Rasuah parah apabila orang berjawatan tinggi hilang amanah

Rasuah bukanlah masalah baharu di Malaysia. Namun dalam tempoh kira-kira sepuluh tahun kebelakangan ini, isu rasuah dan penyalahgunaan kuasa mendapat perhatian yang lebih besar apabila siasatan dan pendakwaan melibatkan bekas perdana menteri, menteri dan ahli politik, pegawai kanan kerajaan, pegawai penguat kuasa serta individu yang mempunyai pengaruh dalam organisasi dan perniagaan.

Perkembangan ini menimbulkan satu persoalan penting. Adakah banyaknya kes berprofil tinggi menunjukkan rasuah di Malaysia semakin buruk, atau adakah ia menunjukkan institusi penguatkuasaan semakin berani menyiasat mereka yang mempunyai kuasa?

Jawapannya tidak semudah memilih salah satu. Jumlah tangkapan atau pendakwaan sahaja tidak cukup untuk mengukur tahap rasuah sesebuah negara. Kita perlu melihat keseluruhan rantaian keadilan, bermula daripada siasatan, pertuduhan, perbicaraan, rayuan, sabitan atau pembebasan, sehinggalah kepada pemulihan aset. Lebih penting, masyarakat mahu mengetahui sama ada undang-undang dilaksanakan secara konsisten tanpa mengira kedudukan seseorang.

Mengapa rasuah dan kuasa sering bertemu?

Rasuah mempunyai hubungan rapat dengan kuasa membuat keputusan. Dalam sektor awam, kuasa boleh menentukan siapa memperoleh kontrak, lesen, permit atau projek. Pegawai tertentu pula mempunyai kuasa meluluskan bayaran, mengesahkan dokumen atau menentukan tindakan penguatkuasaan.

Dalam sektor swasta dan organisasi pula, kuasa mengawal dana dan pelaburan boleh membuka ruang kepada konflik kepentingan serta salah guna amanah sekiranya mekanisme pengawasan lemah.

Semakin besar nilai keputusan yang berada di tangan seseorang, semakin penting sistem semak dan imbang. Beberapa kes yang mendapat perhatian masyarakat Malaysia sepanjang sedekad lalu memberikan gambaran tentang perkara ini.

SRC International dan 1MDB: apabila bekas Perdana Menteri dibicarakan

Kes paling besar dari sudut perhatian masyarakat sudah tentu melibatkan bekas Perdana Menteri Datuk Seri Najib Razak. Dalam kes SRC International, Najib disabitkan atas tujuh pertuduhan berkaitan RM42 juta dana SRC International. Mahkamah Persekutuan pada 23 Ogos 2022 mengekalkan sabitan dan hukuman yang ketika itu merangkumi penjara 12 tahun dan denda RM210 juta. Hukuman tersebut kemudiannya dikurangkan melalui proses Lembaga Pengampunan kepada enam tahun penjara dan denda RM50 juta. [1]

Kes utama 1Malaysia Development Berhad (1MDB) pula melalui proses berasingan. Pada 26 Disember 2025, Mahkamah Tinggi mensabitkan Najib atas empat pertuduhan salah guna kuasa dan 21 pertuduhan pengubahan wang haram melibatkan kira-kira RM2.3 bilion dana 1MDB. Beliau dijatuhi hukuman penjara 15 tahun dan denda keseluruhan RM11.4 bilion. [2]

Kes SRC mempunyai makna besar terhadap persepsi masyarakat kerana seorang bekas ketua kerajaan melalui keseluruhan proses perbicaraan dan rayuan sehingga Mahkamah Persekutuan. Ia memberikan mesej bahawa jawatan tertinggi dalam kerajaan tidak seharusnya meletakkan seseorang di luar jangkauan undang-undang.

Rosmah Mansor dan projek solar Sarawak

Kes Datin Seri Rosmah Mansor pula berkaitan projek solar hibrid bernilai RM1.25 bilion bagi sekolah luar bandar di Sarawak. Pada September 2022, Mahkamah Tinggi mensabitkan Rosmah atas tiga pertuduhan rasuah berkaitan projek tersebut.

Proses perundangan bagaimanapun berterusan. Pada 29 Julai 2026, Mahkamah Persekutuan menolak permohonannya untuk menyemak keputusan terdahulu berkaitan usaha menyingkirkan hakim yang mendengar dan mensabitkannya. Rayuan utama Rosmah terhadap sabitan dan hukuman pula masih melalui proses Mahkamah Rayuan pada 2026. [3]

Perbezaan ini penting. Penolakan permohonan berkaitan hakim tidak sama dengan keputusan muktamad rayuan terhadap sabitan. Inilah sebabnya laporan mengenai kes rasuah perlu menggunakan istilah undang-undang dengan tepat.

Ahmad Zahid: DNAA dan persoalan keyakinan masyarakat

Kes melibatkan Datuk Seri Dr Ahmad Zahid memberikan dimensi yang berbeza. Pada September 2023, Mahkamah Tinggi memberikan pelepasan tanpa pembebasan atau discharge not amounting to an acquittal (DNAA) terhadap 47 pertuduhan pecah amanah jenayah, rasuah dan pengubahan wang haram berkaitan Yayasan Akalbudi selepas pihak pendakwaan memaklumkan bahawa prosiding tidak akan diteruskan pada ketika itu. [4]

Pada Januari 2026, Jabatan Peguam Negara memutuskan tiada tindakan lanjut atau NFA terhadap kes tersebut selepas penelitian lanjut terhadap bahan, representasi, fakta, bukti dan isu undang-undang. Peguam Negara menjelaskan bahawa keputusan itu tidak dibuat secara sewenang-wenangnya. [5]

Zahid kemudiannya memohon kepada Mahkamah Tinggi supaya diberikan pelepasan dan pembebasan sepenuhnya. Pada Februari 2026, pihak pendakwaan memaklumkan bahawa mereka tidak membantah permohonan itu, tetapi mahkamah menangguhkan keputusan sementara menunggu perkembangan prosiding berkaitan yang dibawa oleh Badan Peguam Malaysia. [6]

Kes ini menunjukkan bahawa persepsi terhadap keadilan tidak hanya terbentuk apabila seseorang didakwa. Masyarakat juga memerhatikan bagaimana dan mengapa sesuatu pendakwaan diteruskan, dihentikan atau tidak diteruskan lagi.

Syed Saddiq: mengapa proses rayuan penting?

Kes Syed Saddiq Syed Abdul Rahman memberikan contoh dari arah yang berbeza.

Mahkamah Tinggi pada November 2023 mensabitkannya atas empat pertuduhan berkaitan pecah amanah, salah guna harta dan pengubahan wang haram melibatkan dana Armada. Beliau ketika itu dijatuhi hukuman penjara tujuh tahun, dua sebatan dan denda RM10 juta. 
Namun Mahkamah Rayuan pada Jun 2025 mengetepikan sabitan tersebut serta melepas dan membebaskannya.

Pada 13 Julai 2026, Mahkamah Persekutuan melalui keputusan majoriti 2-1 menolak rayuan akhir pendakwaan dan mengekalkan pembebasan Syed Saddiq. Majoriti mahkamah mendapati pendakwaan tidak menunjukkan kekhilafan yang membolehkan campur tangan terhadap keputusan Mahkamah Rayuan dan elemen penting pertuduhan tidak dibuktikan melampaui keraguan munasabah. [7]

Kes ini sangat berguna dalam mendidik masyarakat mengenai prinsip keadilan. Seseorang yang didakwa belum tentu bersalah. Seseorang yang disabitkan di mahkamah peringkat pertama pula masih mempunyai hak untuk merayu. Sebab itulah kita perlu membezakan antara siasatan, pertuduhan, sabitan, DNAA dan pembebasan.

Lim Guan Eng dan projek terowong dasar laut Pulau Pinang

Satu lagi kes politik yang mendapat perhatian ialah perbicaraan bekas Ketua Menteri Pulau Pinang, Lim Guan Eng. Beliau berhadapan pertuduhan berkaitan projek terowong dasar laut dan jalan utama Pulau Pinang bernilai RM6.3 bilion. Antara isu dalam pertuduhan ialah dakwaan menggunakan kedudukannya berkaitan permintaan sebahagian keuntungan projek serta pertuduhan berkaitan wang RM3.3 juta.

Setakat Ogos 2026, perbicaraan masih berjalan. Pegawai penyiasat SPRM antara saksi yang memberikan keterangan dan turut disoal balas oleh pihak pembelaan mengenai perjalanan serta skop siasatan. [8]

Oleh sebab perbicaraan belum selesai, adalah tidak tepat untuk menulis seolah-olah Lim telah didapati bersalah. Kes ini sekali lagi menunjukkan pentingnya prinsip anggapan tidak bersalah. Pertuduhan ialah dakwaan yang perlu dibuktikan oleh pendakwaan di mahkamah.

Dalam konteks persepsi masyarakat, kes ini juga mengingatkan kita supaya tidak memilih prinsip undang-undang berdasarkan kecenderungan politik. Jika individu yang kita tidak sokong didakwa, dia masih berhak dianggap tidak bersalah sehingga dibuktikan sebaliknya. Prinsip yang sama mesti digunakan apabila individu yang kita sokong pula didakwa.

Kes Kementerian Belia dan Sukan: apabila kawalan dalaman gagal

Rasuah dan salah guna kuasa tidak hanya melibatkan ahli politik. Pada 2016, negara dikejutkan dengan kes melibatkan seorang pegawai kanan di Kementerian Belia dan Sukan (KBS), Otman Arsahd, yang ketika itu merupakan Setiausaha Bahagian Kewangan kementerian.

Beliau didakwa atas puluhan pertuduhan berkaitan penggunaan dokumen palsu dan salah guna kuasa yang melibatkan kira-kira RM38.4 juta. Apa yang menjadikan kes KBS penting bukan sekadar jumlah wang. Persoalan yang lebih besar ialah bagaimana transaksi yang besar boleh melepasi sistem dalaman sebuah kementerian.

Apabila salah guna berlaku untuk tempoh tertentu tanpa dikesan, masalahnya mungkin bukan hanya individu. Ia juga boleh menunjukkan kelemahan proses kelulusan, pemisahan tugas, audit dalaman, pemantauan pembayaran dan pengesahan dokumen. [9]

Dalam pengurusan moden, seseorang pegawai tidak sepatutnya mempunyai kuasa yang terlalu luas sehingga boleh memulakan, meluluskan dan mengesahkan sesuatu transaksi tanpa semakan bebas. Kes KBS menjadi pengajaran bahawa pencegahan rasuah bermula dengan reka bentuk sistem kewangan yang baik.

Maika Holdings dan amanah masyarakat India

Isu Maika Holdings pula menarik kerana kesannya sangat dekat dengan persoalan kepercayaan masyarakat terhadap organisasi yang diwujudkan untuk meningkatkan kedudukan ekonomi komuniti. Maika Holdings ditubuhkan pada 1983 sebagai syarikat pelaburan yang dikaitkan dengan MIC. Ia dilaporkan berjaya mengumpulkan kira-kira RM106 juta daripada sekitar 66,400 anggota masyarakat India, dengan sebahagian besar pelaburnya terdiri daripada golongan berpendapatan rendah. [10]

Jumlah RM106 juta pada awal 1980-an merupakan angka yang sangat besar. Lebih penting daripada angka itu ialah siapa yang memberikan wang tersebut. Sebahagian pelabur kecil memberikan simpanan mereka kerana percaya bahawa pelaburan itu dapat membantu meningkatkan kedudukan ekonomi keluarga dan masyarakat India.

Pada 2019, isu Maika kembali mendapat perhatian apabila laporan media membangkitkan dakwaan mengenai transaksi dan pembayaran kepada syarikat yang dikaitkan dengan individu tertentu. Terdapat juga tindakan sivil oleh pemegang saham berhubung wang yang mereka dakwa sepatutnya diagihkan kepada pemegang saham. [10][11]

Di sini kita perlu berhati-hati. Laporan mengenai dakwaan, tuntutan sivil atau siasatan tidak boleh ditulis sebagai sabitan jenayah. Tetapi Maika tetap relevan sebagai kajian kes tadbir urus, akauntabiliti dan amanah terhadap pelabur kecil.

Kerosakan yang berlaku apabila organisasi seperti ini menghadapi kontroversi bukan hanya berbentuk kewangan. Ia merosakkan kepercayaan. Bagi keluarga berpendapatan rendah yang mengeluarkan simpanan untuk melabur, kehilangan kepercayaan terhadap institusi boleh bertahan lebih lama daripada kehilangan wang itu sendiri.

