Sirah yang buat saya berfikir

Saya pernah membaca sebuah buku sirah Nabi Muhammad SAW karya Sheikh Safiur Rahman Al-Mubarakpuri, iaitu kitab Ar-Raheeq Al-Makhtum yang menceritakan sejarah kehidupan Baginda SAW.

Pembacaannya sangat menarik dan menyentuh hati. Namun, saya tidak sempat menghabiskan bacaan kerana kesibukan. Pada suatu ketika, saya cuba meneruskan semula pembacaan. Saya berasa rugi jika tidak meneruskannya kerana penceritaan tentang kehidupan Rasulullah SAW sangat terperinci dan penuh pengajaran.

Lalu saya tertanya-tanya, mengapakah penulis begitu bersungguh-sungguh dan mendalam dalam menceritakan kisah kehidupan Rasulullah SAW?

Selepas itu, saya kembali menyelak beberapa helaian untuk meneruskan bacaan. Semakin dibaca, semakin saya memahami bahawa sirah bukan sekadar kisah sejarah tetapi mengandungi banyak pengajaran yang boleh dijadikan panduan dalam kehidupan.

Bahagian yang paling menarik bagi saya ialah peringkat awal dakwah Baginda SAW. Ketika itu, dakwah bermula dalam lingkungan yang kecil, khususnya dalam kalangan ahli keluarga dan para sahabat terdekat. Cara hidup, akhlak, interaksi dan keperibadian Baginda dapat dilihat secara langsung oleh mereka. Hal ini menjadikan penerimaan terhadap dakwah lebih mudah kerana mereka mengenali Baginda dengan dekat dan mengetahui kejujuran serta kemuliaan akhlaknya.

Namun, penerimaan dakwah dalam kalangan masyarakat yang lebih luas bukanlah sesuatu yang mudah dan berlaku secara serta-merta. Perjalanan dakwah memerlukan kesabaran, kebijaksanaan dan keteguhan hati.

Jarak dan kepadatan sosial juga memainkan peranan dalam sesuatu hubungan. Namun, jarak dan hubungan sosial ini mulai menjadi semakin dekat apabila berlaku proses kenal-mengenal dan timbulnya kepercayaan antara satu sama lain. Hubungan itu tidak lagi hanya bersifat luaran, bahkan mula menyentuh aspek dalaman dan perasaan.

Inilah yang dapat dilihat pada sahabat hebat, Abu Bakar As-Siddiq RA. Kepercayaan beliau terhadap Rasulullah SAW sangat kuat. Apabila orang lain mempertikaikan atau meragui sesuatu tentang Baginda, Abu Bakar tetap meletakkan kepercayaan yang tinggi terhadap Rasulullah SAW. Kisah-kisah para sahabat seperti Bilal dan yang lain juga memperlihatkan keyakinan yang mendalam terhadap Baginda.

Maknanya, kepercayaan dan keyakinan Abu Bakar terhadap Rasulullah SAW bukanlah sesuatu yang sedikit. Ia merupakan kepercayaan yang sangat kuat sehingga tidak mudah digugat.

Bagaimana sikap dan tindakan Baginda SAW dapat menarik hati Abu Bakar sehingga beliau sanggup mempertahankan peribadi dan dakwah Rasulullah SAW?

Menarik untuk melihat bagaimana Baginda SAW membina hubungan dan menyuburkan kepercayaan bersama Abu Bakar. Kedalaman hubungan seperti ini boleh membantu kita memahami bagaimana hubungan rapat dibentuk, sama ada dengan sahabat, keluarga, rakan sekerja ataupun pelajar.

Satu faktor yang sangat berpengaruh pada diri Baginda SAW ialah akhlaknya. Sepanjang kehidupan Baginda, masyarakat mengenali Baginda sebagai seorang yang sangat dipercayai.

Masyarakat menyukai Baginda SAW kerana sifat al-Amin, iaitu seorang yang jujur dan boleh dipercayai. Kejujuran ini memberi kesan yang sangat besar. Kita dapat membayangkan bagaimana seseorang yang jujur dan menepati janji akan mudah memperoleh kepercayaan orang lain. Apabila seseorang telah meletakkan kepercayaan kepadanya, dia tidak mencari alasan untuk berdalih atau mungkir janji.

Akhlak dan adab membentuk tingkah laku yang mengagumkan. Orang di sekeliling akan tertarik dengan tingkah laku yang baik dan mulia. Namun, akhlak dan adab bukanlah sesuatu yang terbentuk dalam satu masa. Ia melalui proses yang panjang dan berterusan.

Mari kita lihat ayat al-Quran yang berkaitan dengan akhlak. Allah SWT berfirman:

“Dan sesungguhnya engkau benar-benar berbudi pekerti yang agung.”

Ayat ini menggambarkan kemuliaan akhlak Rasulullah SAW. Akhlak yang luhur dapat dilihat melalui dua sudut iaitu aspek luaran dan aspek dalaman Baginda SAW.

Kita boleh melihat aspek luaran dahulu kerana ia merupakan gambaran kepada sifat-sifat dalamannya.

Dari aspek berbicara, Baginda SAW memiliki lisan yang fasih. Bahasa yang digunakan mudah difahami, penggunaan perkataannya padat dan tujuannya tepat. Pertuturan Baginda juga penuh dengan kelembutan dan hikmah.

Kerana lisannya sangat fasih dan penuh makna, setiap butir kata Baginda SAW mempunyai pengaruh yang besar terhadap orang yang mendengarnya. Baginda tidak suka menggunakan kata-kata yang mengelirukan atau terlalu berlebihan. Sebaliknya, tutur katanya jelas, tepat dan mempunyai keindahan bahasa.

