Keuntungan mengatasi integriti halal dan kepercayaan pengguna

Pengenalan

Isu penyembelihan ayam di sebuah kilang pemprosesan di Kampung Sri Aman Hilir, Puchong, Selangor baru-baru ini mencetuskan kebimbangan masyarakat khususnya pengguna Islam. Pendedahan bahawa premis berkenaan dipercayai menjalankan aktiviti penyembelihan tanpa sijil pengesahan halal yang sah menimbulkan persoalan serius tentang keselamatan makanan, integriti pengusaha dan keberkesanan penguatkuasaan undang-undang.

Menurut laporan media pada 1 November 2026, kilang tersebut dipercayai mampu memproses lebih 40,000 ekor ayam sehari dan telah beroperasi selama lebih sepuluh tahun. Lebih membimbangkan, ayam yang diproses dipercayai diedarkan kepada restoran, kedai runcit dan pasar raya di sekitar Lembah Klang.

Kes ini bukan sekadar melibatkan sebuah kilang penyembelihan. Sebaliknya, ia membuka perbincangan lebih besar tentang kelemahan sistem pemantauan industri makanan halal serta hak masyarakat untuk mendapatkan bekalan makanan yang diyakini bersih, selamat dan mematuhi hukum syarak.

 
Penyembelihan yang diragui status halalnya

Antara penemuan paling membimbangkan ialah penggunaan kaedah waterbath stunning iaitu teknik renjatan elektrik melalui rendaman air sebelum ayam disembelih. Menurut laporan pihak berkuasa, pemeriksaan awal mendapati penggunaan voltan elektrik sehingga 130 volt, berbanding had di bawah 10 volt yang dinyatakan oleh Jabatan Agama Islam Selangor (JAIS) bagi kaedah berkenaan.

Penggunaan renjatan berlebihan dipercayai menyebabkan ayam mati sebelum sempat disembelih. Dalam hukum Islam, haiwan yang mati sebelum penyembelihan yang sah tidak boleh dianggap sebagai sembelihan halal.

Walaupun kaedah pelalian atau stunning boleh digunakan tertakluk kepada syarat tertentu, haiwan mestilah masih hidup ketika disembelih dan proses tersebut perlu memenuhi ketetapan pihak berkuasa halal.

Keadaan ini menimbulkan persoalan sama ada keutamaan diberikan kepada kelajuan pengeluaran berbanding pematuhan syariah. Bagaimanapun, penentuan kesalahan dan tanggungjawab pihak terlibat perlu berdasarkan hasil siasatan lengkap.

 
Persoalan Sijil Halal dan kelemahan pemantauan

Lebih mengejutkan, premis berkenaan dilaporkan telah beberapa kali menerima teguran daripada Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM), namun masih gagal memenuhi prosedur yang ditetapkan. Semakan pihak berkuasa juga mendapati premis itu tidak mempunyai pengesahan sijil dan status halal yang sah ketika pemeriksaan dilakukan.

Perlu ditegaskan bahawa ketiadaan sijil halal tidak semestinya membuktikan semua produk yang dikeluarkan adalah haram. Namun, apabila terdapat bukti awal mengenai kaedah penyembelihan yang tidak mematuhi syarak, status produk tersebut sememangnya wajar dipersoalkan.

Persoalan yang lebih besar ialah bagaimana sebuah premis berskala besar boleh terus beroperasi bertahun-tahun walaupun pernah menerima teguran?

Situasi ini menunjukkan perlunya penyelarasan penguatkuasaan antara JAKIM, JAIS, pihak berkuasa tempatan dan agensi berkaitan. Teguran tanpa tindakan susulan yang berkesan berisiko menyebabkan ketidakpatuhan berulang.

 
Isu pekerja, kebersihan dan tanggungjawab pengusaha

Selain status halal, operasi tersebut turut membangkitkan isu pengurusan tenaga kerja. Laporan media menyatakan bahawa 12 pekerja warga asing ditahan dalam operasi berkenaan kerana disyaki tidak mempunyai dokumen perjalanan yang sah. Mereka juga dilaporkan tidak memiliki sijil perakuan penyembelihan.

Dalam industri sembelihan halal, kemahiran dan kelayakan penyembelih merupakan perkara asas. Pekerja perlu memahami hukum penyembelihan, penggunaan peralatan dan tatacara pengendalian haiwan. Kegagalan memastikan pekerja mempunyai kelayakan sewajarnya boleh menjejaskan pematuhan syariah.