Ketua Pengarah Imigresen: satu perbandingan sejarah

Satu lagi kes yang menarik untuk dibandingkan ialah kes bekas Ketua Pengarah Imigresen Datuk Wahid Md Don. Kes ini sebenarnya berada telah lama berlaku tetapi wajar disebut secara ringkas kerana ia menunjukkan bahawa isu integriti dalam kalangan pegawai tertinggi agensi penguatkuasaan bukan fenomena baharu.

Kes tersebut berkaitan rasuah dalam urusan permohonan visa bagi ribuan pekerja Bangladesh.

Perjalanan kes itu juga kompleks. Wahid pada mulanya dibebaskan oleh Mahkamah Sesyen pada 2010 apabila mahkamah mendapati pendakwaan gagal mewujudkan kes prima facie. Pembebasan itu dikekalkan Mahkamah Tinggi pada 2012. Namun perkembangan perundangan berikutnya membawa kepada perbicaraan pembelaan dan pada 2013 beliau dilaporkan disabitkan serta dijatuhi hukuman penjara enam tahun dan denda RM300,000. [12]

Kes ini menunjukkan mengapa kronologi penuh sesuatu prosiding perlu diperiksa sebelum membuat kesimpulan hanya berdasarkan satu keputusan mahkamah pada satu-satu masa. Ia juga memperlihatkan risiko integriti dalam agensi seperti Imigresen. Pegawai imigresen mempunyai kuasa berkaitan visa, permit, kemasukan warga asing dan penguatkuasaan. Apabila kuasa pentadbiran seperti ini mempunyai nilai ekonomi yang tinggi, risiko sogokan juga meningkat.

Daripada politik kepada birokrasi

Jika kes-kes di atas diletakkan bersebelahan, satu corak mula kelihatan. Najib dan 1MDB/SRC menunjukkan risiko apabila kuasa politik bertemu pengurusan dana berskala besar. Kes Rosmah menunjukkan risiko pengaruh dalam projek kerajaan. Kes Zahid menimbulkan persoalan mengenai pendakwaan, DNAA dan keyakinan terhadap institusi.

Kes Syed Saddiq pula menunjukkan fungsi proses rayuan dalam melindungi tertuduh apabila mahkamah lebih tinggi mendapati kes tidak dibuktikan mengikut standard undang-undang. Kes Lim Guan Eng menunjukkan pentingnya tidak mendahului keputusan mahkamah ketika perbicaraan masih berjalan. Kes KBS menunjukkan bagaimana kelemahan kawalan dalaman boleh membuka ruang kepada penyelewengan dalam birokrasi.

Kes Imigresen menunjukkan risiko apabila pegawai mempunyai kuasa melulus atau menolak sesuatu yang mempunyai nilai kepada pihak luar. Maika pula menunjukkan bahawa isu integriti dan tadbir urus bukan semata-mata masalah kerajaan. Amanah terhadap wang masyarakat juga boleh terjejas dalam organisasi dan entiti pelaburan.

Apakah kesannya terhadap persepsi masyarakat?

Pendakwaan individu berprofil tinggi mempunyai dua kemungkinan kesan. Pertama, masyarakat boleh menjadi lebih yakin terhadap sistem apabila melihat orang yang mempunyai kedudukan tinggi boleh disiasat dan dibawa ke mahkamah. Mesejnya mudah: tiada sesiapa berada di atas undang-undang. 

Namun terdapat kesan kedua. Jika masyarakat melihat kes tertentu bergerak dengan pantas tetapi kes lain mengambil masa terlalu lama, atau pertuduhan tertentu dihentikan tanpa penjelasan yang mereka fahami, persepsi negatif mudah terbentuk.

Di sinilah terdapat perbezaan antara keadilan undang-undang dengan persepsi terhadap keadilan. Mahkamah membuat keputusan berdasarkan bukti dan undang-undang. Masyarakat pula membentuk persepsi berdasarkan maklumat yang mereka terima.

Kedua-duanya tidak semestinya sama. Sebab itu keputusan yang melibatkan kepentingan awam perlu diterangkan dengan jelas. Ini tidak bermaksud mahkamah atau pendakwa raya perlu mengikut kehendak orang ramai. Sebaliknya, masyarakat perlu memahami mengapa sesuatu keputusan dibuat berdasarkan kerangka undang-undang.

Malaysia berada di mana?

Corruption Perceptions Index (CPI) boleh memberikan satu gambaran, walaupun ia tidak mengukur jumlah sebenar kes rasuah. Dalam CPI 2025 yang diterbitkan Transparency International, Malaysia memperoleh skor 52 daripada 100 dan berada pada kedudukan ke-54 daripada 182 negara dan wilayah. Skor itu meningkat dua mata berbanding 2024. [13]

Peningkatan ini positif tetapi belum bermaksud Malaysia sudah bebas daripada masalah rasuah. CPI mengukur persepsi terhadap rasuah sektor awam berdasarkan pelbagai penilaian dan tinjauan pakar. Oleh itu, ia lebih sesuai dilihat sebagai petunjuk tentang keyakinan terhadap integriti institusi dan tadbir urus, bukannya sebagai bancian jumlah kes rasuah. [13]

Bagaimana rasuah boleh dikurangkan?

Menangkap dan mendakwa pesalah penting, tetapi pencegahan jauh lebih murah daripada memburu wang selepas ia hilang. Malaysia perlu bergerak daripada pendekatan yang terlalu bergantung kepada individu berintegriti kepada sistem yang menjadikan rasuah semakin sukar dilakukan.

Antaranya ialah memperluas tender terbuka dan ketelusan perolehan, menguatkan audit dalaman, mewajibkan pengisytiharan konflik kepentingan, meningkatkan perlindungan pemberi maklumat, memperketat kawalan terhadap orang tengah dan vendor serta menggunakan teknologi untuk menghasilkan jejak audit bagi setiap keputusan kewangan penting.

Kuasa juga perlu dipisahkan. Pegawai yang memohon pembayaran tidak seharusnya menjadi orang yang meluluskan pembayaran. Pegawai yang memilih vendor tidak sepatutnya menjadi satu-satunya pihak yang mengesahkan kerja vendor. Dalam bahasa pengurusan, prinsipnya mudah: jangan letakkan terlalu banyak kuasa pada satu tangan tanpa semakan tangan yang lain.

Masyarakat sebahagian daripada penyelesaian

Rasuah besar tidak muncul secara tiba-tiba. Ia boleh bermula dengan budaya kecil yang kita sendiri toleransi. Memberikan wang untuk mengelakkan saman, menggunakan kenalan untuk memotong giliran, menerima hadiah sebagai balasan mempercepatkan kelulusan, menggunakan kedudukan untuk mendapatkan kontrak bagi saudara-mara atau meminta "duit kopi" mungkin dianggap perkara kecil.

Tetapi budaya "boleh selesai" inilah yang akhirnya menormalkan penyalahgunaan kuasa. Keluarga perlu mengajar anak bahawa kejayaan bukan hanya mengenai berapa banyak wang yang diperoleh tetapi bagaimana wang itu diperoleh. Sekolah dan universiti pula perlu melihat integriti sebagai pembentukan karakter, bukan sekadar kandungan kursus.

Syarikat mesti memastikan dasar antirasuah benar-benar digunakan ketika memilih vendor, ejen dan kontraktor. Masyarakat juga perlu berhenti mengagungkan kekayaan tanpa bertanya bagaimana kekayaan tersebut diperoleh.

Undang-undang mesti sama untuk semua

Pengajaran terbesar daripada kes-kes sepanjang dekad ini bukanlah bahawa semua orang yang didakwa bersalah. Itu kesimpulan yang salah.

Pengajarannya ialah sistem mesti berfungsi dengan cara yang sama tanpa mengira siapa yang berada di kandang tertuduh. Jika bukti cukup, pendakwaan perlu berani mendakwa. 
Jika pendakwaan gagal membuktikan kes, mahkamah mesti berani membebaskan.

Jika seseorang disabitkan, dia berhak merayu. Jika keputusan dibuat untuk menghentikan pendakwaan, masyarakat pula berhak mengharapkan penjelasan yang munasabah dalam batas undang-undang. Keadilan tidak boleh bergantung kepada sama ada tertuduh ialah pemimpin kerajaan, pembangkang, bekas perdana menteri, pegawai kanan kerajaan atau ahli perniagaan. Prinsipnya mesti sama.

Malaysia sudah menunjukkan bahawa individu yang pernah berada pada kedudukan tertinggi boleh dibawa ke mahkamah. Pada masa yang sama, kes Syed Saddiq menunjukkan seseorang yang pernah disabitkan juga boleh akhirnya dibebaskan apabila mahkamah lebih tinggi mendapati pendakwaan tidak memenuhi beban pembuktian.

Kedua-duanya adalah sebahagian daripada kedaulatan undang-undang. Matlamat akhir memerangi rasuah bukan untuk memenuhi penjara. Matlamat sebenarnya ialah mewujudkan sebuah negara di mana peluang melakukan rasuah semakin kecil, kemungkinan dikesan semakin tinggi, institusi semakin telus dan masyarakat sendiri tidak lagi menganggap rasuah sebagai sebahagian daripada kehidupan biasa.

Rasuah akhirnya bukan sekadar persoalan wang. Ia persoalan amanah. Dan apabila amanah hilang, kos untuk mendapatkannya kembali mungkin jauh lebih mahal daripada wang yang telah lesap.

Rujukan

[1] Bernama. Chronology of the 1MDB Case Involving Najib, 26 Disember 2025. Laporan turut merumuskan kedudukan sabitan SRC International, hukuman asal dan pengurangan hukuman oleh Lembaga Pengampunan.

[2] Bernama. 1MDB Case: Najib Jailed 15 Years, Fined RM11.4 Billion, 26 Disember 2025.

[3] Bernama. Mahkamah Persekutuan Tolak Permohonan Rosmah Semak Keputusan Gugur Hakim, 29 Julai 2026; Bernama, Rosmah's RM1.25 Bln Graft Appeal Adjourned To Sept 1, 1 Julai 2026.

[4] Bernama. Laporan mengenai DNAA terhadap 47 pertuduhan Ahmad Zahid Hamidi berkaitan Yayasan Akalbudi, 4 September 2023.

[5] Bernama. Keputusan NFA Kes Rasuah Ahmad Zahid Teliti, Bukan Sewenang-Wenang – Peguam Negara, 12 Januari 2026.

[6] Bernama. Prosecution Raises No Objection To Zahid's Discharge Bid On 47 Corruption Charges, 24 Februari 2026.

[7] Bernama. Mahkamah Persekutuan Tolak Rayuan Akhir Pendakwaan, Syed Saddiq Kekal Bebas, 13 Julai 2026; Bernama, Federal Court Majority Finds No Appealable Error In Syed Saddiq Acquittal, 13 Julai 2026.

[8] Bernama. MACC Investigator Rejects Bias Claim In Guan Eng Trial, 3 Ogos 2026. Kes berkaitan projek terowong dasar laut dan jalan utama Pulau Pinang masih dalam perbicaraan ketika laporan diterbitkan.

[9] Laporan media mengenai pendakwaan Otman Arsahd, bekas Setiausaha Bahagian Kewangan Kementerian Belia dan Sukan, berkaitan 32 pertuduhan dan transaksi yang dilaporkan berjumlah RM38.4 juta, 2016. Status dan butiran setiap pertuduhan perlu dibaca berdasarkan rekod prosiding berasingan dan tidak dianggap sebagai sabitan hanya kerana pertuduhan telah difailkan.

[10] Free Malaysia Today. Laporan: Jutaan wang Maika Holdings dibayar kepada anak Samy Vellu, 28 Februari 2019. Laporan menyatakan Maika Holdings ditubuhkan pada 1983 dan mengumpulkan RM106 juta daripada kira-kira 66,400 anggota masyarakat India.

[11] Free Malaysia Today. MIC trio sue over RM134 mil "missing" from Maika, 27 April 2019. Laporan mengenai tindakan sivil pemegang saham dan dakwaan berkaitan pengagihan dana. Dakwaan dalam tindakan sivil tidak harus dianggap sebagai penemuan bersalah jenayah.

[12] The Star. Former Immigration D-G acquitted of bribery, 15 Oktober 2010; Ex-Immigration DG's acquittal of bribery charges upheld, 31 Mei 2012; dan Ex-Immigration D-G jailed for graft, 31 Oktober 2013. Kes ini digunakan sebagai perbandingan sejarah dan berada di luar tempoh utama sepuluh tahun artikel.

[13] Transparency International. Corruption Perceptions Index 2025: Malaysia. Malaysia mencatat skor 52/100 dan kedudukan 54 daripada 182 negara dan wilayah.

Implikasi pertambahan penduduk warga emas di Brunei

Brunei Darussalam sering dikaitkan dengan masyarakat yang aman, sistem kebajikan yang kukuh dan tahap kehidupan yang relatif baik. Namun di sebalik kemajuan tersebut, satu perubahan demografi sedang berlaku secara perlahan tetapi pasti iaitu penduduk Brunei semakin menua.