Daripada hadis-hadis Baginda SAW, kita dapat memahami pelbagai petunjuk kehidupan yang boleh diikuti oleh semua golongan sama ada lelaki atau perempuan, ibu bapa atau anak-anak, pemimpin ataupun pengikut.

Keseluruhan kisah ini menunjukkan bahawa kekuatan dakwah Rasulullah SAW bukan hanya terletak pada penyampaian ajaran tetapi juga pada keperibadian, kejujuran, hubungan yang dibina, adab, akhlak dan cara Baginda berkomunikasi dengan manusia. Semua itu menjadi sebab mengapa orang di sekeliling Baginda mampu menaruh kepercayaan yang begitu tinggi terhadapnya.

Ketenteraman hidup dan kesejahteraan keluarga di Malaysia

Ketenteraman hidup dan kesejahteraan keluarga merupakan asas penting kepada pembentukan masyarakat yang stabil dan harmoni. Dalam konteks Malaysia, kesejahteraan keluarga tidak seharusnya diukur berdasarkan pendapatan semata-mata. Ia turut melibatkan keadaan tempat tinggal yang selamat dan selesa, hubungan kekeluargaan yang baik, kesihatan fizikal dan emosi, keselamatan pekerjaan, akses kepada pendidikan serta keupayaan sesebuah keluarga menjalani kehidupan harian tanpa tekanan yang berlebihan.

Perubahan ekonomi dan sosial yang pesat, khususnya di kawasan bandar, menjadikan usaha mencapai ketenteraman hidup semakin mencabar. Keluarga hari ini berhadapan dengan kos sara hidup, tekanan pekerjaan, kesesakan lalu lintas, kos perumahan, penjagaan anak dan warga emas serta perubahan corak kehidupan akibat perkembangan teknologi. Walaupun bandar menawarkan lebih banyak peluang pekerjaan, pendidikan dan kemudahan, kehidupan bandar juga boleh menghasilkan tekanan yang memberi kesan secara langsung kepada institusi keluarga.

Kos Sara Hidup dan Tekanan Kewangan

Antara cabaran paling ketara ialah peningkatan kos kehidupan harian. Perbelanjaan keluarga bukan sahaja melibatkan makanan, tetapi juga sewa atau ansuran rumah, utiliti, pengangkutan, pendidikan anak, penjagaan kesihatan, insurans, telekomunikasi dan pelbagai keperluan lain.

Cabaran ini lebih terasa dalam kalangan keluarga berpendapatan rendah dan sederhana yang tinggal di kawasan bandar. Sebagai contoh, pasangan muda yang bekerja di Kuala Lumpur atau Petaling Jaya mungkin mempunyai dua sumber pendapatan, tetapi sebahagian besar pendapatan bulanan perlu diperuntukkan untuk sewa rumah, bayaran kenderaan, petrol atau pengangkutan awam, taska serta makanan. Apabila berlaku perbelanjaan tidak dijangka seperti kerosakan kenderaan atau ahli keluarga jatuh sakit, simpanan keluarga boleh terjejas dengan cepat.

Tekanan kewangan yang berpanjangan boleh mempengaruhi hubungan dalam keluarga. Perselisihan mengenai perbelanjaan, hutang atau pembahagian tanggungjawab boleh berlaku apabila keluarga mempunyai ruang kewangan yang terlalu kecil. Dalam keadaan tertentu, ibu bapa mungkin mengambil kerja tambahan atau bekerja lebih masa. Pendapatan mungkin bertambah, tetapi masa bersama pasangan dan anak pula semakin berkurangan.
Perumahan dan Persekitaran Kehidupan Bandar

Rumah merupakan ruang utama untuk keluarga mendapatkan ketenangan. Namun, kemampuan memiliki atau menyewa kediaman yang sesuai menjadi cabaran kepada sebahagian isi rumah bandar. Ada keluarga yang terpaksa memilih kediaman lebih kecil atau tinggal lebih jauh dari tempat kerja kerana faktor kemampuan.

Kepadatan perumahan juga mempunyai kesan terhadap kesejahteraan. Sebuah keluarga dengan beberapa orang anak yang tinggal dalam unit kediaman kecil mungkin menghadapi masalah kekurangan ruang belajar, ruang bermain dan privasi. Bagi ibu atau bapa yang bekerja dari rumah, ruang yang terhad boleh menyebabkan urusan kerja dan kehidupan keluarga bertindih.

Kualiti kawasan kejiranan turut memainkan peranan. Kemudahan seperti taman permainan, kawasan hijau, pusat komuniti, klinik, sekolah dan pengangkutan awam membantu meningkatkan kualiti kehidupan keluarga. Sebaliknya, persekitaran yang bising, sesak, tidak selamat atau kurang kemudahan boleh meningkatkan tekanan kehidupan harian.

Tekanan Masa, Pekerjaan dan Perjalanan

Kehidupan di bandar sering dikaitkan dengan kekurangan masa. Seorang pekerja mungkin perlu keluar rumah pada awal pagi, menghadapi perjalanan yang panjang dan hanya pulang selepas waktu kerja. Jika kedua-dua ibu bapa bekerja, rutin menghantar dan mengambil anak dari sekolah atau pusat jagaan perlu disusun dengan teliti.