Pada masa yang sama, laporan mengenai keadaan premis yang kotor turut menimbulkan kebimbangan terhadap kebersihan makanan. Konsep halalan tayyiban bukan sahaja menekankan kehalalan sesuatu makanan, tetapi turut merangkumi aspek kebersihan, keselamatan dan kualiti.

Pengusaha tidak sepatutnya menganggap pematuhan halal sekadar urusan mendapatkan sijil. Ia merupakan tanggungjawab berterusan terhadap pengguna.

 
Kesan terhadap keyakinan dan kehidupan masyarakat

Kes seperti ini memberi kesan besar terhadap kepercayaan masyarakat kepada industri makanan. Pengguna lazimnya membeli ayam di pasar atau menikmati makanan di restoran tanpa mengetahui secara terperinci dari mana sumber bekalan diperoleh. Apabila wujud keraguan terhadap proses penyembelihan di peringkat pembekal, keyakinan pengguna terhadap keseluruhan rantaian makanan boleh terjejas.

Peniaga yang memperoleh bekalan tanpa mengetahui sebarang ketidakpatuhan juga berpotensi menerima kesan terhadap reputasi perniagaan mereka. Oleh itu, penyiasatan perlu mengenal pasti rangkaian pengedaran sebenar tanpa membuat tuduhan terhadap mana-mana restoran atau pasar raya sebelum bukti diperoleh.

Ketelusan maklumat penting supaya masyarakat mendapat penjelasan yang tepat dan tidak terpengaruh dengan penyebaran berita yang belum disahkan.

 
Langkah penyelesaian: bagaimana mengelakkan kejadian berulang?

Pertama, memperkukuh pemeriksaan dan penguatkuasaan berkala. Pemeriksaan rumah sembelihan perlu dilaksanakan secara berterusan, termasuk lawatan mengejut terhadap premis yang pernah menerima teguran. Ketidakpatuhan serius perlu disusuli tindakan sewajarnya mengikut undang-undang.

Kedua, memperketat pemantauan teknologi penyembelihan. Peralatan renjatan elektrik perlu diperiksa dan ditentukur secara berkala. Rekod penggunaan arus elektrik serta pemeriksaan keadaan ayam sebelum sembelihan juga wajar diwajibkan bagi memastikan pematuhan syariah.

Ketiga, memastikan kelayakan penyembelih. Semua pengusaha perlu menggunakan pekerja yang memenuhi syarat penyembelihan halal. Latihan dan penilaian kompetensi hendaklah dilaksanakan secara berkala, bukannya hanya ketika pemeriksaan pensijilan.

Keempat, memperkenalkan sistem kebolehkesanan bekalan. Pembekal, pemborong dan restoran perlu menyimpan rekod sumber ayam yang dibeli. Sistem digital seperti kod QR boleh membantu mengesan asal bekalan dan memudahkan tindakan sekiranya berlaku pelanggaran peraturan.

Kelima, meningkatkan kesedaran pengguna dan peniaga. Pengguna digalakkan menyemak status pensijilan melalui Portal Halal Malaysia. Pengusaha restoran pula perlu memastikan pembekal mempunyai dokumen sokongan yang sah, bukannya bergantung kepada harga murah semata-mata.

Kerjasama semua pihak penting kerana penguatkuasaan kerajaan sahaja tidak mencukupi tanpa komitmen industri dan keprihatinan masyarakat.

 
Kesimpulan

Kontroversi kilang penyembelihan ayam di Puchong seharusnya menjadi pengajaran penting kepada seluruh industri makanan negara. Kehalalan bukan sekadar simbol pada pembungkusan atau strategi pemasaran, tetapi amanah yang melibatkan tuntutan agama, keselamatan makanan dan hak pengguna.

Walaupun siasatan terhadap premis berkenaan masih berjalan, penemuan awal sudah cukup untuk menunjukkan betapa pentingnya pengawasan yang konsisten, ketelusan rantaian bekalan dan integriti pengusaha. Masyarakat berhak mengetahui bahawa makanan yang dibeli bukan sahaja berpatutan harganya, malah benar-benar memenuhi keperluan halal dan keselamatan.

Jika kepercayaan pengguna ingin dipertahankan, pematuhan halal mestilah dibuktikan melalui amalan sebenar, bukan sekadar dakwaan atau janji pengusaha.

 
Rujukan

Bernama melalui Astro Awani (1 November 2026). Laporan pemeriksaan kadar voltan, kapasiti pemprosesan dan perkembangan siasatan.

Bernama (31 Oktober 2026). Kenyataan Pengerusi MAIS mengenai ayam yang dipercayai mati sebelum disembelih.