Bilangan warga emas terus meningkat, sementara struktur keluarga, corak pekerjaan dan keperluan penjagaan turut berubah. Penuaan penduduk bukan semata-mata persoalan semakin ramai orang hidup lebih lama sebaliknya ia mempunyai definisi lain. Ia mempunyai implikasi besar terhadap sistem kesihatan, pencen, perlindungan sosial, keluarga, tenaga kerja dan pembangunan negara.

Malah, perkara berkaitan kebajikan warga emas turut mendapat perhatian Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah. Dalam titah sempena Tahun Baharu 2025 pada 31 Disember 2024, baginda antara lain menekankan bahawa pembangunan negara perlu bersifat inklusif dan mampan serta kebajikan warga emas dan golongan kurang berkemampuan perlu terus dipelihara.

Persoalannya sekarang bukan lagi sama ada Brunei akan menjadi masyarakat menua kerana proses penuaan itu sudah dan sedang berlaku.

Persoalan lebih penting ialah sejauhmanakah Brunei bersedia menghadapinya?

Warga emas di Brunei bertambah dengan pantas

Bagi memahami perubahan ini, kita perlu terlebih dahulu menjelaskan satu perkara tentang statistik. Dalam penerbitan demografi Department of Economic Planning and Statistics (DEPS), kumpulan umur 65 tahun dan ke atas digunakan untuk menunjukkan kumpulan penduduk tua dalam pecahan struktur umur.

Namun, dalam beberapa program dan dasar sosial Brunei, istilah warga emas atau senior citizens turut merangkumi mereka yang berumur 60 tahun dan ke atas. Perbezaan takrif ini menerangkan mengapa kita kadangkala menemui angka peratusan warga emas yang berbeza dalam laporan kerajaan.

Jika kategori DEPS iaitu 65 tahun dan ke atas digunakan secara konsisten, trendnya cukup jelas.

Sumber: Department of Economic Planning and Statistics (DEPS), Brunei Darussalam.

Angka ini membawa mesej yang sangat penting. Dalam tempoh hanya empat tahun, dari tahun 2021 hingga 2025, bilangan penduduk berumur sekurang-kurangnya 65 tahun meningkat daripada 27,894 kepada 36,300 orang. Ini bersamaan peningkatan kira-kira 30 peratus.

Sebaliknya, jumlah keseluruhan penduduk tidak meningkat pada kadar yang sama. Ertinya, peningkatan warga emas bukan sekadar disebabkan penduduk Brunei secara keseluruhannya bertambah. Struktur usia masyarakat itu sendiri sedang berubah.

Lebih mudah membayangkannya begini: pada 2025, hampir seorang daripada setiap 13 penduduk Brunei berada dalam kumpulan usia 65 tahun dan ke atas.

Apa akan berlaku dalam lima hingga 15 tahun akan datang?

Unjuran rasmi DEPS menunjukkan trend ini akan berterusan. Mengikut Population Projections 2024–2040, jumlah penduduk berumur 65 tahun dan ke atas diunjurkan mencapai sekitar:

Pada masa yang sama, keseluruhan penduduk Brunei diunjurkan sekitar 484,800 orang pada 2030. Ini bermakna warga berumur 65 tahun ke atas sahaja berpotensi membentuk kira-kira 8.4 peratus daripada keseluruhan penduduk ketika itu.

Walau bagaimanapun, angka unjuran ini perlu ditafsir dengan berhati-hati. Model unjuran terdahulu menganggarkan sekitar 33,400 penduduk berumur 65 tahun ke atas bagi 2025, sedangkan anggaran rasmi terkini menunjukkan jumlah sebenar sudah mencapai 36,300 orang. Ini memberikan petunjuk bahawa penuaan penduduk mungkin berlaku sedikit lebih cepat daripada trajektori yang diasaskan dalam model tersebut.

Kementerian Kesihatan Brunei juga mengakui bahawa perubahan demografi ini semakin penting. Pada peringkat ASEAN, Brunei memberi perhatian terhadap active ageing, penyakit tidak berjangkit dan kesihatan mental kerana faktor-faktor ini menjadi antara cabaran utama apabila populasi semakin berusia.

Mengapa warga Brunei semakin ramai mencapai usia tua?

Sebenarnya, peningkatan jumlah warga emas juga merupakan tanda kejayaan pembangunan.

Kemajuan perkhidmatan kesihatan, kawalan penyakit, pendidikan, pemakanan dan taraf kehidupan membolehkan lebih ramai manusia hidup sehingga usia lanjut. Dalam erti kata lain, umur panjang adalah satu pencapaian sosial. Cabaran muncul apabila perubahan itu berlaku serentak dengan perubahan lain dalam masyarakat.

Keluarga moden lazimnya lebih kecil. Anak-anak bekerja. Wanita semakin aktif dalam pasaran pekerjaan. Ada anak yang tinggal berjauhan daripada ibu bapa. Pada masa yang sama, warga emas mungkin hidup lebih lama dengan penyakit kronik yang memerlukan pemantauan dan penjagaan.

Maka persoalannya berubah daripada: "Siapa akan menjaga warga emas?" kepada: "Apakah sistem yang boleh membolehkan warga emas hidup lama secara sihat, berdikari, bermaruah dan terus terlibat dalam masyarakat?"

Inilah perbezaan antara sekadar hidup lebih lama dengan menua dengan baik.

Kebajikan warga emas perlu terus dipelihara

Kepentingan menjaga golongan yang semakin berusia bukan perkara baharu dalam pendekatan pembangunan Brunei. Dalam titah sempena Tahun Baharu 2025, Sultan Hassanal Bolkiah menekankan pembangunan yang lebih inklusif dan mampan serta kepentingan menjaga kebajikan warga emas dan mereka yang kurang berkemampuan. Titah tersebut penting kerana ia meletakkan kesejahteraan warga emas bukan sekadar sebagai isu keluarga atau kesihatan, tetapi sebagai sebahagian daripada agenda pembangunan negara.

Semangat yang sama dapat dilihat dalam pendekatan kerajaan terhadap warga emas sejak beberapa tahun sebelumnya. Sempena Hari Antarabangsa Warga Emas, kerajaan Brunei berulang kali menekankan penghormatan terhadap sumbangan generasi terdahulu serta keperluan memastikan mereka tidak terpinggir daripada pembangunan masyarakat.

Dalam konteks masyarakat Melayu Islam Beraja, pendekatan ini juga berkait rapat dengan nilai berbakti kepada ibu bapa, menghormati orang yang lebih tua dan tanggungjawab keluarga. Namun dalam masyarakat yang semakin kompleks, nilai kekeluargaan sahaja mungkin tidak mencukupi. Ia memerlukan sistem sokongan negara dan komuniti.

Pelan Tindakan Warga Emas 2023–2030

Antara langkah paling penting ialah pelaksanaan Pelan Tindakan Warga Emas 2023–2030, berteraskan konsep Successful Ageing. Menurut penjelasan kerajaan di Majlis Mesyuarat Negara pada Mac 2026, pelan tersebut bertujuan memastikan warga emas dapat menjalani kehidupan yang sihat, bermaruah dan produktif. Ia dilaksanakan melalui pendekatan Whole of Nation, melibatkan pelbagai kementerian, agensi, masyarakat, keluarga dan pihak berkepentingan.

Pelan ini memberi perhatian kepada tiga perkara besar. Pertama, memperkukuh urus tadbir berkaitan warga emas. Kedua, membentuk masyarakat yang menyokong penuaan secara sihat dan inklusif. Ketiga, memperkukuh perkhidmatan yang lebih menyeluruh dan bersepadu untuk warga emas.

Pendekatan ini penting kerana masalah warga emas tidak boleh diselesaikan oleh hospital sahaja.

Ia memerlukan koordinasi perumahan, pengangkutan, keselamatan sosial, aktiviti komuniti, kesihatan, teknologi dan sokongan keluarga.

Pencen dan perlindungan sosial

Brunei mempunyai sejarah yang panjang dalam memberikan perlindungan kepada warga tua melalui Pencen Umur Tua. Kerangka perlindungan tersebut kemudian diperkukuhkan melalui pindaan perundangan berkaitan Pencen Umur Tua dan Elaun Kurang Upaya termasuk peruntukan Elaun Penyedia Penjagaan. Elaun ini menarik dari perspektif dasar sosial kerana ia mengiktiraf sesuatu yang sering tidak kelihatan dalam statistik ekonomi iaitu penjagaan juga merupakan pekerjaan.

Ahli keluarga yang menjaga ibu atau bapa yang uzur mungkin perlu mengurangkan masa bekerja, menanggung kos pengangkutan, membeli keperluan perubatan atau memberikan penjagaan hampir sepanjang hari. Pengiktirafan terhadap penjaga menunjukkan pendekatan Brunei bukan hanya memberi wang kepada warga emas tetapi mula membangunkan ekosistem penjagaan di sekeliling mereka.

Daripada “menjaga warga emas” kepada “penuaan sihat”

Kementerian Kesihatan pula melaksanakan Adult and Elderly Health Programme. Pendekatannya bukan sekadar merawat warga emas apabila mereka sakit. Program ini memberi perhatian terhadap persekitaran yang menyokong kesihatan, pemakanan, aktiviti fizikal serta pemerkasaan individu untuk menjalani kehidupan yang lebih sihat. Ini amat penting kerana cabaran besar masyarakat menua bukan hanya berapa lama seseorang hidup.

Soalan yang lebih penting ialah: Berapa lamakah seseorang boleh hidup dalam keadaan sihat dan berdikari? Jika seseorang hidup sehingga usia 85 tahun tetapi mengalami pelbagai penyakit kronik dan kebergantungan sejak umur 65 tahun, beban penjagaan terhadap keluarga dan sistem kesihatan boleh menjadi sangat besar. Sebaliknya, jika seseorang kekal aktif dan berdikari sehingga usia 75 atau 80 tahun, implikasinya sangat berbeza.

Sebab itulah konsep healthy ageing atau penuaan sihat semakin penting. Warga emas juga perlu menjadi warga digital. Satu lagi perkembangan menarik ialah usaha mengurangkan jurang digital.

Pada 2024, Digital Brunei melalui Authority for Info-communications Technology Industry (AITI) melaksanakan program literasi digital bersama warga emas termasuk di Pusat Kegiatan Warga Emas di Daerah Tutong dan Brunei-Muara.

Program ini memberi pendedahan mengenai teknologi dan kesedaran digital kepada warga emas.

Isu ini mungkin kelihatan kecil tetapi sebenarnya sangat penting. Semakin banyak urusan kerajaan, bank, pembayaran, temu janji, komunikasi dan maklumat kesihatan berpindah ke platform digital. Jika warga emas tidak mempunyai kemahiran digital, mereka berisiko menghadapi satu bentuk peminggiran baharu iaitu digital exclusion.

Justeru, literasi digital warga emas bukan lagi sekadar mengajar mereka menggunakan telefon pintar. Ia merupakan sebahagian daripada agenda keterangkuman sosial.

Pusat Kegiatan Warga Emas dan peranan komuniti

Brunei turut membangunkan Pusat Kegiatan Warga Emas (PKWE) sebagai ruang warga emas berinteraksi, mengikuti aktiviti dan terus mengambil bahagian dalam kehidupan masyarakat.

Pelbagai program kesihatan, senaman, berkebun, kraftangan, pembelajaran dan aktiviti sosial pernah dilaksanakan bersama pusat-pusat ini. Kerajaan juga melihat pembelajaran sepanjang hayat, kemahiran dan keusahawanan sebagai antara jalan untuk memperkasa golongan warga emas.

Ini sangat penting kerana salah satu risiko utama pada usia tua ialah pengasingan sosial.

Seseorang mungkin mempunyai rumah, pendapatan dan akses kepada rawatan tetapi masih mengalami kesunyian selepas kehilangan pasangan, bersara daripada pekerjaan atau semakin kurang berinteraksi dengan masyarakat.

Oleh itu, masyarakat mesra warga emas bukan sekadar mempunyai lebih banyak hospital. Ia juga perlu mempunyai komuniti yang membolehkan orang tua terus merasa bahawa mereka diperlukan.

Keluarga masih menjadi benteng utama

Walaupun kerajaan menyediakan pelbagai bentuk bantuan, model Brunei masih memberi kedudukan yang sangat penting kepada keluarga. Pada Mac 2026, Menteri Kebudayaan, Belia dan Sukan menegaskan dalam Majlis Mesyuarat Negara bahawa penjagaan ibu bapa merupakan kewajipan anak dan amanah moral yang menjadi teras institusi kekeluargaan. Kerajaan pada masa yang sama memberi perhatian kepada pemantauan kes pengabaian atau penderaan warga emas dan pengembangan sokongan komuniti.