Bayangkan sebuah keluarga yang tinggal di pinggir Lembah Klang tetapi ibu dan bapa bekerja di pusat bandar. Masa perjalanan pergi dan balik boleh mengambil sebahagian besar daripada hari mereka, khususnya apabila berlaku kesesakan. Selepas pulang, mereka masih perlu menyediakan makan malam, membantu kerja sekolah anak dan mengurus rumah. Keadaan seperti ini mungkin kelihatan sebagai rutin biasa, tetapi apabila berlaku setiap hari, ia boleh menyebabkan keletihan fizikal dan emosi.

Kesannya bukan sahaja dirasai oleh ibu bapa. Anak-anak juga boleh mengalami kekurangan masa berkualiti bersama keluarga. Hubungan keluarga tidak semestinya menjadi lemah kerana ibu bapa bekerja, tetapi tekanan masa boleh mengurangkan peluang untuk berbual, makan bersama atau mengetahui masalah yang sedang dihadapi oleh anak.

Kesihatan Mental dan Kesejahteraan Emosi

Kesejahteraan keluarga juga berkait rapat dengan kesihatan mental. Tekanan kewangan, beban kerja, masalah hubungan, tanggungjawab menjaga anak atau ibu bapa yang semakin berusia serta ketidakpastian masa depan boleh menjejaskan kesejahteraan emosi seseorang.

Di bandar, seseorang boleh dikelilingi ribuan manusia tetapi masih berasa terasing. Hubungan kejiranan yang semakin longgar dan kehidupan yang terlalu sibuk boleh mengecilkan rangkaian sokongan sosial. Bagi ibu atau bapa tunggal, penjaga warga emas dan keluarga yang jauh daripada saudara-mara, ketiadaan sistem sokongan boleh menjadikan tanggungjawab harian lebih berat.

Masalah kesihatan mental dalam seorang ahli keluarga juga boleh memberi kesan kepada ahli yang lain. Ibu bapa yang mengalami tekanan melampau mungkin menjadi cepat marah atau sukar memberikan perhatian kepada anak. Pasangan pula mungkin mengalami konflik komunikasi. Oleh itu, penjagaan kesihatan mental perlu dilihat sebagai sebahagian daripada agenda kesejahteraan keluarga dan bukannya isu individu semata-mata.

Teknologi dan Perubahan Hubungan Keluarga

Teknologi membawa banyak manfaat kepada keluarga Malaysia. Urusan pembayaran, pendidikan, komunikasi, pembelian barangan dan pekerjaan menjadi lebih mudah. Namun, penggunaan peranti dan media sosial secara berlebihan turut mewujudkan cabaran baharu.

Situasi sebuah keluarga makan bersama tetapi setiap orang melihat telefon masing-masing bukan sesuatu yang asing. Mereka berada di ruang yang sama, tetapi interaksi sebenar semakin sedikit. Dalam kalangan kanak-kanak dan remaja, penggunaan internet tanpa kawalan pula boleh mendedahkan mereka kepada buli siber, kandungan tidak sesuai, penipuan dalam talian serta tekanan sosial akibat perbandingan kehidupan melalui media sosial.

Bagi ibu bapa, cabarannya ialah mencari keseimbangan. Larangan semata-mata mungkin tidak berkesan. Sebaliknya, keluarga memerlukan literasi digital, peraturan penggunaan peranti yang munasabah dan teladan daripada orang dewasa sendiri.

Kelompok yang Lebih Terdedah

Walaupun cabaran kehidupan memberi kesan kepada hampir semua keluarga, tahap kesannya tidak sama. Keluarga berpendapatan rendah lebih terdedah kepada kenaikan harga dan kejutan kewangan kerana mempunyai simpanan yang terhad. Golongan pertengahan pula boleh mengalami tekanan apabila peningkatan pendapatan tidak seiring dengan komitmen perumahan, pendidikan, pengangkutan dan penjagaan keluarga.

Ibu atau bapa tunggal menghadapi cabaran yang berbeza kerana tanggungjawab pendapatan dan penjagaan mungkin dipikul oleh seorang individu. Pasangan muda pula berhadapan dengan persoalan kemampuan memiliki rumah dan membesarkan anak. Pada masa yang sama, keluarga yang menjaga warga emas menghadapi kos rawatan, pengangkutan dan keperluan penjagaan jangka panjang.

Kanak-kanak dan remaja merupakan kelompok yang menerima kesan secara tidak langsung tetapi sangat penting. Tekanan dalam rumah, kekurangan ruang, konflik ibu bapa dan kekurangan masa bersama keluarga boleh mempengaruhi emosi, pembelajaran dan perkembangan sosial mereka.

Ke Arah Keluarga dan Bandar yang Lebih Sejahtera

Meningkatkan kesejahteraan keluarga memerlukan pendekatan yang melangkaui bantuan kewangan jangka pendek. Dasar perumahan yang mampu didiami, bukan sekadar mampu dibeli, perlu mengambil kira lokasi pekerjaan, pengangkutan, sekolah dan kemudahan komuniti. Pengangkutan awam yang cekap pula boleh mengurangkan masa perjalanan dan memberikan kembali masa kepada keluarga.

Tempat kerja juga mempunyai peranan. Pengaturan kerja yang lebih fleksibel, cuti keluarga yang sesuai dan budaya kerja yang menghormati batas antara pekerjaan dengan kehidupan peribadi boleh membantu pekerja menjalankan tanggungjawab keluarga tanpa menjejaskan produktiviti.