Harian Metro (2026). ‘Ayam bangkai’: Kilang mampu proses 40,000 ekor sehari. Rujukan asal yang diberikan. Laman tidak dapat diakses secara langsung ketika semakan.

JAKIM. Manual Prosedur Pensijilan Halal Malaysia (Domestik) 2020 dan Portal Halal Malaysia untuk semakan status pensijilan.

Kosmo! (1 November 2026). Laporan bahawa premis pernah menerima teguran JAKIM dan tidak mempunyai pengesahan halal.

Sengsara jerebu tebal: Sampai bila kita harus terus bersabar?

Jerebu yang melanda negara di Semenanjung, Sabah dan Sarawak telah menyebabkan kehidupan masyarakat berada dalam keadaan tertekan. Impak tekanan ini dapat dilihat melalui beberapa keputusan yang telah diambil di peringkat kementerian seperti Kementerian Pendidikan Malaysia yang telah mengarahkan sekolah-sekolah di beberapa buah negeri yang menghadapi keadaan jerebu yang kritikal ditutup pada Jumaat, 9 Oktober dan Selasa, 13 Oktober. Penutupan ini menunjukkan keadaan jerebu yang semakin teruk dan mampu mengancam kesihatan pelajar dan guru di sekolah.

Kementerian Pendidikan Tinggi pula telah mengarahkan institusi pengajian tinggi awam mengambil langkah-langkah yang perlu bagi mengurangkan pendedahan pelajar dalam persekitaran terbuka. Sesetengah universiti telah mengeluarkan arahan pelaksanaan kelas secara dalam talian dari 12 hingga 16 Oktober.

Jerebu pada hari ini mengulangi fenomena jerebu pada tahun 1997 dan 1998. Pada ketika itu, empat buah negara iaitu Malaysia, Brunei, Singapura dan Indonesia berhadapan dengan keadaan kritikal. Matahari yang biasanya jelas kelihatan pada siang hari tidak lagi dapat dilihat sepenuhnya, malah telah bertukar menjadi seperti bola api berwarna jingga yang panas. Banyak aktiviti luar pada masa itu telah ditangguhkan untuk beberapa hari.

Memandangkan jerebu terus berlaku sehingga hari ini dan menjejaskan pendapatan negara, isu ini dibincangkan di peringkat mesyuarat tertinggi ASEAN dan antarabangsa, seterusnya mengundang campur tangan negara-negara dunia dalam membantu memadam kebakaran. Jerebu sejak tahun 1990-an itu masih berlarutan sehingga kini menunjukkan semua langkah yang dibincangkan sebelum ini pada hakikatnya tidak membawa sebarang perubahan.

Bercakap tanpa bertindak ataupun buat-buat tidak tahu sahaja adalah punca jerebu merentas ke negara-negara luar. Punca utama jerebu ini adalah kebakaran hutan di Indonesia. Kesan pembakaran hutan yang berleluasa sedang dihadapi oleh masyarakat di kawasan Kepulauan Borneo. Akibat tidak tahan dengan bahang panas, beberapa pertubuhan di kepulauan itu telah menyaman kerajaan Indonesia kerana membiarkan kebakaran terus berlaku begitu sahaja tanpa mengambil pendekatan konkrit untuk memadamkan kebakaran.

Amat malang bagi negara yang terjejas kerana jerebu berpunca daripada kebakaran di hutan, sama ada di Kalimantan ataupun Sumatera. Selama 20 tahun jerebu ini melanda negara-negara jiran, Indonesia masih berhadapan dengan masalah asap yang merentas sempadan negara. Asap bukannya berkurangan, malah bertambah semakin banyak. Jerebu telah meningkatkan kerugian ekonomi, menyebabkan kesihatan masyarakat umum terjejas dan sektor pendidikan terpaksa berhadapan dengan penutupan sekolah dan universiti.

Mengapakah kita mesti hidup dalam asap yang bukannya berpunca daripada perbuatan kita sendiri?

Kerajaan Malaysia harus bertegas dalam mengatasi masalah jerebu yang telah lama berlarutan. Tidak perlu bagi kita terus menghidu asap yang mengganggu kesejahteraan hidup selama berpuluh-puluh tahun. Apakah kita akan terus menghirup asap yang terhasil daripada pembakaran yang menjejaskan persekitaran?

Implikasi jerebu berdasarkan apa yang berlaku dalam beberapa hari yang lalu menunjukkan kita memerlukan tindakan yang tegas untuk menyelesaikan masalah ini. Apabila sekolah ditutup beberapa hari, ia bukan sahaja menjejaskan pembelajaran pelajar, malah menjejaskan apa jua urusan yang berkaitan dengan sekolah dan pendidikan.