Dalam perspektif dasar sosial, pendekatan Brunei boleh digambarkan sebagai satu bentuk “state-supported family care” iaitu keluarga menjadi penjaga utama, sementara kerajaan menyediakan jaringan sokongan. Model ini mempunyai kekuatan kerana ia selaras dengan budaya tempatan dan hubungan kekeluargaan. Namun ia juga berhadapan cabaran pada masa hadapan.

Apakah yang berlaku apabila pasangan suami isteri mempunyai hanya seorang atau dua orang anak? Bagaimana jika semua anak bekerja? Bagaimana jika anak tinggal di luar daerah atau di luar negara? Bagaimana jika warga emas memerlukan penjagaan 24 jam?

Persoalan ini semakin penting apabila jumlah warga emas meningkat.

Warga emas bukan beban negara

Ada satu kesilapan besar yang perlu dielakkan apabila membincangkan masyarakat menua seperti melihat warga emas hanya dari sudut kos. Warga emas mempunyai pengalaman, pengetahuan, kemahiran, jaringan sosial dan memori institusi yang sangat bernilai. Situasinya begini:

Seorang bekas guru masih boleh mendidik.
Seorang pesara pentadbir boleh menjadi mentor.
Seorang bekas usahawan boleh membimbing generasi baharu.
Seorang datuk atau nenek memainkan peranan penting dalam pemindahan nilai, agama, budaya dan pengalaman kepada cucu-cucu mereka.

Sebab itulah perbincangan penuaan perlu beralih daripada konsep dependency kepada participation. Matlamat dasar bukan sekadar memastikan warga emas menerima bantuan tetapi mewujudkan peluang supaya mereka terus menyumbang mengikut kemampuan masing-masing.

Brunei masih mempunyai masa tetapi semakin singkat namun kelebihannya adalah skala penduduk secara relatifnya kecil dan mempunyai sistem kesihatan serta perlindungan sosial yang sudah terbina. Namun statistik memberi amaran bahawa tempoh persediaan tidak panjang.

Jumlah penduduk berumur 65 tahun dan ke atas telah meningkat daripada sekitar 27,894 orang pada 2021 kepada 36,300 pada 2025, sementara unjuran DEPS menunjukkan angka itu boleh melepasi 40,000 menjelang 2030 dan mencapai sekitar 54,700 pada 2040.

Cabaran seterusnya ialah memastikan pertambahan usia tidak membawa bersama peningkatan kesunyian, penyakit kronik, kemiskinan, kebergantungan dan tekanan terhadap penjaga.

Pelan Tindakan Warga Emas 2023–2030, Pencen Umur Tua, Elaun Penyedia Penjagaan, program kesihatan warga emas, PKWE dan program literasi digital menunjukkan bahawa Brunei telah mula membina asas untuk menghadapi perubahan ini. Namun kejayaan akhirnya bukan semata-mata diukur melalui bilangan program.

Ukuran sebenar ialah sama ada seorang warga Brunei yang berumur 70, 80 atau 90 tahun pada masa hadapan masih mampu mengatakan: “Saya sihat, saya dihormati, saya tidak tersisih dan saya masih mempunyai tempat dalam masyarakat.”

Di situlah makna sebenar sebuah negara yang berjaya menghadapi penuaan kerana penuaan penduduk bukan cerita tentang “mereka”. Jika usia mengizinkan, ia adalah cerita tentang masa depan.

Rujukan

Department of Economic Planning and Statistics (DEPS), Brunei Darussalam. Brunei Darussalam Key Indicators 2022. Data penduduk mengikut kumpulan umur, termasuk statistik 2021 dan 2022.

Department of Economic Planning and Statistics (DEPS), Brunei Darussalam. Brunei Darussalam Key Indicators 2024. Mengandungi statistik penduduk mengikut umur bagi 2022–2024.

Department of Economic Planning and Statistics (DEPS), Brunei Darussalam. Brunei Darussalam Key Indicators 2025. Mengandungi anggaran penduduk 2025 termasuk 36,300 penduduk berumur 65 tahun dan ke atas.

Department of Economic Planning and Statistics (DEPS), Brunei Darussalam. Population Projections 2024–2040. Unjuran struktur penduduk termasuk kumpulan umur 65 tahun dan ke atas hingga 2040.

Jabatan Majlis-Majlis Mesyuarat, Negara Brunei Darussalam. (28 Mac 2026). Memastikan warga emas jalani kehidupan sihat, bermaruah, produktif. Penerangan mengenai Pelan Tindakan Warga Emas 2023–2030, Successful Ageing dan Elaun Penyedia Penjagaan.

Kementerian Kesihatan Brunei Darussalam. Adult and Elderly Health Programme. Program kesihatan dewasa dan warga emas.

Kementerian Kesihatan Brunei Darussalam. (9 Oktober 2025). 14th ASEAN Centre for Active Ageing and Innovation Governing Board Meeting. Perbincangan berkaitan penuaan penduduk, penyakit tidak berjangkit dan penuaan aktif.

Authority for Info-communications Technology Industry of Brunei Darussalam (AITI). (8 Mei 2024). Bridging the Digital Gap in Brunei Darussalam. Program literasi digital untuk warga emas.

Authority for Info-communications Technology Industry of Brunei Darussalam (AITI). (7 November 2024). Digital Brunei Empowers Warga Emas Community. Program pemerkasaan digital warga emas.

Radio Television Brunei. (31 Disember 2024). Be Wiser in Taking Opportunities to Develop. Laporan Titah Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Sultan dan Yang Di-Pertuan Negara Brunei Darussalam sempena Tahun Baharu 2025, termasuk penekanan terhadap kebajikan warga emas.

Pelita Brunei. Warga emas NBD terus catat pencapaian signifikan. Perbincangan mengenai penuaan aktif, Pusat Kegiatan Warga Emas, perlindungan sosial, teknologi dan penyertaan masyarakat.

Gelombang baharu politik Melayu

Dua pilihan raya kecil (PRK) baru-baru ini menunjukkan keputusan yang luar biasa dalam perebutan kuasa bagi membentuk kerajaan negeri. Johor dan Negeri Sembilan menjadi gelanggang percaturan strategi utama untuk mengembalikan sokongan pengundi Melayu, sekaligus memenangi PRK dengan mengurangkan majoriti undi yang diperoleh Pakatan Harapan di Dewan Undangan Negeri (DUN) terbabit.

Kerjasama strategik antara Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN) terbukti menjadi tunjang kekuatan dalam menumbangkan parti-parti dalam Pakatan Harapan, termasuk beberapa tokoh terkenal di peringkat kebangsaan. Persefahaman ini berjaya mengelakkan pertembungan tiga penjuru yang berpotensi memecah-belahkan undi Melayu. Menariknya, terdapat kawasan DUN yang mencatatkan majoriti undi sangat besar, malah ada parti yang kehilangan deposit pertandingan, satu petanda jelas tentang perubahan sentimen pengundi.

Dalam mana-mana pilihan raya, pelbagai perkara di luar jangkaan boleh berlaku. Kejayaan sesebuah kempen sangat bergantung pada keberkesanan strategi dan perancangan rapi. Keupayaan BN dan PN menumpukan kempen di kawasan-kawasan tertentu terbukti berkesan untuk menarik lebih ramai pengundi Melayu keluar mengundi. Idea penyatuan ini digambarkan sebagai “kuasa di tangan Melayu Islam,” selaras dengan kehendak masyarakat Islam untuk memastikan perlindungan dan pengukuhan kepentingan mereka secara berterusan.

Kemenangan ini juga menjadi isyarat kuat kepada kerjasama di negeri-negeri lain yang masih didominasi oleh DAP dalam Pakatan Harapan. Selangor, Perak dan Pulau Pinang kini berada dalam radar utama. Tidak mustahil jika PRK diadakan di negeri-negeri itu, kita akan menyaksikan pertembungan sengit antara dua gabungan politik terbesar di Malaysia.

BN dan PN kini membentuk satu ketumbukan kempen yang mantap untuk menghadapi blok besar yang diterajui DAP. Ketiga-tiga negeri ini menjadi medan ujian populariti yang dapat menilai keberkesanan dasar sedia ada, di samping menjadi penanda aras kepada penerimaan pengundi terhadap model pentadbiran baharu.

Namun, kemenangan ini perlu diisi dengan kerangka baharu sistem pentadbiran. Pengundi dan penduduk Negeri Sembilan tidak mahu melihat kemenangan ini hanya mengulangi sistem lama yang tidak cekap, berlaku ketirisan, penyelewengan dan rasuah. Sebaliknya, mereka menuntut pentadbiran yang lebih cekap, berhemah, bebas rasuah dan telus. Pengundi pasti tidak mahu amalan-amalan usang yang menyekat kemajuan dan menghalang pembaharuan terus berakar umbi dalam kepimpinan baharu yang bakal dibentuk.

Pengundi berhak menuntut agar semua manifesto dilaksanakan dengan teratur dan tersusun sehingga PRU akan datang. Tempoh empat atau lima tahun bukanlah masa yang lama; justeru, pelaksanaan manifesto perlu segera dimulakan. Krisis institusi beraja yang berlaku sekarang seharusnya tidak mengganggu kelancaran pentadbiran kerajaan negeri. Pengundi berhak menikmati hasil yang dijanjikan, kerana memilih BN dan PN bukan sekadar untuk memenangkan bangsa dan agama, tetapi juga untuk membentuk sistem pentadbiran yang lebih baik, menyeluruh dan inklusif.

Pengundi tidak akan teragak-agak untuk memilih gabungan ini pada pilihan raya akan datang jika mereka melihat kemajuan dan pembangunan yang nyata. PRK di Negeri Sembilan merupakan manifestasi keinginan kedua-dua parti utama dalam BN dan PN untuk menyatukan undi Melayu bagi menentang keyakinan tinggi calon-calon Pakatan Harapan. Sebelum ini, PRK di Sabah dan Johor sudah pun memberi isyarat jelas bahawa pengundi mula menolak pendekatan tradisional DAP yang dianggap sudah tidak relevan untuk meraih sokongan.

Kemenangan di Johor dan Negeri Sembilan bukan sekadar angka di kertas undi. Ia adalah gema daripada hati pengundi Melayu yang dahagakan perubahan, rindu pada kepimpinan yang berintegriti, dan muak dengan janji kosong. Namun, kemenangan ini adalah pedang bermata dua. Jika gabungan BN-PN gagal menterjemahkan undi kepada reformasi, gelombang sokongan ini akan berubah menjadi tsunami penghakiman pada PRU kelak.

Pengundi hari ini bukan lagi pemerhati pasif, mereka adalah pengadil yang tahu bila masa untuk memberi peluang, dan bila masa untuk menjatuhkan. Negeri Sembilan telah bersuara. Soalannya kini: adakah pemimpin mendengar, atau sekadar mendengar tetapi tetap pekak terhadap tuntutan zaman?

Sejauh mana beban tugas guru boleh meragut nyawa?

Kisah sedih seorang guru wanita yang membunuh diri di dalam bangunan sekolah baru-baru ini kembali menjadi perhatian ramai. Guru wanita yang baharu bertukar sekolah ditemui pada awal pagi dan disahkan meninggal dunia tidak lama kemudian.

Siasatan masih dijalankan untuk mengenal pasti punca kematian, manakala Jabatan Pendidikan Negeri telah menilai kembali bebanan tugas guru berkenaan sepanjang beliau berkhidmat di sekolah tersebut.

Satu soalan yang boleh kita tanya ialah bagaimana kesan beban tugas guru telah mendorongnya membuat keputusan untuk mengakhiri nyawanya sendiri?

Banyak spekulasi yang muncul dalam mengesahkan kematian tersebut; namun keadaan kematian, masa, tempat dan sejarah perkhidmatan boleh menjadi petunjuk kepada punca kematian. Selain kerja, latar belakang keluarga turut menjadi rujukan bagi mengetahui sebab-sebab kematian ini. Dalam satu kajian di Brazil, faktor yang menyebabkan kematian bunuh diri dalam kalangan guru ialah guru yang tidak mempunyai pasangan hidup, pernah didiagnosis dengan kemurungan, mengalami gangguan tidur dan penggunaan telefon pintar yang berlebihan.

Dalam tinjauan kajian, kesihatan emosi dan mental guru di Malaysia berada dalam keadaan yang membimbangkan, terutamanya disebabkan oleh bebanan kerja bukan hakiki (tugas pentadbiran) dan cabaran digital, yang turut menyumbang kepada peningkatan trend persaraan awal yang ketara sejak kebelakangan ini.

Percanggahan Data Kesihatan Mental: Terdapat jurang yang ketara antara kajian bebas yang melaporkan kadar simptom kemurungan, kebimbangan dan tekanan dalam kalangan guru mencecah 55 peratus, berbanding saringan rasmi Kementerian Pendidikan Malaysia yang mencatatkan seramai 92.7 peratus guru berada dalam tahap kesejahteraan yang positif.