Pada peringkat komuniti, taman, perpustakaan, pusat aktiviti, kemudahan sukan dan program kejiranan menyediakan ruang untuk keluarga berinteraksi. Sokongan penjagaan kanak-kanak dan warga emas yang mudah dicapai juga penting, terutama kepada keluarga bandar yang tidak mempunyai saudara-mara berdekatan.

Dalam keluarga sendiri, beberapa perkara yang kelihatan kecil boleh membawa kesan besar. Makan bersama tanpa telefon, menyediakan masa untuk mendengar masalah anak, merancang kewangan bersama pasangan dan berkongsi tanggungjawab rumah tangga dapat membantu membina hubungan yang lebih kukuh.

Kesimpulan

Ketenteraman hidup dan kesejahteraan keluarga di Malaysia berkait rapat dengan keadaan ekonomi, perumahan, pekerjaan, kesihatan, persekitaran komuniti dan hubungan antara ahli keluarga. Cabaran kehidupan moden, khususnya di bandar, menunjukkan bahawa peningkatan pendapatan atau pembangunan fizikal sahaja belum tentu menghasilkan kehidupan yang lebih sejahtera.

Keluarga memerlukan pendapatan yang mencukupi, tetapi mereka juga memerlukan masa, ruang, keselamatan, sokongan sosial dan hubungan yang sihat. Justeru, kesejahteraan keluarga perlu menjadi pertimbangan dalam perancangan bandar, dasar pekerjaan, sistem pengangkutan, penyediaan perumahan serta pembangunan sosial negara.

Pada akhirnya, ukuran sebuah bandar yang baik bukan sekadar jumlah bangunan tinggi, pusat perniagaan atau peluang ekonomi yang diwujudkan. Ukuran yang lebih bermakna ialah sama ada keluarga yang tinggal di dalamnya mempunyai peluang untuk hidup dengan selamat, membesarkan anak dalam persekitaran yang baik, menjaga ahli keluarga yang memerlukan dan masih mempunyai masa serta ruang untuk menikmati kehidupan bersama.

Rasuah parah apabila orang berjawatan tinggi hilang amanah

Rasuah bukanlah masalah baharu di Malaysia. Namun dalam tempoh kira-kira sepuluh tahun kebelakangan ini, isu rasuah dan penyalahgunaan kuasa mendapat perhatian yang lebih besar apabila siasatan dan pendakwaan melibatkan bekas perdana menteri, menteri dan ahli politik, pegawai kanan kerajaan, pegawai penguat kuasa serta individu yang mempunyai pengaruh dalam organisasi dan perniagaan.

Perkembangan ini menimbulkan satu persoalan penting. Adakah banyaknya kes berprofil tinggi menunjukkan rasuah di Malaysia semakin buruk, atau adakah ia menunjukkan institusi penguatkuasaan semakin berani menyiasat mereka yang mempunyai kuasa?

Jawapannya tidak semudah memilih salah satu. Jumlah tangkapan atau pendakwaan sahaja tidak cukup untuk mengukur tahap rasuah sesebuah negara. Kita perlu melihat keseluruhan rantaian keadilan, bermula daripada siasatan, pertuduhan, perbicaraan, rayuan, sabitan atau pembebasan, sehinggalah kepada pemulihan aset. Lebih penting, masyarakat mahu mengetahui sama ada undang-undang dilaksanakan secara konsisten tanpa mengira kedudukan seseorang.

Mengapa rasuah dan kuasa sering bertemu?

Rasuah mempunyai hubungan rapat dengan kuasa membuat keputusan. Dalam sektor awam, kuasa boleh menentukan siapa memperoleh kontrak, lesen, permit atau projek. Pegawai tertentu pula mempunyai kuasa meluluskan bayaran, mengesahkan dokumen atau menentukan tindakan penguatkuasaan.

Dalam sektor swasta dan organisasi pula, kuasa mengawal dana dan pelaburan boleh membuka ruang kepada konflik kepentingan serta salah guna amanah sekiranya mekanisme pengawasan lemah.

Semakin besar nilai keputusan yang berada di tangan seseorang, semakin penting sistem semak dan imbang. Beberapa kes yang mendapat perhatian masyarakat Malaysia sepanjang sedekad lalu memberikan gambaran tentang perkara ini.

SRC International dan 1MDB: apabila bekas Perdana Menteri dibicarakan

Kes paling besar dari sudut perhatian masyarakat sudah tentu melibatkan bekas Perdana Menteri Datuk Seri Najib Razak. Dalam kes SRC International, Najib disabitkan atas tujuh pertuduhan berkaitan RM42 juta dana SRC International. Mahkamah Persekutuan pada 23 Ogos 2022 mengekalkan sabitan dan hukuman yang ketika itu merangkumi penjara 12 tahun dan denda RM210 juta. Hukuman tersebut kemudiannya dikurangkan melalui proses Lembaga Pengampunan kepada enam tahun penjara dan denda RM50 juta. [1]

Kes utama 1Malaysia Development Berhad (1MDB) pula melalui proses berasingan. Pada 26 Disember 2025, Mahkamah Tinggi mensabitkan Najib atas empat pertuduhan salah guna kuasa dan 21 pertuduhan pengubahan wang haram melibatkan kira-kira RM2.3 bilion dana 1MDB. Beliau dijatuhi hukuman penjara 15 tahun dan denda keseluruhan RM11.4 bilion. [2]

Kes SRC mempunyai makna besar terhadap persepsi masyarakat kerana seorang bekas ketua kerajaan melalui keseluruhan proses perbicaraan dan rayuan sehingga Mahkamah Persekutuan. Ia memberikan mesej bahawa jawatan tertinggi dalam kerajaan tidak seharusnya meletakkan seseorang di luar jangkauan undang-undang.