Di sekolah, ada pengusaha kantin yang menyediakan makanan untuk pelajar dari pagi hingga tengah hari. Setiap hari pengusaha kantin ini menyediakan menu makanan yang berbeza-beza mengikut tetapan yang diberikan oleh kementerian. Mereka menyediakan bahan makanan mentah yang banyak untuk dimasak dan disediakan bagi para pelajar.

Cuti yang berpanjangan akibat jerebu ini menyebabkan pengusaha kantin hilang pendapatan untuk beberapa hari sepanjang sekolah ditutup. Pendapatan yang berkurangan ini sudah tentu mengganggu aliran modal pengusaha kantin untuk mendapatkan modal bagi pembelian keperluan pada hari-hari yang seterusnya.

Begitu juga dengan rancangan sekolah yang mengadakan aktiviti luar seperti sukan dan aktiviti kokurikulum. Apabila pelajar tidak datang ke sekolah kerana ditutup, aktiviti tersebut tergendala dan pelajar tidak mendapat pendedahan yang terbaik untuk perkembangan fizikal yang telah dirancang oleh pihak sekolah.

Di universiti, pelajar diarahkan untuk menghadiri kelas secara dalam talian bagi kuliah-kuliah yang dijalankan. Di universiti juga terdapat kafe ataupun kantin yang menyediakan makanan untuk pelajar. Kantin dan kafe ini turut menghadapi isu yang sama seperti yang berlaku di sekolah apabila kurang pelajar yang membeli makanan di kantin. Walaupun pelajar boleh datang makan selepas kuliah, pengusaha kantin masih berhadapan dengan masalah aliran modal untuk membeli barangan keperluan harian dan hari-hari seterusnya.

Semua masalah yang berkaitan dengan jerebu mempunyai rantaian yang boleh terjejas apabila mana-mana bahagian dalam rantaian tersebut terganggu. Jerebu yang datang dari Indonesia ini telah pun mengganggu rantaian urusan dalam ekonomi, kesihatan dan juga pendidikan di negara kita. Bagi memastikan gangguan rantaian ini tidak berterusan, tindakan yang tegas perlu dilaksanakan oleh kerajaan Malaysia bagi menghentikan masalah jerebu ini.

Dalam media Indonesia, menteri dan juga organisasi yang bertanggungjawab bagi mengatasi jerebu ini memberi pelbagai alasan untuk menafikan penglibatan mereka dalam menghasilkan jerebu. Salah satu daripadanya adalah alasan bahawa Indonesia membekalkan oksigen kepada negara-negara jiran yang merupakan satu alasan untuk mengelak daripada mengambil sikap bertanggungjawab. Jika keadaan ini berterusan, jawapan-jawapan yang sinis ini tidak akan dapat menyelesaikan masalah jerebu untuk 20 atau 30 tahun yang akan datang.

Pihak berkuasa harus mengambil tahu bagaimana cara untuk mengatasi pembakaran terbuka. Kita dapat melihat walaupun terdapat usaha pemadaman api di hutan-hutan, ada pihak yang menyabotaj usaha ini seperti yang berlaku kepada pasukan bomba yang memadam kebakaran menggunakan hos pemadam api (atau hos bomba) iaitu tiub bertekanan tinggi yang digunakan untuk menyalurkan air atau agen pemadam dari sumber air ke lokasi kebakaran. Hos ini dapat menahan air bertekanan tinggi, mempunyai rintangan terhadap haba, minyak, ozon dan penuaan serta memudahkan pengguna mengemudi ruang dan melintasi halangan ketika kecemasan.

Pihak berkuasa harus mengambil tahu bagaimana cara untuk mengatasi pembakaran terbuka. Kita dapat melihat walaupun terdapat usaha pemadaman api di hutan-hutan, ada pihak yang mensabotaj usaha ini seperti yang berlaku kepada pasukan bomba yang memadam kebakaran menggunakan hos pemadam api (atau hos bomba) iaitu tiub bertekanan tinggi yang digunakan untuk menyalurkan air atau agen pemadam dari sumber air ke lokasi kebakaran. Hos ini dapat menahan air bertekanan tinggi, mempunyai rintangan terhadap haba, minyak, ozon dan penuaan serta memudahkan pengguna mengemudi ruang dan melintasi halangan ketika kecemasan.