Faktor Beban Bukan Pengajaran: Tugas-tugas kerani, kemasukan data ke dalam pelbagai sistem teknologi maklumat yang kerap diubah suai, serta isu disiplin murid dikenal pasti sebagai punca utama yang mengancam kesejahteraan psikologi guru.

Impak terhadap Perkhidmatan: Tekanan yang berpanjangan dan rasa keletihan kerja (burnout) telah mendorong ramai guru berpengalaman untuk bersara awal dengan alasan utama kehilangan minat terhadap profesion perguruan ataupun masalah kesihatan fizikal.

Inisiatif Kementerian: Bagi menangani isu ini, KPM giat melaksanakan Saringan Minda Sihat, Program Intervensi Minda Sihat (PRISMA), serta sedang membangunkan Indeks Kesejahteraan Guru (IKG) untuk mengukur dan memastikan kebajikan emosi guru terpelihara secara berterusan.

Apakah beban tugas seorang guru, tidak kira mata pelajaran apa yang diajarnya, boleh mendorong seseorang guru mengakhiri nyawanya sendiri? Jika ya, Kementerian Pendidikan harus menilai semula tugas yang diberikan supaya tidak ada lagi kejadian kedua, ketiga dan seterusnya. Langkah-langkah bantuan yang berterusan melalui pelbagai seksyen sokongan dapat membantu mengurangkan tekanan mental yang dihadapi.

Bagi sekolah-sekolah yang mempunyai cukup guru untuk melaksanakan tugasan dan aktiviti, hal itu tidak menjadi masalah besar; namun di sekolah yang masih bergelut dengan kekurangan guru, ia merupakan beban utama. Ditambah lagi guru-guru harus memenuhi petunjuk prestasi utama masing-masing.

Penyelesaian kepada bebanan guru adalah tanggungjawab bersama, lebih-lebih lagi di peringkat kementerian. Guru adalah nadi kepada pembangunan sumber daya manusia negara. Kemajuan dan pembangunan negara dalam jangka masa panjang bergantung kepada pendidikan. Walaupun belanjawan negara sentiasa memperuntukkan lebih banyak wang untuk keberhasilan dalam pendidikan, cabaran-cabarannya sentiasa muncul dan mencapah. Memberi berbilion-bilion ringgit untuk memajukan pendidikan negara adalah langkah yang baik, namun kaedah penyelesaian cabaran inilah yang memastikan setiap isu pendidikan dapat diselesaikan dengan cekap dan berkesan.

Antara isu paling besar ialah jumlah murid yang ramai untuk satu kelas. Isu ini tidak pernah reda sehingga ke hari ini. Pertambahan penduduk kerana migrasi, pembinaan sekolah baharu yang mengambil masa dan ketidakcukupan guru adalah antara punca bilangan murid yang ramai. Semua isu ini pun telah lama dikenal pasti, namun tidak dapat diselesaikan.

Justeru, hasrat untuk melahirkan kelas yang berkesan akan terganggu jika tidak ada tindakan segera. Tidak mungkin sekolah-sekolah kita akan diisi dengan jumlah pelajar antara 20 hingga 25 orang dengan seorang guru, sepertimana di Finland. Jadi, jauh lagilah pendidikan kita dapat bersaing di peringkat dunia dalam erti kata kualiti, kecekapan dan keberkesanan.

Dunia pendidikan penuh dengan cabaran. Semua pihak yang menjadi pemegang taruh dalam pendidikan sentiasa memberi dan menerima cabaran. Yang membezakannya ialah sama ada cabaran tersebut sebesar gunung atau sekecil batu. Masing-masing ada pendekatan yang unik untuk diselesaikan. Cabaran yang besar memerlukan sekumpulan pakar untuk diselesaikan; cabaran yang kecil memerlukan idea dan pengalaman seorang dua pakar sahaja.

Jika beban tugas guru diletakkan dalam kategori "gunung", pakar-pakar perlulah bersidang untuk mencari idea supaya guru-guru kita dapat bekerja dengan tenang dan penuh penghayatan. Biarlah guru dapat memberi fokus kepada pengajaran mata pelajaran mereka daripada turut menjadi pekerja pentadbiran yang menambah beban tugas sedia ada. Jika memerlukan khidmat guru, motivasi berupa elaun yang lebih tinggi wajar menjadi pilihan untuk diketengahkan. Tidak mengapa jika lebih besar peruntukan diberikan kepada Kementerian Pendidikan Malaysia, asalkan kemenjadian murid dapat dizahirkan melalui pendidikan di sekolah.

Umur bersara 60 tahun dan jaminan sosial di hari tua

Keputusan kerajaan untuk mengekalkan umur persaraan wajib pada usia 60 tahun kembali mencetuskan perbincangan dalam kalangan masyarakat. Ada yang berpendapat umur tersebut wajar dinaikkan memandangkan jangka hayat rakyat Malaysia semakin panjang dan ramai individu masih sihat serta produktif selepas mencecah usia 60 tahun. Sebaliknya, tidak kurang juga yang berpandangan bahawa umur persaraan sedia ada perlu dikekalkan bagi memberi ruang kepada generasi muda memasuki pasaran pekerjaan dan menikmati peluang kenaikan pangkat.

Perdebatan ini sebenarnya bukan sekadar mengenai angka. Persoalan yang lebih besar ialah sama ada sistem sosial negara mampu menjamin kesejahteraan rakyat selepas mereka meninggalkan alam pekerjaan. Dalam konteks ini, umur persaraan hanyalah satu komponen daripada keseluruhan ekosistem kesejahteraan sosial. Yang lebih utama ialah bagaimana negara memastikan setiap warga emas dapat menjalani kehidupan yang bermaruah, sihat dan selamat dari sudut ekonomi.

Malaysia bukanlah satu-satunya negara yang menetapkan umur persaraan pada 60 tahun. Namun, jika dibandingkan dengan kebanyakan negara maju, trend global menunjukkan peningkatan umur persaraan kepada sekitar 65 hingga 67 tahun. Perubahan ini didorong oleh peningkatan jangka hayat, penurunan kadar kelahiran dan pertambahan bilangan warga emas dalam populasi. Negara seperti Jerman, United Kingdom, Australia dan Belanda telah menyesuaikan dasar persaraan mereka bagi memastikan sistem pencen dan perlindungan sosial kekal mampan.

Walau bagaimanapun, dasar yang sesuai bagi sesebuah negara tidak semestinya sesuai untuk negara lain. Malaysia mempunyai struktur ekonomi, pasaran buruh dan komposisi pekerjaan yang berbeza. Sebahagian besar tenaga kerja masih terlibat dalam pekerjaan yang memerlukan kekuatan fizikal seperti pembinaan, pembuatan, pertanian dan perkhidmatan. Dalam keadaan ini, menaikkan umur persaraan secara menyeluruh mungkin memberi kesan yang berbeza kepada setiap kelompok pekerja.

Dari sudut sosial, terdapat beberapa implikasi sekiranya umur persaraan dinaikkan. Pertama, ia boleh mempengaruhi mobiliti kerjaya generasi muda. Walaupun ahli ekonomi sering menjelaskan bahawa peluang pekerjaan bukanlah satu jumlah yang tetap, hakikatnya dalam organisasi yang mempunyai struktur jawatan yang terhad, pekerja senior yang kekal lebih lama boleh memperlahankan proses kenaikan pangkat dan pengambilan pekerja baharu. Oleh itu, sebarang perubahan dasar perlu mengambil kira keseimbangan antara mengekalkan pengalaman pekerja senior dan membuka peluang kepada generasi baharu.

Kedua, umur persaraan mempunyai kaitan rapat dengan kualiti hidup warga emas. Bagi sesetengah individu, persaraan merupakan fasa yang dinanti-nantikan untuk memberi tumpuan kepada keluarga, menjaga cucu, melakukan aktiviti kemasyarakatan atau memperbaiki tahap kesihatan. Namun, bagi sebahagian yang lain, pekerjaan memberi makna kepada kehidupan, menyediakan rangkaian sosial dan mengekalkan kesejahteraan mental. Ini menunjukkan bahawa pengalaman persaraan adalah berbeza mengikut keadaan individu dan tidak boleh disamaratakan.

Ketiga, kesan umur persaraan turut bergantung kepada jenis pekerjaan. Seorang pensyarah, doktor, peguam atau akauntan mungkin masih mampu bekerja dengan baik pada usia 65 tahun. Sebaliknya, seorang buruh binaan, pekerja ladang atau pekerja kilang mungkin menghadapi cabaran fizikal yang jauh lebih besar apabila usia meningkat. Oleh sebab itu, dasar persaraan yang terlalu seragam berisiko mengabaikan realiti bahawa keupayaan bekerja tidak sama antara sektor pekerjaan.

Dalam perspektif Islam, isu umur persaraan tidak mempunyai ketetapan khusus. Al-Quran dan hadis tidak menetapkan bahawa seseorang wajib berhenti bekerja pada umur tertentu. Sebaliknya, Islam menggalakkan umatnya terus berusaha mencari rezeki yang halal selagi mempunyai kemampuan dan kesihatan. Pada masa yang sama, Islam juga menegaskan bahawa Allah SWT tidak membebankan seseorang melainkan sesuai dengan kesanggupannya. Prinsip ini memberikan ruang kepada pemerintah menggubal dasar berdasarkan maslahat masyarakat melalui konsep siyasah syar'iyyah dan *maslahah mursalah. Ertinya, sama ada umur persaraan dikekalkan pada 60 tahun atau dinaikkan kepada 65 tahun, kedua-duanya boleh diterima selagi memenuhi prinsip keadilan, kebajikan dan kepentingan umum.

Hakikatnya, isu yang lebih mendesak bukanlah umur persaraan, tetapi kekuatan sistem jaminan sosial negara. Seorang pekerja yang mempunyai simpanan persaraan yang mencukupi, kesihatan yang baik dan akses kepada perkhidmatan sosial berkualiti tidak akan terlalu terkesan sama ada bersara pada umur 60 atau 65 tahun. Sebaliknya, seseorang yang tidak mempunyai simpanan yang mencukupi akan terus berhadapan dengan kesukaran walaupun tempoh persaraannya dilanjutkan.

Oleh itu, usaha memperkukuh sistem jaminan sosial perlu menjadi keutamaan. Pertama, simpanan persaraan perlu diperkasakan melalui peningkatan pendapatan sebenar pekerja, galakan caruman sukarela serta peluasan perlindungan kepada pekerja ekonomi gig dan mereka yang bekerja sendiri. Kedua, peluang pekerjaan selepas persaraan perlu diperluaskan melalui skim pekerjaan fleksibel, kontrak jangka pendek, program mentor dan latihan semula supaya pesara yang masih berkeupayaan dapat terus menyumbang kepada masyarakat.

Selain itu, perlindungan sosial perlu diperkukuh bagi membantu golongan warga emas yang benar-benar memerlukan. Bantuan kewangan yang bersasar, kemudahan kesihatan yang mudah diakses, penjagaan jangka panjang dan sokongan komuniti merupakan elemen penting dalam memastikan kesejahteraan mereka. Dalam masa yang sama, dasar penuaan aktif (active ageing) perlu dipromosikan agar warga emas tidak dilihat sebagai beban, sebaliknya sebagai sumber pengalaman, ilmu dan modal sosial yang bernilai.

Malaysia juga boleh mempertimbangkan pendekatan persaraan yang lebih fleksibel pada masa hadapan. Umur persaraan wajib boleh dikekalkan pada 60 tahun, tetapi individu yang masih sihat dan ingin terus bekerja diberi peluang untuk berkhidmat melalui kontrak baharu atau pengaturan kerja yang lebih anjal. Pendekatan ini membolehkan mereka yang ingin menikmati persaraan berbuat demikian, manakala mereka yang masih mahu menyumbang kepada ekonomi tidak dihalang oleh batasan umur semata-mata.

Akhirnya, perdebatan mengenai umur persaraan tidak seharusnya terhenti pada persoalan sama ada 60 tahun terlalu awal atau terlalu lewat. Soalan yang lebih penting ialah sama ada negara berjaya menyediakan sebuah sistem yang membolehkan rakyat menua dengan sejahtera, berdikari dan bermaruah. Dasar persaraan yang baik bukan hanya menentukan bila seseorang berhenti bekerja, tetapi memastikan kehidupan selepas persaraan tetap berkualiti, produktif dan bermakna.