Rosmah Mansor dan projek solar Sarawak

Kes Datin Seri Rosmah Mansor pula berkaitan projek solar hibrid bernilai RM1.25 bilion bagi sekolah luar bandar di Sarawak. Pada September 2022, Mahkamah Tinggi mensabitkan Rosmah atas tiga pertuduhan rasuah berkaitan projek tersebut.

Proses perundangan bagaimanapun berterusan. Pada 29 Julai 2026, Mahkamah Persekutuan menolak permohonannya untuk menyemak keputusan terdahulu berkaitan usaha menyingkirkan hakim yang mendengar dan mensabitkannya. Rayuan utama Rosmah terhadap sabitan dan hukuman pula masih melalui proses Mahkamah Rayuan pada 2026. [3]

Perbezaan ini penting. Penolakan permohonan berkaitan hakim tidak sama dengan keputusan muktamad rayuan terhadap sabitan. Inilah sebabnya laporan mengenai kes rasuah perlu menggunakan istilah undang-undang dengan tepat.

Ahmad Zahid: DNAA dan persoalan keyakinan masyarakat

Kes melibatkan Datuk Seri Dr Ahmad Zahid memberikan dimensi yang berbeza. Pada September 2023, Mahkamah Tinggi memberikan pelepasan tanpa pembebasan atau discharge not amounting to an acquittal (DNAA) terhadap 47 pertuduhan pecah amanah jenayah, rasuah dan pengubahan wang haram berkaitan Yayasan Akalbudi selepas pihak pendakwaan memaklumkan bahawa prosiding tidak akan diteruskan pada ketika itu. [4]

Pada Januari 2026, Jabatan Peguam Negara memutuskan tiada tindakan lanjut atau NFA terhadap kes tersebut selepas penelitian lanjut terhadap bahan, representasi, fakta, bukti dan isu undang-undang. Peguam Negara menjelaskan bahawa keputusan itu tidak dibuat secara sewenang-wenangnya. [5]

Zahid kemudiannya memohon kepada Mahkamah Tinggi supaya diberikan pelepasan dan pembebasan sepenuhnya. Pada Februari 2026, pihak pendakwaan memaklumkan bahawa mereka tidak membantah permohonan itu, tetapi mahkamah menangguhkan keputusan sementara menunggu perkembangan prosiding berkaitan yang dibawa oleh Badan Peguam Malaysia. [6]

Kes ini menunjukkan bahawa persepsi terhadap keadilan tidak hanya terbentuk apabila seseorang didakwa. Masyarakat juga memerhatikan bagaimana dan mengapa sesuatu pendakwaan diteruskan, dihentikan atau tidak diteruskan lagi.

Syed Saddiq: mengapa proses rayuan penting?

Kes Syed Saddiq Syed Abdul Rahman memberikan contoh dari arah yang berbeza.

Mahkamah Tinggi pada November 2023 mensabitkannya atas empat pertuduhan berkaitan pecah amanah, salah guna harta dan pengubahan wang haram melibatkan dana Armada. Beliau ketika itu dijatuhi hukuman penjara tujuh tahun, dua sebatan dan denda RM10 juta. 
Namun Mahkamah Rayuan pada Jun 2025 mengetepikan sabitan tersebut serta melepas dan membebaskannya.

Pada 13 Julai 2026, Mahkamah Persekutuan melalui keputusan majoriti 2-1 menolak rayuan akhir pendakwaan dan mengekalkan pembebasan Syed Saddiq. Majoriti mahkamah mendapati pendakwaan tidak menunjukkan kekhilafan yang membolehkan campur tangan terhadap keputusan Mahkamah Rayuan dan elemen penting pertuduhan tidak dibuktikan melampaui keraguan munasabah. [7]

Kes ini sangat berguna dalam mendidik masyarakat mengenai prinsip keadilan. Seseorang yang didakwa belum tentu bersalah. Seseorang yang disabitkan di mahkamah peringkat pertama pula masih mempunyai hak untuk merayu. Sebab itulah kita perlu membezakan antara siasatan, pertuduhan, sabitan, DNAA dan pembebasan.

Lim Guan Eng dan projek terowong dasar laut Pulau Pinang

Satu lagi kes politik yang mendapat perhatian ialah perbicaraan bekas Ketua Menteri Pulau Pinang, Lim Guan Eng. Beliau berhadapan pertuduhan berkaitan projek terowong dasar laut dan jalan utama Pulau Pinang bernilai RM6.3 bilion. Antara isu dalam pertuduhan ialah dakwaan menggunakan kedudukannya berkaitan permintaan sebahagian keuntungan projek serta pertuduhan berkaitan wang RM3.3 juta.

Setakat Ogos 2026, perbicaraan masih berjalan. Pegawai penyiasat SPRM antara saksi yang memberikan keterangan dan turut disoal balas oleh pihak pembelaan mengenai perjalanan serta skop siasatan. [8]

Oleh sebab perbicaraan belum selesai, adalah tidak tepat untuk menulis seolah-olah Lim telah didapati bersalah. Kes ini sekali lagi menunjukkan pentingnya prinsip anggapan tidak bersalah. Pertuduhan ialah dakwaan yang perlu dibuktikan oleh pendakwaan di mahkamah.

Dalam konteks persepsi masyarakat, kes ini juga mengingatkan kita supaya tidak memilih prinsip undang-undang berdasarkan kecenderungan politik. Jika individu yang kita tidak sokong didakwa, dia masih berhak dianggap tidak bersalah sehingga dibuktikan sebaliknya. Prinsip yang sama mesti digunakan apabila individu yang kita sokong pula didakwa.