Apa yang berlaku ketika itu adalah apabila usaha pemadaman sedang dilakukan, hos tersebut tidak mengalirkan air. Apabila diselidiki, rupa-rupanya hos telah pun dipotong, sekali gus mengganggu usaha pemadaman yang sedang dilakukan.

Di sini kita dapat lihat, usaha-usaha pemadaman yang dilakukan ini biarpun tidak seberapa, telah disabotaj oleh mereka yang mempunyai kepentingan lain kerana kebodohan dan kejahilan dalam memahami kepentingan menjaga persekitaran. Kejahilan ini berpunca daripada sistem pendidikan sedia ada dan pematuhan undang-undang yang lemah.

Ada kawasan yang dapat diakses dengan mudah tetapi kawasan hutan belantara yang luas mempunyai banyak kesukaran untuk diakses. Mereka yang tinggal di kawasan ini berkemungkinan tidak mendapat pendidikan yang lebih baik yang jelas ditonjolkan melalui tindakan dan sikap mereka.

Di samping itu, terdapat tawaran wang yang besar untuk pembersihan hutan dengan cara yang lebih mudah iaitu menggunakan api untuk membakar belantara yang sedia ada. Demi sedikit wang, kesannya menyebabkan kerugian berjuta-juta ringgit, malah imej negara turut terjejas kerana mengundang kemarahan penduduk di negara lain.

Apakah yang patut dilakukan pada masa ini?

Jerebu yang tebal ini mengganggu kehidupan kita, menjejaskan kesihatan dan memperlahankan aktiviti ekonomi. Pihak bertanggungjawab sepatutnya mengambil tindakan proaktif dengan memberikan pendedahan tentang kaedah pengurusan hutan yang lebih baik kepada Indonesia. Kita tidak mahu perkara ini berulang lagi sepanjang tahun, mengulangi apa yang telah berlaku 20 atau 30 tahun yang lepas.

Trend penduduk Malaysia 2026: cabaran dan masa depan negara dalam 30 tahun akan datang

Pertambahan penduduk yang semakin perlahan, peningkatan warga emas dan ketidakseimbangan pembangunan wilayah bakal mencorakkan Malaysia menjelang 2056. Sejauh manakah negara bersedia menghadapi perubahan ini?

Pendahuluan

Pernahkah kita terfikir bagaimana rupa Malaysia dalam tempoh 30 tahun akan datang? Adakah bandar semakin padat, kawasan luar bandar semakin lengang dan golongan warga emas semakin ramai?

Menurut laporan Anggaran Penduduk Semasa, Malaysia, 2026 oleh Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM), jumlah penduduk negara dianggarkan meningkat daripada 34.2 juta orang pada 2025 kepada 34.4 juta orang pada 2026. Walau bagaimanapun, kadar pertumbuhan tahunan hanya 0.5%.

Statistik ini menunjukkan penduduk Malaysia masih bertambah, tetapi pada kadar yang perlahan. Antara dapatan penting bagi 2026 ialah:

· 70.4% penduduk berumur 15–64 tahun, iaitu kumpulan umur bekerja.
· 21.2% terdiri daripada kanak-kanak berumur 0–14 tahun.
· 8.4% merupakan warga emas berumur 65 tahun ke atas.
· Umur penengah meningkat daripada 31.3 tahun pada 2025 kepada 31.7 tahun pada 2026.

Perubahan ini memberi gambaran bahawa Malaysia sedang bergerak ke arah masyarakat yang semakin berusia.

Semakin menua: cabaran dasar kerajaan

Salah satu perubahan demografi paling ketara ialah pertambahan warga emas. Data DOSM menunjukkan penduduk berumur 65 tahun ke atas meningkat daripada 2.7 juta orang pada 2025 kepada 2.9 juta pada 2026. Sebaliknya, penduduk kanak-kanak menurun daripada 7.4 juta kepada 7.3 juta.

Bagi sektor pendidikan, kerajaan perlu menyesuaikan bilangan sekolah, kemudahan pembelajaran dan pengagihan tenaga pengajar mengikut perubahan populasi kanak-kanak. Langkah ini penting bagi memastikan sumber pendidikan digunakan secara optimum dan keperluan pelajar di setiap kawasan dapat dipenuhi.

Dari aspek persaraan, peningkatan bilangan warga emas menuntut kerajaan memperkukuh sistem pencen dan menggalakkan simpanan persaraan yang mencukupi. Perlindungan sosial juga perlu diperluas bagi menjamin kestabilan kewangan dan kesejahteraan hidup rakyat selepas bersara.