Dalam sebuah negara yang sedang menuju ke arah masyarakat menua, kejayaan dasar persaraan tidak boleh diukur hanya melalui angka umur. Sebaliknya, ia perlu dinilai berdasarkan sejauh mana sistem jaminan sosial, kesihatan, peluang pekerjaan dan perlindungan kebajikan mampu menyokong kehidupan warga emas. Apabila aspek-aspek ini diperkukuh secara menyeluruh, perbahasan mengenai umur persaraan akan menjadi lebih seimbang kerana fokusnya bukan lagi pada bila seseorang bersara, tetapi bagaimana negara memastikan setiap rakyat dapat menikmati hari tua yang aman, aktif dan bermaruah.

Letupan bom cetus kebimbangan pelancong ke Selatan Thai

Kata Kunci: Thailand, keselamatan pelancong, Narathiwat, rawatan rentas sempadan, kemanusiaan

Insiden letupan yang mengakibatkan sebuah Proton X50 dinaiki rakyat Malaysia rosak dan mencederakan dua orang mangsa di Narathiwat baru-baru ini telah menarik perhatian masyarakat di kedua-dua negara. Seperti kebanyakan kejadian yang berlaku di kawasan bergolak, pelbagai spekulasi turut muncul di media sosial. Ada yang menganggap insiden itu membuktikan Thailand tidak lagi selamat untuk dikunjungi, manakala ada juga yang melihatnya sebagai satu kejadian terpencil yang tidak menggambarkan keadaan keseluruhan negara.

Walau apa pun pandangan masyarakat, satu perkara yang tidak boleh dinafikan ialah tindakan pantas kerajaan Thailand dalam menguruskan mangsa. Kedua-dua rakyat Malaysia yang cedera diberikan bantuan kecemasan sebelum dipindahkan ke hospital di Kelantan bagi mendapatkan rawatan lanjut. Langkah itu memperlihatkan kesungguhan pihak berkuasa Thailand memastikan mangsa menerima rawatan terbaik tanpa berlengah.

Inilah aspek yang sepatutnya turut diberi perhatian, bukan sekadar insiden letupan itu sendiri.

Dalam situasi kecemasan, setiap minit amat berharga. Keputusan untuk membenarkan mangsa dipindahkan ke Malaysia menunjukkan bahawa keutamaan diberikan kepada keselamatan dan kebajikan mangsa, bukannya kepada soal birokrasi atau prosedur yang boleh melambatkan rawatan. Ini merupakan satu bentuk kerjasama rentas sempadan yang patut dipuji.

Malaysia dan Thailand bukan sekadar negara berjiran. Kedua-dua negara telah lama berkongsi hubungan yang erat dalam pelbagai bidang termasuk perdagangan, pelancongan, keselamatan dan kesihatan. Di kawasan sempadan seperti Kelantan, Narathiwat, Yala dan Pattani, hubungan masyarakat setempat juga amat rapat. Tidak sedikit rakyat Thailand mendapatkan perkhidmatan kesihatan di Malaysia, manakala rakyat Malaysia pula sering berkunjung ke selatan Thailand sama ada untuk melancong, berniaga mahupun menziarahi saudara-mara.

Oleh sebab itu, kerjasama dalam menguruskan mangsa insiden seperti ini bukanlah sesuatu yang luar biasa. Namun begitu, tindakan pantas yang dipamerkan tetap mencerminkan hubungan baik antara kedua-dua kerajaan.

Sudah tentu timbul persoalan sama ada kesungguhan kerajaan Thailand ini juga mempunyai kaitan dengan usaha menjaga keyakinan pelancong asing, khususnya rakyat Malaysia.

Soalan ini wajar dibincangkan, tetapi jawapannya perlu bersandarkan analisis yang adil.

Thailand merupakan antara destinasi pelancongan paling popular dalam kalangan rakyat Malaysia. Setiap tahun, berjuta-juta rakyat Malaysia memasuki Thailand melalui pintu sempadan darat mahupun penerbangan terus ke bandar-bandar utama seperti Bangkok, Hat Yai, Phuket dan Krabi. Industri pelancongan pula menjadi antara penyumbang penting kepada ekonomi negara tersebut.

Apabila berlaku sesuatu insiden yang melibatkan pelancong asing, lebih-lebih lagi rakyat Malaysia, sudah tentu ia berpotensi menimbulkan kebimbangan dalam kalangan bakal pelancong. Berita mengenai letupan atau keganasan mudah tersebar melalui media sosial, dan persepsi negatif boleh terbentuk dengan pantas walaupun insiden itu berlaku di lokasi yang sangat khusus dan jauh daripada destinasi pelancongan utama.

Atas sebab itu, tidak mustahil tindakan pantas kerajaan Thailand dalam membantu mangsa turut memberikan mesej bahawa mereka memandang serius keselamatan pelawat asing. Walau bagaimanapun, sehingga kini tiada kenyataan rasmi yang menyatakan bahawa bantuan tersebut diberikan khusus bagi menjaga imej pelancongan negara. Oleh itu, perkara ini lebih sesuai dilihat sebagai satu kemungkinan atau kesan sampingan yang positif, bukannya sebagai fakta yang telah dibuktikan.

Apa yang pasti ialah tindakan pantas itu memberikan keyakinan bahawa pihak berkuasa Thailand tidak memandang ringan keselamatan warga asing yang berada di negara mereka.

Dalam dunia hari ini, keselamatan bukan diukur semata-mata berdasarkan sama ada sesuatu insiden berlaku atau tidak. Hakikatnya, tiada negara yang benar-benar bebas daripada risiko. Negara maju sekali pun pernah berdepan dengan serangan pengganas, letupan, bencana alam atau kemalangan besar. Apa yang lebih penting ialah bagaimana kerajaan bertindak balas apabila sesuatu kejadian berlaku.

Dalam aspek inilah kerajaan Thailand dilihat telah memainkan peranan yang sewajarnya. Mangsa tidak dibiarkan bersendirian. Bantuan kecemasan diberikan, urusan pemindahan dipermudahkan, dan kerjasama dengan pihak Malaysia berjalan dengan baik.

Pendekatan seperti ini memberi gambaran bahawa nyawa manusia menjadi keutamaan. Ia juga menunjukkan bahawa hubungan diplomatik yang baik mampu memberikan manfaat sebenar kepada rakyat kedua-dua negara ketika berlaku situasi kecemasan.

Sebagai rakyat Malaysia, kita juga wajar menghargai kerjasama yang diberikan oleh pihak Thailand. Dalam masa yang sama, kita tidak seharusnya membuat kesimpulan bahawa seluruh Thailand tidak selamat hanya kerana satu insiden yang berlaku di kawasan konflik yang sememangnya telah lama dipantau oleh pihak berkuasa.

Kementerian Luar Malaysia sendiri sejak sekian lama mengeluarkan nasihat perjalanan berkaitan beberapa wilayah di selatan Thailand yang mempunyai risiko keselamatan lebih tinggi berbanding kawasan lain. Ini bermaksud pelancong perlu sentiasa mendapatkan maklumat terkini, mematuhi nasihat pihak berkuasa dan merancang perjalanan dengan berhati-hati. Namun, keadaan di wilayah berkenaan tidak semestinya mencerminkan situasi keseluruhan Thailand yang menerima jutaan pelancong antarabangsa setiap tahun.

Peristiwa ini juga mengingatkan kita bahawa dalam era media sosial, masyarakat perlu lebih berhati-hati ketika menerima sesuatu berita. Tajuk seperti "kereta Proton meletup" misalnya boleh mengundang salah faham seolah-olah berlaku kegagalan teknikal pada kenderaan, sedangkan hakikatnya kenderaan itu menjadi mangsa letupan bom tepi jalan. Perbezaan ini penting kerana ia mempengaruhi cara masyarakat memahami sesuatu kejadian.

Akhirnya, di sebalik berita yang menggemparkan ini, terdapat satu pengajaran yang lebih besar. Apabila berlaku musibah, nilai sebenar sesebuah negara bukan hanya diukur melalui kemampuan mencegah semua risiko, tetapi juga melalui kecekapan, keprihatinan dan kemanusiaan dalam membantu mangsa.

Kesungguhan kerajaan Thailand menguruskan dua rakyat Malaysia yang cedera wajar diberikan pengiktirafan. Sama ada tindakan itu didorong oleh tanggungjawab kemanusiaan, hubungan diplomatik yang erat, atau turut memberi kesan positif kepada imej pelancongan negara, hasil akhirnya tetap sama. Dua mangsa mendapat peluang menerima rawatan yang lebih cepat dan lebih sesuai, manakala hubungan baik antara Malaysia dan Thailand terus diperkukuhkan melalui kerjasama yang membawa manfaat kepada rakyat kedua-dua negara.

Dalam dunia yang sering diwarnai dengan berita konflik dan perbalahan, contoh kerjasama seperti ini mengingatkan kita bahawa semangat kemanusiaan masih mampu mengatasi sempadan negara. Itulah mesej paling penting yang sepatutnya dibawa pulang daripada insiden ini.

Cabaran keseimbangan hidup dan kerja pemandu Grab

Ekonomi gig telah mengubah landskap pekerjaan di Malaysia. Kemunculan platform e-hailing seperti Grab bukan sahaja membuka peluang pendapatan kepada ribuan rakyat, malah menawarkan satu bentuk pekerjaan yang lebih fleksibel berbanding pekerjaan konvensional. Ramai memilih menjadi pemandu Grab kerana kebebasan menentukan waktu bekerja, sama ada sebagai pekerjaan sepenuh masa atau sambilan. Namun, di sebalik kebebasan tersebut, wujud persoalan yang semakin mendapat perhatian, iaitu sejauh manakah pemandu Grab benar-benar menikmati keseimbangan antara kehidupan dan pekerjaan?

Hari ini saya berpeluang menempah sebuah Grab yang mengambil saya di Bachang. Namanya pemandu ialah Azmi. Beliau telah berhenti kerja pada tahun 2023 selepas 17 tahun bekerja di Aeon. Mungkin kesedihan kerana kematian isteri telah membuatnya berasa tawar hati untuk bekerja lagi. Empat bulan beliau tidak bekerja namun berhasrat mencari pendapatan yang stabil tanpa terikat dengan syarikat. Lalu beliau menempah sebuah kereta untuk dijadikan modal sebagai pemandu Grab.

Sepanjang perjalanan beliau berkongsi fikirannya tentang keadaan hidup ketika ini. Tiga tahun lepas, beliau dapat menyasarkan pendapatan harian sekitar RM150 hingga RM200, suatu jumlah yang sangat menggembirakan hati. Namun keadaannya telah berubah hari ini. Katanya, untuk mendapatkan RM100 sehari pun susah kerana terlalu banyak persaingan. Jadi, di sinilah munculnya konflik hidup yang menjejaskan keseimbangan mental, fizikal dan spiritual.

Keseimbangan hidup dan kerja bukan sekadar merujuk kepada pembahagian masa antara mencari rezeki dengan meluangkan masa bersama keluarga. Ia turut melibatkan aspek kesihatan fizikal dan mental, kestabilan kewangan, kesejahteraan emosi serta kemampuan seseorang memenuhi tanggungjawab sebagai ahli keluarga dan anggota masyarakat.

Pada pandangan luar, pemandu Grab kelihatan memiliki kelebihan kerana mereka bebas memilih masa untuk bekerja. Jika mempunyai urusan keluarga, mereka boleh menutup aplikasi buat sementara waktu. Mereka tidak perlu memohon cuti atau mendapatkan kelulusan majikan. Fleksibiliti ini menjadi tarikan utama, khususnya kepada ibu bapa yang ingin menguruskan anak-anak, pesara yang mahu menambah pendapatan, atau individu yang kehilangan pekerjaan tetap.

Namun, realitinya tidak semudah itu.

Pendapatan pemandu Grab bergantung sepenuhnya kepada jumlah perjalanan yang berjaya diselesaikan. Tiada gaji bulanan tetap, tiada jaminan pendapatan minimum dan tiada kepastian bahawa setiap hari akan menghasilkan pulangan yang sama. Faktor seperti cuaca, keadaan ekonomi, musim perayaan, jumlah pemandu yang aktif dan permintaan pengguna boleh mempengaruhi pendapatan harian.

Keadaan ini menyebabkan ramai pemandu menetapkan sasaran pendapatan harian. Sekiranya sasaran belum dicapai, mereka cenderung memanjangkan waktu bekerja sehingga lewat malam atau menyambung pemanduan pada hujung minggu. Akibatnya, masa yang sepatutnya diperuntukkan kepada keluarga sering dikorbankan demi memastikan komitmen kewangan dapat dipenuhi.

Cabaran menjadi lebih besar apabila kos operasi semakin meningkat. Pendapatan yang diterima bukanlah keuntungan bersih kerana sebahagiannya perlu digunakan untuk membayar petrol atau kos pengecasan kenderaan elektrik, tol, penyelenggaraan kenderaan, tayar, insurans dan cukai jalan. Sebarang kerosakan kenderaan pula perlu ditanggung sendiri. Dalam keadaan kos sara hidup yang terus meningkat, ramai pemandu merasakan mereka perlu bekerja lebih lama hanya untuk mengekalkan pendapatan bersih yang sama.