Kes Kementerian Belia dan Sukan: apabila kawalan dalaman gagal

Rasuah dan salah guna kuasa tidak hanya melibatkan ahli politik. Pada 2016, negara dikejutkan dengan kes melibatkan seorang pegawai kanan di Kementerian Belia dan Sukan (KBS), Otman Arsahd, yang ketika itu merupakan Setiausaha Bahagian Kewangan kementerian.

Beliau didakwa atas puluhan pertuduhan berkaitan penggunaan dokumen palsu dan salah guna kuasa yang melibatkan kira-kira RM38.4 juta. Apa yang menjadikan kes KBS penting bukan sekadar jumlah wang. Persoalan yang lebih besar ialah bagaimana transaksi yang besar boleh melepasi sistem dalaman sebuah kementerian.

Apabila salah guna berlaku untuk tempoh tertentu tanpa dikesan, masalahnya mungkin bukan hanya individu. Ia juga boleh menunjukkan kelemahan proses kelulusan, pemisahan tugas, audit dalaman, pemantauan pembayaran dan pengesahan dokumen. [9]

Dalam pengurusan moden, seseorang pegawai tidak sepatutnya mempunyai kuasa yang terlalu luas sehingga boleh memulakan, meluluskan dan mengesahkan sesuatu transaksi tanpa semakan bebas. Kes KBS menjadi pengajaran bahawa pencegahan rasuah bermula dengan reka bentuk sistem kewangan yang baik.

Maika Holdings dan amanah masyarakat India

Isu Maika Holdings pula menarik kerana kesannya sangat dekat dengan persoalan kepercayaan masyarakat terhadap organisasi yang diwujudkan untuk meningkatkan kedudukan ekonomi komuniti. Maika Holdings ditubuhkan pada 1983 sebagai syarikat pelaburan yang dikaitkan dengan MIC. Ia dilaporkan berjaya mengumpulkan kira-kira RM106 juta daripada sekitar 66,400 anggota masyarakat India, dengan sebahagian besar pelaburnya terdiri daripada golongan berpendapatan rendah. [10]

Jumlah RM106 juta pada awal 1980-an merupakan angka yang sangat besar. Lebih penting daripada angka itu ialah siapa yang memberikan wang tersebut. Sebahagian pelabur kecil memberikan simpanan mereka kerana percaya bahawa pelaburan itu dapat membantu meningkatkan kedudukan ekonomi keluarga dan masyarakat India.

Pada 2019, isu Maika kembali mendapat perhatian apabila laporan media membangkitkan dakwaan mengenai transaksi dan pembayaran kepada syarikat yang dikaitkan dengan individu tertentu. Terdapat juga tindakan sivil oleh pemegang saham berhubung wang yang mereka dakwa sepatutnya diagihkan kepada pemegang saham. [10][11]

Di sini kita perlu berhati-hati. Laporan mengenai dakwaan, tuntutan sivil atau siasatan tidak boleh ditulis sebagai sabitan jenayah. Tetapi Maika tetap relevan sebagai kajian kes tadbir urus, akauntabiliti dan amanah terhadap pelabur kecil.

Kerosakan yang berlaku apabila organisasi seperti ini menghadapi kontroversi bukan hanya berbentuk kewangan. Ia merosakkan kepercayaan. Bagi keluarga berpendapatan rendah yang mengeluarkan simpanan untuk melabur, kehilangan kepercayaan terhadap institusi boleh bertahan lebih lama daripada kehilangan wang itu sendiri.

Ketua Pengarah Imigresen: satu perbandingan sejarah

Satu lagi kes yang menarik untuk dibandingkan ialah kes bekas Ketua Pengarah Imigresen Datuk Wahid Md Don. Kes ini sebenarnya berada telah lama berlaku tetapi wajar disebut secara ringkas kerana ia menunjukkan bahawa isu integriti dalam kalangan pegawai tertinggi agensi penguatkuasaan bukan fenomena baharu.

Kes tersebut berkaitan rasuah dalam urusan permohonan visa bagi ribuan pekerja Bangladesh.

Perjalanan kes itu juga kompleks. Wahid pada mulanya dibebaskan oleh Mahkamah Sesyen pada 2010 apabila mahkamah mendapati pendakwaan gagal mewujudkan kes prima facie. Pembebasan itu dikekalkan Mahkamah Tinggi pada 2012. Namun perkembangan perundangan berikutnya membawa kepada perbicaraan pembelaan dan pada 2013 beliau dilaporkan disabitkan serta dijatuhi hukuman penjara enam tahun dan denda RM300,000. [12]

Kes ini menunjukkan mengapa kronologi penuh sesuatu prosiding perlu diperiksa sebelum membuat kesimpulan hanya berdasarkan satu keputusan mahkamah pada satu-satu masa. Ia juga memperlihatkan risiko integriti dalam agensi seperti Imigresen. Pegawai imigresen mempunyai kuasa berkaitan visa, permit, kemasukan warga asing dan penguatkuasaan. Apabila kuasa pentadbiran seperti ini mempunyai nilai ekonomi yang tinggi, risiko sogokan juga meningkat.

Daripada politik kepada birokrasi

Jika kes-kes di atas diletakkan bersebelahan, satu corak mula kelihatan. Najib dan 1MDB/SRC menunjukkan risiko apabila kuasa politik bertemu pengurusan dana berskala besar. Kes Rosmah menunjukkan risiko pengaruh dalam projek kerajaan. Kes Zahid menimbulkan persoalan mengenai pendakwaan, DNAA dan keyakinan terhadap institusi.