Selain itu, dasar perumahan perlu memberi penekanan kepada pembangunan kediaman mesra warga emas. Penyediaan kemudahan yang selamat, selesa dan mudah diakses penting bagi menyokong kehidupan berdikari serta meningkatkan kualiti hidup golongan ini.

Secara keseluruhannya, perubahan demografi memerlukan kerajaan melaksanakan dasar yang lebih menyeluruh, fleksibel dan berpandangan jauh. Perancangan yang berkesan dapat memastikan keperluan masyarakat daripada pelbagai peringkat umur terus dipenuhi menjelang tahun 2056.

Kerajaan perlu beralih daripada pendekatan pembangunan berasaskan pertambahan penduduk semata-mata kepada perancangan yang mengambil kira perubahan umur dan keperluan masyarakat.

Pembangunan wilayah berdepan cabaran berbeza

Taburan penduduk Malaysia memperlihatkan ketidakseimbangan yang jelas antara negeri. Menurut DOSM, lima negeri paling ramai penduduk pada 2026 ialah:

· Selangor: 7.5 juta orang (21.7%).
· Johor: 4.2 juta orang (12.3%).
· Sabah: 3.8 juta orang (11.0%).
· Perak: 2.6 juta orang (7.5%).
· Sarawak: 2.5 juta orang (7.4%).

Dari aspek kepadatan, Kuala Lumpur mencatatkan 8,574 orang bagi setiap kilometer persegi, berbanding hanya 20 orang bagi setiap kilometer persegi di Sarawak. Perbezaan ini menunjukkan keperluan pembangunan setiap wilayah tidak boleh disamakan.

Dalam tempoh 2026 hingga 2056, perubahan taburan dan struktur penduduk dijangka membawa pelbagai cabaran terhadap pembangunan wilayah di Malaysia. Setiap kawasan mempunyai keperluan yang berbeza bergantung pada kepadatan penduduk, struktur umur dan tahap pembangunan setempat.

Di kawasan metropolitan, pertambahan penduduk berpotensi meningkatkan permintaan terhadap rumah mampu milik, pengangkutan awam dan kemudahan asas. Keadaan ini memerlukan perancangan bandar yang lebih sistematik bagi mengurangkan kesesakan serta memastikan keselesaan dan kualiti hidup penduduk terus terpelihara.

Sementara itu, kawasan luar bandar berdepan risiko penghijrahan golongan muda ke bandar untuk mendapatkan peluang pekerjaan dan pendidikan yang lebih baik. Keadaan ini boleh menyebabkan kekurangan tenaga kerja tempatan, sekali gus menjejaskan aktiviti ekonomi dan pembangunan komuniti luar bandar.

Bagi negeri yang mempunyai ramai penduduk muda, tumpuan perlu diberikan kepada penyediaan peluang pendidikan, latihan kemahiran dan pekerjaan yang mencukupi. Langkah ini penting bagi memastikan golongan muda dapat menyumbang kepada pertumbuhan ekonomi serta mengurangkan risiko pengangguran.

Sebaliknya, negeri yang mempunyai peratusan warga emas yang tinggi memerlukan perkhidmatan kesihatan dan kemudahan sokongan yang lebih menyeluruh. Penyediaan pusat penjagaan warga emas, kemudahan kesihatan yang mudah diakses dan sokongan komuniti perlu diperkukuh bagi memenuhi keperluan penduduk yang semakin berusia.

Secara keseluruhannya, perbezaan demografi antara wilayah menuntut kerajaan melaksanakan dasar pembangunan yang lebih bersasar dan seimbang. Pendekatan ini penting bagi mengurangkan jurang pembangunan serta memastikan setiap negeri mampu menghadapi perubahan kependudukan menjelang tahun 2056.

Sebagai contoh, Perak mempunyai peratusan penduduk berumur 65 tahun ke atas tertinggi, iaitu 10.8%, manakala Putrajaya mencatatkan peratusan kanak-kanak tertinggi sebanyak 31.4%. Oleh itu, dasar pembangunan wilayah perlu disesuaikan dengan struktur penduduk setiap negeri.

Impak sosioekonomi apabila tenaga kerja menjadi semakin penting

Penduduk dalam lingkungan umur bekerja merupakan aset penting kepada pertumbuhan ekonomi negara. Pada 2026, Malaysia mempunyai kira-kira 24.2 juta penduduk berumur 15–64 tahun, bersamaan 70.4% daripada keseluruhan penduduk.

Walaupun kumpulan ini masih besar, pertumbuhan penduduk yang perlahan dan peningkatan warga emas boleh menimbulkan cabaran ekonomi dalam jangka panjang.