Keadaan ini secara tidak langsung menjejaskan keseimbangan hidup dan kerja. Fleksibiliti yang pada asalnya dianggap sebagai kelebihan akhirnya berubah menjadi tekanan apabila masa bekerja ditentukan oleh keperluan pendapatan, bukannya pilihan peribadi.

Selain tekanan kewangan, aspek kesihatan juga tidak boleh dipandang ringan. Pemandu yang menghabiskan lapan hingga dua belas jam sehari di jalan raya berisiko mengalami keletihan fizikal, sakit belakang, gangguan tidur dan tekanan emosi. Mereka perlu sentiasa fokus ketika memandu dalam keadaan lalu lintas yang sesak, berhadapan dengan kerenah pelanggan yang pelbagai, selain memastikan prestasi perkhidmatan sentiasa berada pada tahap yang baik.

Tekanan ini boleh memberi kesan kepada kehidupan keluarga. Selepas seharian memandu, seseorang mungkin pulang dalam keadaan terlalu letih untuk meluangkan masa berkualiti bersama pasangan atau anak-anak. Ada yang hanya mempunyai sedikit masa untuk berbual sebelum berehat dan mengulangi rutin yang sama pada keesokan harinya. Lama-kelamaan, hubungan kekeluargaan boleh menjadi renggang jika keadaan ini berterusan.

Cabaran turut dirasai oleh pasangan dan anak-anak. Jadual kerja yang berubah-ubah menyebabkan sukar merancang aktiviti keluarga. Ada pemandu yang terpaksa bekerja ketika hujung minggu, cuti umum atau musim perayaan kerana ketika itulah permintaan pelanggan dan kadar tambang biasanya lebih tinggi. Sedangkan tempoh tersebut merupakan waktu terbaik untuk keluarga berkumpul.

Dari sudut psikologi, pendapatan yang tidak menentu juga boleh mencetuskan kebimbangan berpanjangan. Berbeza dengan pekerja yang menerima gaji tetap pada setiap bulan, pemandu Grab perlu sentiasa memikirkan sama ada pendapatan hari itu mencukupi untuk menampung perbelanjaan keluarga. Tekanan kewangan yang berpanjangan boleh menjejaskan kesejahteraan mental dan akhirnya mempengaruhi hubungan dalam rumah tangga.

Selain itu, pekerja ekonomi gig secara umumnya mempunyai perlindungan sosial yang lebih terhad berbanding pekerja sektor formal. Mereka tidak menikmati pelbagai kemudahan yang lazim disediakan majikan seperti cuti bergaji, caruman persaraan tambahan, insurans kesihatan atau faedah perubatan yang komprehensif. Sekiranya mereka jatuh sakit atau mengalami kemalangan, pendapatan turut terhenti kerana mereka tidak dapat bekerja. Keadaan ini menambahkan lagi tekanan terhadap keseimbangan hidup dan kerja.

Walaupun begitu, tidak dapat dinafikan bahawa terdapat juga pemandu yang berjaya mencapai keseimbangan hidup melalui pengurusan masa yang baik. Mereka menetapkan had waktu bekerja, memilih lokasi yang mempunyai permintaan tinggi, mengutamakan waktu puncak dan memastikan sekurang-kurangnya satu hari dalam seminggu diperuntukkan untuk bersama keluarga. Ada juga yang menjadikan Grab sebagai sumber pendapatan tambahan sambil mengekalkan pekerjaan tetap, sekali gus mengurangkan tekanan untuk bekerja terlalu lama.

Dalam konteks ini, sokongan keluarga memainkan peranan yang amat penting. Pasangan yang memahami cabaran pekerjaan serta mampu berkongsi tanggungjawab menguruskan rumah tangga dapat membantu mengurangkan tekanan yang dihadapi pemandu. Begitu juga dengan amalan komunikasi yang baik dalam keluarga agar setiap ahli memahami tuntutan pekerjaan dan dapat merancang masa bersama secara lebih bermakna.

Pada masa yang sama, platform ekonomi gig dan pembuat dasar juga mempunyai tanggungjawab untuk mewujudkan ekosistem pekerjaan yang lebih lestari. Antara usaha yang boleh dipertimbangkan termasuk memperkukuh perlindungan sosial, memperluaskan akses kepada caruman keselamatan sosial dan persaraan, menyediakan program kesihatan mental, serta menawarkan latihan pengurusan kewangan kepada pemandu. Langkah-langkah ini bukan sahaja dapat meningkatkan kebajikan mereka, malah menyumbang kepada produktiviti dan kualiti perkhidmatan.

Hakikatnya, pekerjaan sebagai pemandu Grab menggambarkan dilema yang dihadapi ramai pekerja dalam ekonomi gig masa kini. Fleksibiliti memang memberi kebebasan, tetapi kebebasan itu gigih bersama tanggungjawab yang besar. Tanpa pendapatan yang stabil dan perlindungan yang mencukupi, seseorang mungkin terpaksa mengorbankan masa bersama keluarga demi memenuhi keperluan hidup.

Akhirnya, keseimbangan hidup dan kerja bukanlah sekadar soal mempunyai jadual yang fleksibel. Ia menuntut keseimbangan antara masa, pendapatan, kesihatan dan kesejahteraan emosi. Selagi pekerja ekonomi gig masih bergelut dengan ketidaktentuan pendapatan dan kos kehidupan yang semakin meningkat, keseimbangan tersebut akan terus menjadi satu cabaran yang memerlukan perhatian semua pihak. Dalam mengejar kemajuan ekonomi digital, masyarakat tidak seharusnya melupakan bahawa kejayaan sebenar sesebuah pekerjaan bukan hanya diukur melalui jumlah pendapatan, tetapi juga melalui kemampuan seseorang menikmati kehidupan yang sihat, bermakna dan seimbang bersama keluarga.

Adakah rakyat benar-benar sejahtera dengan KDNK per kapita AS$15,000?

Pengumuman bahawa Malaysia berjaya melepasi paras Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) per kapita sebanyak AS$15,000 pada tahun 2026 merupakan satu berita yang wajar dibanggakan. Berdasarkan data Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF), pencapaian ini menandakan ekonomi negara terus berkembang dan semakin hampir untuk mencapai status ekonomi berpendapatan tinggi. Malah, terdapat jangkaan bahawa Malaysia mampu mencapai KDNK per kapita AS$20,000 sekitar tahun 2030 hingga 2032 sekiranya momentum pertumbuhan dapat dikekalkan.

Di atas kertas, angka ini kelihatan sangat memberangsangkan. Namun sebagai seorang penyelidik sosioekonomi, saya berpendapat bahawa persoalan yang lebih penting bukanlah "berapa besar ekonomi negara?", tetapi "siapa yang benar-benar menikmati hasil pertumbuhan tersebut?"

Di sinilah kita perlu membezakan antara pertumbuhan ekonomi dan kesejahteraan rakyat.

KDNK per kapita ialah ukuran purata nilai pengeluaran ekonomi yang dibahagikan dengan jumlah penduduk. Ia berguna untuk membuat perbandingan antara negara, namun ia bukan ukuran langsung terhadap taraf hidup setiap individu. Dalam erti kata lain, purata yang tinggi tidak semestinya bermaksud semua rakyat memperoleh pendapatan yang tinggi.

Bayangkan sebuah keluarga mempunyai lima orang anak. Seorang memperoleh pendapatan RM50,000 sebulan, manakala empat yang lain masing-masing hanya memperoleh RM2,000. Secara purata, pendapatan keluarga tersebut kelihatan tinggi. Namun realitinya, majoriti ahli keluarga masih hidup dalam keadaan sederhana. Begitulah juga sifat KDNK per kapita.

Malaysia sememangnya mempunyai banyak sebab untuk optimis. Pertumbuhan ekonomi pada suku pertama 2026 mencecah 5.4 peratus, inflasi kekal rendah sekitar 1.9 peratus, pelaburan swasta terus berkembang dan sektor berteknologi tinggi seperti semikonduktor, kecerdasan buatan, pusat data serta ekonomi digital semakin rancak. Semua ini menunjukkan asas ekonomi negara semakin kukuh.

Namun pertumbuhan ekonomi tidak semestinya bergerak seiring dengan peningkatan kesejahteraan isi rumah. Ramai rakyat masih berhadapan dengan kos sara hidup yang tinggi, harga rumah yang sukar dicapai, peningkatan kos pendidikan, perbelanjaan kesihatan yang semakin mahal serta ketidaktentuan pekerjaan. Dalam keadaan sedemikian, angka KDNK yang tinggi mungkin tidak banyak mengubah kehidupan harian mereka.

Artikel Berita Harian yang memetik pandangan Ketua Ahli Ekonomi Global Juwai IQI, Shan Saeed, turut menekankan bahawa produktiviti merupakan faktor paling penting untuk memastikan Malaysia mencapai KDNK per kapita AS$20,000. Kenyataan ini amat tepat. Sesebuah negara tidak boleh bergantung kepada pertumbuhan ekonomi semata-mata tanpa meningkatkan produktiviti pekerja, inovasi dan kecekapan industri.

Namun produktiviti juga tidak seharusnya dinilai hanya melalui keuntungan syarikat atau peningkatan output. Produktiviti yang benar-benar berkualiti ialah apabila peningkatan hasil ekonomi diterjemahkan kepada kenaikan gaji, peluang pekerjaan yang lebih baik dan peningkatan taraf hidup rakyat secara menyeluruh.

Di sinilah wujud satu cabaran besar yang sering dibincangkan oleh ahli ekonomi, iaitu fenomena growth without inclusive prosperity. Ekonomi berkembang, keuntungan korporat meningkat dan pelaburan asing bertambah, tetapi manfaatnya tidak diagihkan secara seimbang kepada masyarakat. Akibatnya, jurang pendapatan terus melebar walaupun negara mencatat pertumbuhan yang memberangsangkan.

Selain itu, artikel tersebut juga tidak menyentuh secara mendalam mengenai ketidaksamaan antara wilayah. Negeri-negeri seperti Selangor, Kuala Lumpur dan Pulau Pinang menikmati pembangunan ekonomi yang jauh lebih pesat berbanding sebahagian negeri lain. Jika pertumbuhan hanya tertumpu di beberapa kawasan, purata pendapatan negara akan meningkat tetapi jurang pembangunan wilayah akan terus melebar.

Begitu juga dengan isu mobiliti sosial. Adakah anak daripada keluarga berpendapatan rendah mempunyai peluang yang sama untuk menikmati pendidikan berkualiti, pekerjaan bernilai tinggi dan peningkatan pendapatan? Persoalan ini jauh lebih penting daripada sekadar mengejar sasaran KDNK per kapita.

Satu lagi aspek yang sering terlepas pandang ialah kesan kadar pertukaran ringgit. Oleh kerana KDNK per kapita diukur dalam dolar Amerika Syarikat, pengukuhan atau penyusutan nilai ringgit boleh mempengaruhi angka tersebut. Ringgit yang lebih kukuh akan meningkatkan nilai KDNK per kapita dalam dolar AS, manakala penyusutan ringgit boleh menyebabkan angka itu kelihatan lebih rendah walaupun ekonomi domestik masih berkembang. Oleh itu, sasaran AS$20,000 bukan sekadar bergantung kepada prestasi ekonomi, tetapi juga kepada kestabilan mata wang.

Apa yang lebih penting ialah bagaimana kita mentafsir kejayaan ekonomi negara. Adakah kejayaan itu hanya diukur melalui angka KDNK, atau melalui kehidupan rakyat yang semakin baik? Sebuah negara boleh mempunyai ekonomi yang besar, tetapi jika sebahagian besar rakyat masih bergelut dengan kos sara hidup, pekerjaan tidak stabil dan peluang ekonomi yang terhad, maka pencapaian tersebut masih belum lengkap.

Di sinilah letaknya sedikit "karikatur ekonomi" yang sering kita lihat. Negara diisytiharkan semakin kaya, tetapi rakyat masih membandingkan harga ayam di tiga pasar raya sebelum membeli. Statistik menunjukkan pendapatan per kapita meningkat, tetapi ramai pekerja masih menunggu gaji masuk sebelum mengisi minyak atau membayar ansuran rumah. Ekonomi berkembang megah dalam laporan tahunan, namun di media sosial rakyat masih berkongsi petua berjimat cermat untuk menghadapi hujung bulan. Seolah-olah negara sedang berlari dalam acara pecut, tetapi sebahagian rakyat masih tercari-cari kasut untuk turut sama berlari.