Kes Syed Saddiq pula menunjukkan fungsi proses rayuan dalam melindungi tertuduh apabila mahkamah lebih tinggi mendapati kes tidak dibuktikan mengikut standard undang-undang. Kes Lim Guan Eng menunjukkan pentingnya tidak mendahului keputusan mahkamah ketika perbicaraan masih berjalan. Kes KBS menunjukkan bagaimana kelemahan kawalan dalaman boleh membuka ruang kepada penyelewengan dalam birokrasi.

Kes Imigresen menunjukkan risiko apabila pegawai mempunyai kuasa melulus atau menolak sesuatu yang mempunyai nilai kepada pihak luar. Maika pula menunjukkan bahawa isu integriti dan tadbir urus bukan semata-mata masalah kerajaan. Amanah terhadap wang masyarakat juga boleh terjejas dalam organisasi dan entiti pelaburan.

Apakah kesannya terhadap persepsi masyarakat?

Pendakwaan individu berprofil tinggi mempunyai dua kemungkinan kesan. Pertama, masyarakat boleh menjadi lebih yakin terhadap sistem apabila melihat orang yang mempunyai kedudukan tinggi boleh disiasat dan dibawa ke mahkamah. Mesejnya mudah: tiada sesiapa berada di atas undang-undang. 

Namun terdapat kesan kedua. Jika masyarakat melihat kes tertentu bergerak dengan pantas tetapi kes lain mengambil masa terlalu lama, atau pertuduhan tertentu dihentikan tanpa penjelasan yang mereka fahami, persepsi negatif mudah terbentuk.

Di sinilah terdapat perbezaan antara keadilan undang-undang dengan persepsi terhadap keadilan. Mahkamah membuat keputusan berdasarkan bukti dan undang-undang. Masyarakat pula membentuk persepsi berdasarkan maklumat yang mereka terima.

Kedua-duanya tidak semestinya sama. Sebab itu keputusan yang melibatkan kepentingan awam perlu diterangkan dengan jelas. Ini tidak bermaksud mahkamah atau pendakwa raya perlu mengikut kehendak orang ramai. Sebaliknya, masyarakat perlu memahami mengapa sesuatu keputusan dibuat berdasarkan kerangka undang-undang.

Malaysia berada di mana?

Corruption Perceptions Index (CPI) boleh memberikan satu gambaran, walaupun ia tidak mengukur jumlah sebenar kes rasuah. Dalam CPI 2025 yang diterbitkan Transparency International, Malaysia memperoleh skor 52 daripada 100 dan berada pada kedudukan ke-54 daripada 182 negara dan wilayah. Skor itu meningkat dua mata berbanding 2024. [13]

Peningkatan ini positif tetapi belum bermaksud Malaysia sudah bebas daripada masalah rasuah. CPI mengukur persepsi terhadap rasuah sektor awam berdasarkan pelbagai penilaian dan tinjauan pakar. Oleh itu, ia lebih sesuai dilihat sebagai petunjuk tentang keyakinan terhadap integriti institusi dan tadbir urus, bukannya sebagai bancian jumlah kes rasuah. [13]

Bagaimana rasuah boleh dikurangkan?

Menangkap dan mendakwa pesalah penting, tetapi pencegahan jauh lebih murah daripada memburu wang selepas ia hilang. Malaysia perlu bergerak daripada pendekatan yang terlalu bergantung kepada individu berintegriti kepada sistem yang menjadikan rasuah semakin sukar dilakukan.

Antaranya ialah memperluas tender terbuka dan ketelusan perolehan, menguatkan audit dalaman, mewajibkan pengisytiharan konflik kepentingan, meningkatkan perlindungan pemberi maklumat, memperketat kawalan terhadap orang tengah dan vendor serta menggunakan teknologi untuk menghasilkan jejak audit bagi setiap keputusan kewangan penting.

Kuasa juga perlu dipisahkan. Pegawai yang memohon pembayaran tidak seharusnya menjadi orang yang meluluskan pembayaran. Pegawai yang memilih vendor tidak sepatutnya menjadi satu-satunya pihak yang mengesahkan kerja vendor. Dalam bahasa pengurusan, prinsipnya mudah: jangan letakkan terlalu banyak kuasa pada satu tangan tanpa semakan tangan yang lain.

Masyarakat sebahagian daripada penyelesaian

Rasuah besar tidak muncul secara tiba-tiba. Ia boleh bermula dengan budaya kecil yang kita sendiri toleransi. Memberikan wang untuk mengelakkan saman, menggunakan kenalan untuk memotong giliran, menerima hadiah sebagai balasan mempercepatkan kelulusan, menggunakan kedudukan untuk mendapatkan kontrak bagi saudara-mara atau meminta "duit kopi" mungkin dianggap perkara kecil.

Tetapi budaya "boleh selesai" inilah yang akhirnya menormalkan penyalahgunaan kuasa. Keluarga perlu mengajar anak bahawa kejayaan bukan hanya mengenai berapa banyak wang yang diperoleh tetapi bagaimana wang itu diperoleh. Sekolah dan universiti pula perlu melihat integriti sebagai pembentukan karakter, bukan sekadar kandungan kursus.

Syarikat mesti memastikan dasar antirasuah benar-benar digunakan ketika memilih vendor, ejen dan kontraktor. Masyarakat juga perlu berhenti mengagungkan kekayaan tanpa bertanya bagaimana kekayaan tersebut diperoleh.