Perubahan struktur penduduk Malaysia dalam tempoh 2026 hingga 2056 dijangka memberi kesan yang ketara terhadap pembangunan sosioekonomi negara. Peningkatan bilangan warga emas dan pertumbuhan penduduk yang semakin perlahan berpotensi mempengaruhi pasaran pekerjaan, produktiviti, kos sara hidup serta kewangan kerajaan.

Dari aspek pasaran pekerjaan, pertumbuhan penduduk yang perlahan boleh menyebabkan kekurangan tenaga kerja dalam sektor tertentu. Keadaan ini mungkin berlaku sekiranya bilangan pekerja baharu yang memasuki pasaran pekerjaan semakin berkurangan. Oleh itu, perancangan tenaga kerja yang lebih berkesan diperlukan bagi memastikan keperluan industri terus dipenuhi.

Dalam aspek produktiviti, penggunaan teknologi moden seperti automasi, kecerdasan buatan (AI) dan sistem digital perlu dipertingkatkan. Langkah ini dapat membantu meningkatkan kecekapan operasi serta mengurangkan kebergantungan terhadap tenaga kerja manusia dalam sektor tertentu.

Dari segi kos sara hidup, peningkatan bilangan warga emas berpotensi menambah beban kewangan isi rumah. Hal ini kerana keluarga mungkin perlu memperuntukkan perbelanjaan yang lebih tinggi untuk rawatan kesihatan, ubat-ubatan dan penjagaan ahli keluarga yang semakin berusia. Keadaan ini boleh menjejaskan kemampuan kewangan sesetengah isi rumah, khususnya golongan berpendapatan rendah.

Sementara itu, kewangan kerajaan juga dijangka menghadapi tekanan akibat peningkatan permintaan terhadap perkhidmatan kesihatan dan bantuan sosial. Kerajaan mungkin perlu menyediakan peruntukan yang lebih besar bagi menampung kos penjagaan warga emas serta memastikan sistem perlindungan sosial kekal mampan.

Secara keseluruhannya, perubahan demografi ini memerlukan perancangan ekonomi yang lebih strategik dan berdaya tahan. Usaha meningkatkan produktiviti, memperkukuh pasaran pekerjaan dan memastikan pengurusan kewangan yang mampan amat penting bagi mengekalkan kesejahteraan rakyat serta kestabilan ekonomi Malaysia menjelang tahun 2056.

Data DOSM turut menunjukkan kadar kesuburan jumlah Malaysia menurun daripada 1.8 anak bagi setiap wanita pada 2020 kepada 1.6 pada 2024. Sekiranya trend ini berterusan, kerajaan perlu memperkukuh produktiviti pekerja, latihan kemahiran dan penyertaan tenaga kerja bagi mengekalkan daya saing ekonomi.

Perubahan demografi dan kepentingan perpaduan

Malaysia terkenal dengan kepelbagaian etnik, budaya dan agama. Perubahan kependudukan juga perlu dilihat dalam konteks keharmonian masyarakat. Menurut DOSM, komposisi warganegara Malaysia pada 2026 ialah:

· Bumiputera: 70.7%, merangkumi Melayu (58.4%) dan Bumiputera lain (12.3%).
· Cina: 22.0%.
· India: 6.5%.
· Etnik lain: 0.8%.

Berbanding 2025, peratusan Bumiputera meningkat sedikit daripada 70.5%, manakala masyarakat Cina menurun daripada 22.2%.

Perubahan ini tidak semestinya menggambarkan pengurangan bilangan sebenar sesuatu etnik kerana peratusan turut dipengaruhi pertumbuhan keseluruhan penduduk. Sepanjang 30 tahun akan datang, perbezaan struktur umur, kelahiran dan migrasi berpotensi mengubah komposisi masyarakat Malaysia.

Justeru, beberapa pendekatan penting diperlukan memastikan peluang pendidikan dan pekerjaan yang saksama, mengurangkan jurang sosioekonomi antara wilayah serta komuniti, mengukuhkan interaksi antara etnik melalui pendidikan dan aktiviti kemasyarakatan dan memastikan dasar awam berasaskan keperluan rakyat serta bukti yang jelas.

Perubahan demografi seharusnya menjadi asas kepada perancangan yang inklusif, bukan punca persaingan atau ketegangan antara etnik.

Menjelang 2056: apakah keutamaan Malaysia?

Berdasarkan perkembangan demografi semasa, Malaysia berpotensi berdepan masyarakat yang semakin tua, perubahan keperluan tenaga kerja dan tekanan pembangunan yang berbeza antara wilayah.