Hakikatnya, KDNK per kapita AS$15,000 merupakan pencapaian yang wajar diraikan kerana ia mencerminkan kekuatan asas ekonomi Malaysia. Namun sasaran AS$20,000 tidak seharusnya menjadi penamat, sebaliknya satu penanda aras ke arah ekonomi yang lebih inklusif, produktif dan berdaya tahan.

Akhirnya, kejayaan sebenar bukanlah apabila Malaysia berjaya menambah beberapa ribu dolar lagi pada angka KDNK per kapita. Kejayaan sebenar ialah apabila lebih ramai rakyat mampu membeli rumah pertama, menyimpan untuk hari tua, memperoleh pekerjaan yang bermaruah, menikmati pendidikan berkualiti dan membesarkan keluarga tanpa dibayangi kebimbangan tentang kos sara hidup. Ketika itulah statistik ekonomi bukan sahaja kelihatan indah di atas kertas, malah benar-benar dirasai dalam kehidupan seharian rakyat.

Buli siber di Malaysia: punca, kesan dan cara mengatasinya

Kemajuan teknologi telah mengubah cara masyarakat berkomunikasi, bekerja dan mendapatkan maklumat. Media sosial seperti Facebook, Instagram, TikTok dan X memudahkan hubungan antara individu, malah menjadi platform untuk belajar dan berniaga. Namun, di sebalik manfaat tersebut, muncul satu cabaran sosial yang semakin membimbangkan iaitu buli siber dan isu keselamatan digital.

Buli siber bukan lagi sekadar gurauan di internet. Ia boleh memberi kesan yang serius terhadap emosi, keselamatan dan kesejahteraan mangsa. Pada masa yang sama, peningkatan penipuan dalam talian dan penyebaran maklumat palsu turut menimbulkan kebimbangan dalam kalangan masyarakat.

1. Buli Siber Memberi Kesan Buruk terhadap Kesihatan Mental

Buli siber berlaku apabila seseorang dihina, diugut, dipermalukan atau diganggu melalui platform digital. Tidak seperti buli secara fizikal, serangan di alam maya boleh berlaku pada bila-bila masa dan mampu tersebar dengan pantas kepada ribuan pengguna.

Sebagai contoh, terdapat pelajar yang menjadi mangsa ejekan selepas videonya dimuat naik ke media sosial tanpa kebenaran. Akibat tekanan yang berterusan, mangsa mengalami kemurungan, hilang keyakinan diri dan enggan hadir ke sekolah. Dalam kes yang lebih serius, terdapat mangsa yang mengalami gangguan emosi sehingga memerlukan rawatan profesional.

Bagi isu ini, ibu bapa perlu memantau penggunaan media sosial anak-anak dan menggalakkan komunikasi yang terbuka. Pihak sekolah boleh menjalankan kempen kesedaran mengenai etika penggunaan internet. Manakala mangsa perlu digalakkan membuat laporan kepada pihak sekolah, platform media sosial atau pihak berkuasa tanpa rasa takut.

2. Penipuan Dalam Talian Semakin Berleluasa

Selain buli siber, penipuan dalam talian turut menjadi ancaman kepada masyarakat. Penjenayah menggunakan pelbagai taktik seperti menyamar sebagai pegawai bank, polis, agensi kerajaan atau menawarkan pelaburan yang menjanjikan keuntungan luar biasa.

Sebagai contoh, ramai individu kehilangan ribuan ringgit selepas mempercayai panggilan telefon daripada individu yang menyamar sebagai pegawai bank. Ada juga mangsa yang menjadi mangsa "love scam" selepas menjalinkan hubungan dengan individu yang dikenali melalui media sosial.

Isu ini semakin meruncing dan orang ramai perlu sentiasa menyemak kesahihan maklumat sebelum membuat sebarang pembayaran. Jangan sesekali berkongsi kata laluan atau kod OTP dengan mana-mana individu. Pihak kerajaan, bank dan syarikat telekomunikasi perlu terus memperkukuhkan kempen pendidikan keselamatan digital.

3. Penyebaran Maklumat Palsu Mengancam Keharmonian Masyarakat

Maklumat palsu atau "fake news" mudah tersebar melalui aplikasi pemesejan dan media sosial. Ramai pengguna berkongsi sesuatu berita tanpa menyemak kesahihannya terlebih dahulu.

Sebagai contoh, pernah berlaku penyebaran berita palsu mengenai isu kesihatan, bencana dan perkauman yang mencetuskan panik serta salah faham dalam kalangan masyarakat. Dalam sesetengah keadaan, maklumat yang tidak tepat boleh menjejaskan reputasi seseorang atau menimbulkan ketegangan antara komuniti.

Antara penyelesaian yang boleh diambil adalah mengamalkan budaya "semak sebelum kongsi", merujuk maklumat daripada sumber rasmi seperti kementerian atau agensi kerajaan dan meningkatkan literasi digital supaya masyarakat lebih bijak menilai kesahihan sesuatu maklumat.

Buli siber dan keselamatan digital merupakan antara isu sosial yang semakin penting di Malaysia. Jika tidak ditangani dengan berkesan, masalah ini boleh menjejaskan kesihatan mental, keselamatan kewangan dan keharmonian masyarakat. Oleh itu, semua pihak termasuk ibu bapa, sekolah, kerajaan, syarikat teknologi dan pengguna internet perlu memainkan peranan masing-masing dalam mewujudkan persekitaran digital yang lebih selamat, beretika dan bertanggungjawab. Dengan kerjasama semua pihak, internet dapat dimanfaatkan sebagai ruang yang positif untuk pembelajaran, komunikasi dan pembangunan masyarakat, bukannya menjadi tempat berlakunya ancaman dan penyalahgunaan.

Pencapaian Malaysia dalam Global Peace Index 2026 dan cabaran ke arah 10 terbaik dunia

Keamanan merupakan salah satu prasyarat utama kepada pembangunan sesebuah negara. Negara yang aman bukan sahaja mampu menyediakan persekitaran yang selamat kepada rakyat, malah lebih berupaya menarik pelaburan asing, meningkatkan aktiviti ekonomi serta memperkukuhkan kesejahteraan sosial. Dalam konteks global, tahap keamanan sesebuah negara lazimnya diukur melalui Global Peace Index (GPI) yang diterbitkan setiap tahun oleh Institute for Economics and Peace (IEP). Indeks ini menilai 163 buah negara berdasarkan tiga dimensi utama, iaitu tahap keselamatan masyarakat, konflik domestik dan antarabangsa, serta tahap militarisasi.

Laporan Global Peace Index 2026 menunjukkan Malaysia berjaya memperbaiki kedudukannya ke-12 dunia, sekali gus mengukuhkan kedudukannya sebagai antara negara paling aman di Asia. Pencapaian ini bukan sekadar satu pengiktirafan antarabangsa, malah mencerminkan keberkesanan dasar keselamatan, kestabilan politik serta pembangunan sosial negara dalam beberapa tahun kebelakangan ini.

Walaupun begitu, persoalan yang lebih penting ialah sejauh manakah pencapaian ini benar-benar menggambarkan keadaan keselamatan negara, dan apakah langkah yang perlu diambil bagi memastikan Malaysia mampu menembusi kelompok 10 negara paling aman di dunia dalam masa terdekat?

Memahami Global Peace Index

Global Peace Index (GPI) dibangunkan oleh Institute for Economics and Peace sejak tahun 2007 sebagai ukuran standard bagi menilai tahap keamanan sesebuah negara. Penilaian dibuat menggunakan lebih daripada 20 indikator yang merangkumi aspek keselamatan domestik, kadar jenayah, konflik dalaman, hubungan antarabangsa, perbelanjaan ketenteraan serta kestabilan politik.

Berbeza dengan indeks pembangunan ekonomi yang hanya menilai pertumbuhan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK), GPI melihat keamanan sebagai faktor penting yang menyokong pembangunan mampan. Negara yang memperoleh skor GPI yang baik lazimnya mempunyai institusi kerajaan yang stabil, kadar jenayah yang rendah, sistem keadilan yang berfungsi dengan baik serta hubungan diplomatik yang kukuh.

Trend Pencapaian Malaysia Dalam Tempoh Lima Tahun

Pencapaian Malaysia dalam Global Peace Index menunjukkan trend yang semakin positif selepas tempoh pandemik COVID-19.

Trend ini menunjukkan bahawa dalam tempoh lima tahun, Malaysia telah meningkatkan kedudukannya sebanyak tujuh anak tangga. Walaupun terdapat sedikit penurunan pada tahun 2023, prestasi negara kembali meningkat secara konsisten mulai tahun 2024.

Perlu difahami bahawa kedudukan GPI bersifat relatif. Ini bermaksud perubahan ranking bukan sahaja bergantung kepada prestasi Malaysia, tetapi turut dipengaruhi oleh perubahan skor negara-negara lain dan perkembangan geopolitik global. Oleh itu, peningkatan ke tangga ke-12 menunjukkan Malaysia bukan sekadar mengekalkan prestasi, malah berjaya meningkatkan daya saingnya dalam persekitaran antarabangsa yang semakin mencabar.

Mengapa Kedudukan Ini Penting?

Sesetengah pihak mungkin melihat ranking keamanan sebagai sekadar angka. Hakikatnya, pencapaian ini mempunyai implikasi yang jauh lebih besar. Pertama, negara yang aman lebih mudah menarik pelaburan langsung asing (FDI). Pelabur antarabangsa lazimnya mengambil kira faktor keselamatan sebelum membuat keputusan pelaburan. Kedua, sektor pelancongan turut menerima manfaat apabila Malaysia diiktiraf sebagai antara destinasi paling selamat di dunia. Persepsi keselamatan merupakan faktor penting dalam pemilihan destinasi pelancongan.

Ketiga, keamanan meningkatkan produktiviti ekonomi kerana kerajaan dapat mengurangkan kos menangani konflik dan jenayah, sekali gus menumpukan lebih banyak sumber kepada pendidikan, kesihatan dan pembangunan infrastruktur. Akhir sekali, keamanan menyumbang kepada peningkatan kualiti hidup rakyat melalui persekitaran yang lebih stabil, harmoni dan kondusif.

Cabaran Yang Masih Perlu Diberi Perhatian

Walaupun pencapaian Malaysia amat membanggakan, beberapa cabaran masih memerlukan perhatian serius.

Jenayah Siber

Transformasi digital telah membuka ruang kepada peningkatan penipuan dalam talian, serangan siber dan penyalahgunaan data peribadi. Ancaman ini semakin kompleks dan memerlukan pendekatan keselamatan yang lebih moden.

Keselamatan Bandar

Pembangunan bandar yang pesat membawa cabaran baharu seperti jenayah jalanan, penyalahgunaan dadah dan kegiatan jenayah terancang. Penggunaan analitik data serta sistem bandar pintar boleh membantu meningkatkan keberkesanan pencegahan.

Perpaduan Sosial

Keamanan yang berkekalan tidak hanya bergantung kepada kekuatan penguatkuasaan undang-undang, tetapi juga kepada tahap kepercayaan antara masyarakat, keharmonian antara kaum serta toleransi terhadap kepelbagaian budaya dan agama. Sebarang ketegangan sosial boleh memberi kesan kepada persepsi keamanan negara.
Persepsi Awam

Walaupun statistik jenayah menunjukkan trend penurunan, persepsi masyarakat terhadap keselamatan kadangkala dipengaruhi oleh penyebaran maklumat di media sosial. Oleh itu, komunikasi yang telus dan penyampaian maklumat yang tepat perlu diperkukuh bagi meningkatkan keyakinan rakyat.

Kesimpulan

Kedudukan Malaysia di tangga ke-12 dalam Global Peace Index 2026 merupakan pencapaian yang signifikan dan mencerminkan kemajuan negara dalam memperkukuh keselamatan, kestabilan politik serta keharmonian sosial. Peningkatan yang konsisten sejak tahun 2024 membuktikan bahawa pelbagai dasar dan inisiatif kerajaan telah memberikan impak yang positif. Namun begitu, keamanan bukanlah sesuatu yang boleh dianggap kekal. Perubahan landskap keselamatan global, ancaman siber, jenayah rentas sempadan dan cabaran perpaduan sosial menuntut pendekatan yang lebih proaktif dan bersepadu. Malaysia perlu terus melabur dalam pembangunan institusi, teknologi keselamatan, pendidikan sivik dan tadbir urus yang baik bagi memastikan keamanan dapat dikekalkan dalam jangka panjang.

Sekiranya usaha ini diteruskan secara konsisten, sasaran untuk meletakkan Malaysia dalam kelompok 10 negara paling aman di dunia bukanlah sesuatu yang mustahil. Lebih penting lagi, keamanan yang berkekalan akan menjadi asas kepada pertumbuhan ekonomi yang mampan, kesejahteraan rakyat dan pengukuhan reputasi Malaysia di peringkat antarabangsa.