Undang-undang mesti sama untuk semua

Pengajaran terbesar daripada kes-kes sepanjang dekad ini bukanlah bahawa semua orang yang didakwa bersalah. Itu kesimpulan yang salah.

Pengajarannya ialah sistem mesti berfungsi dengan cara yang sama tanpa mengira siapa yang berada di kandang tertuduh. Jika bukti cukup, pendakwaan perlu berani mendakwa. 
Jika pendakwaan gagal membuktikan kes, mahkamah mesti berani membebaskan.

Jika seseorang disabitkan, dia berhak merayu. Jika keputusan dibuat untuk menghentikan pendakwaan, masyarakat pula berhak mengharapkan penjelasan yang munasabah dalam batas undang-undang. Keadilan tidak boleh bergantung kepada sama ada tertuduh ialah pemimpin kerajaan, pembangkang, bekas perdana menteri, pegawai kanan kerajaan atau ahli perniagaan. Prinsipnya mesti sama.

Malaysia sudah menunjukkan bahawa individu yang pernah berada pada kedudukan tertinggi boleh dibawa ke mahkamah. Pada masa yang sama, kes Syed Saddiq menunjukkan seseorang yang pernah disabitkan juga boleh akhirnya dibebaskan apabila mahkamah lebih tinggi mendapati pendakwaan tidak memenuhi beban pembuktian.

Kedua-duanya adalah sebahagian daripada kedaulatan undang-undang. Matlamat akhir memerangi rasuah bukan untuk memenuhi penjara. Matlamat sebenarnya ialah mewujudkan sebuah negara di mana peluang melakukan rasuah semakin kecil, kemungkinan dikesan semakin tinggi, institusi semakin telus dan masyarakat sendiri tidak lagi menganggap rasuah sebagai sebahagian daripada kehidupan biasa.

Rasuah akhirnya bukan sekadar persoalan wang. Ia persoalan amanah. Dan apabila amanah hilang, kos untuk mendapatkannya kembali mungkin jauh lebih mahal daripada wang yang telah lesap.

Rujukan

[1] Bernama. Chronology of the 1MDB Case Involving Najib, 26 Disember 2025. Laporan turut merumuskan kedudukan sabitan SRC International, hukuman asal dan pengurangan hukuman oleh Lembaga Pengampunan.

[2] Bernama. 1MDB Case: Najib Jailed 15 Years, Fined RM11.4 Billion, 26 Disember 2025.

[3] Bernama. Mahkamah Persekutuan Tolak Permohonan Rosmah Semak Keputusan Gugur Hakim, 29 Julai 2026; Bernama, Rosmah's RM1.25 Bln Graft Appeal Adjourned To Sept 1, 1 Julai 2026.

[4] Bernama. Laporan mengenai DNAA terhadap 47 pertuduhan Ahmad Zahid Hamidi berkaitan Yayasan Akalbudi, 4 September 2023.

[5] Bernama. Keputusan NFA Kes Rasuah Ahmad Zahid Teliti, Bukan Sewenang-Wenang – Peguam Negara, 12 Januari 2026.

[6] Bernama. Prosecution Raises No Objection To Zahid's Discharge Bid On 47 Corruption Charges, 24 Februari 2026.

[7] Bernama. Mahkamah Persekutuan Tolak Rayuan Akhir Pendakwaan, Syed Saddiq Kekal Bebas, 13 Julai 2026; Bernama, Federal Court Majority Finds No Appealable Error In Syed Saddiq Acquittal, 13 Julai 2026.

[8] Bernama. MACC Investigator Rejects Bias Claim In Guan Eng Trial, 3 Ogos 2026. Kes berkaitan projek terowong dasar laut dan jalan utama Pulau Pinang masih dalam perbicaraan ketika laporan diterbitkan.

[9] Laporan media mengenai pendakwaan Otman Arsahd, bekas Setiausaha Bahagian Kewangan Kementerian Belia dan Sukan, berkaitan 32 pertuduhan dan transaksi yang dilaporkan berjumlah RM38.4 juta, 2016. Status dan butiran setiap pertuduhan perlu dibaca berdasarkan rekod prosiding berasingan dan tidak dianggap sebagai sabitan hanya kerana pertuduhan telah difailkan.

[10] Free Malaysia Today. Laporan: Jutaan wang Maika Holdings dibayar kepada anak Samy Vellu, 28 Februari 2019. Laporan menyatakan Maika Holdings ditubuhkan pada 1983 dan mengumpulkan RM106 juta daripada kira-kira 66,400 anggota masyarakat India.

[11] Free Malaysia Today. MIC trio sue over RM134 mil "missing" from Maika, 27 April 2019. Laporan mengenai tindakan sivil pemegang saham dan dakwaan berkaitan pengagihan dana. Dakwaan dalam tindakan sivil tidak harus dianggap sebagai penemuan bersalah jenayah.

[12] The Star. Former Immigration D-G acquitted of bribery, 15 Oktober 2010; Ex-Immigration DG's acquittal of bribery charges upheld, 31 Mei 2012; dan Ex-Immigration D-G jailed for graft, 31 Oktober 2013. Kes ini digunakan sebagai perbandingan sejarah dan berada di luar tempoh utama sepuluh tahun artikel.

[13] Transparency International. Corruption Perceptions Index 2025: Malaysia. Malaysia mencatat skor 52/100 dan kedudukan 54 daripada 182 negara dan wilayah.