanya kerana mahu pergi ke sekolah.