Walau bagaimanapun, data DOSM 2026 merupakan anggaran semasa dan tidak menyediakan ramalan khusus bagi tahun 2056. Oleh itu, persediaan jangka panjang perlu memberi tumpuan kepada tiga aspek utama, iaitu pelaksanaan dasar yang responsif, pembangunan ekonomi berdaya tahan dan pembangunan yang inklusif. Ketiga-tiga aspek ini penting bagi memastikan Malaysia mampu menghadapi perubahan struktur penduduk dalam tempoh 30 tahun akan datang.

Dari aspek dasar yang responsif, kerajaan perlu menyesuaikan perancangan pendidikan, kesihatan dan perlindungan sosial mengikut perubahan struktur umur penduduk. Langkah ini penting bagi memastikan keperluan setiap kumpulan umur dapat dipenuhi, khususnya apabila bilangan warga emas semakin meningkat.

Dalam aspek ekonomi berdaya tahan, usaha meningkatkan produktiviti dan kemahiran pekerja perlu diperkukuh. Penggunaan teknologi moden dan inovasi dalam pelbagai sektor juga penting bagi meningkatkan kecekapan serta memastikan ekonomi negara kekal berdaya saing walaupun berdepan perubahan tenaga kerja.

Selain itu, pembangunan inklusif perlu menjadi keutamaan bagi memastikan peluang ekonomi, pendidikan dan kemudahan asas dapat dinikmati secara lebih seimbang oleh seluruh masyarakat. Pada masa yang sama, usaha memperkukuh perpaduan antara etnik dan mengurangkan jurang pembangunan wilayah perlu diteruskan bagi mengekalkan keharmonian sosial.

Secara keseluruhannya, pelaksanaan ketiga-tiga pendekatan ini dapat membantu Malaysia menghadapi cabaran demografi dengan lebih terancang. Persediaan yang menyeluruh bukan sahaja penting untuk mengekalkan kestabilan ekonomi dan sosial, malah dapat meningkatkan kesejahteraan rakyat serta memastikan pembangunan negara kekal mampan menjelang tahun 2056.

Kesimpulan

Trend penduduk Malaysia pada 2026 memberikan gambaran awal tentang cabaran tiga dekad akan datang. Pertumbuhan penduduk yang perlahan, peningkatan warga emas dan perbezaan struktur demografi antara negeri memerlukan perancangan kerajaan yang lebih teliti.

Kejayaan Malaysia menjelang 2056 bukan sekadar bergantung pada jumlah penduduk, tetapi pada keupayaan negara menyediakan peluang ekonomi, perkhidmatan berkualiti dan kehidupan yang sejahtera untuk semua. Perubahan demografi tidak semestinya menjadi beban. Dengan dasar yang tepat, ia boleh menjadi peluang untuk membina Malaysia yang lebih produktif, seimbang dan harmoni.

Rujukan

Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM). (2026). Anggaran Penduduk Semasa, Malaysia, 2026. Kementerian Ekonomi, Malaysia.

Nota data: Artikel ini menggunakan data rasmi yang diberikan, manakala kesan terhadap dasar kerajaan, pembangunan wilayah, sosioekonomi dan hubungan etnik sehingga 2056 dihuraikan sebagai analisis prospektif, bukannya fakta masa hadapan yang telah dipastikan.

Pembangunan komuniti berkesan di Melaka: Mengimbangi warisan, inovasi dan kesejahteraan sosial

Pengenalan

Melaka, sebuah negeri yang kaya dengan lipatan sejarah dan kebudayaan, memegang kedudukan unik dalam lanskap pembangunan sosioekonomi Malaysia. Diiktiraf sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO, Melaka bukan sahaja menjadi pintu masuk sejarah peradaban nusantara, malah merupakan sebuah wilayah yang dinamik dengan potensi sosial dan ekonomi tempatan yang pesat berkembang. Kepelbagaian etnik dan warisan budaya yang diwarisi daripada komuniti Melayu, Cina, India hinggalah masyarakat Baba Nyonya, Chetti dan Portugis membentuk fabrik sosial yang sungguh unik dan berdaya tahan.

Pembangunan komuniti yang berkesan di Melaka memerlukan pendekatan holistik yang mampu mengimbangi antara pemeliharaan warisan sejarah yang bernilai tinggi dengan pemodenan berasaskan inovasi. Dalam menghadapi era globalisasi dan ketidaktentuan ekonomi, fokus pembangunan perlu dijajarkan untuk memperkasakan modal insan tempatan, menguatkan ekonomi akar umbi serta memelihara kelestarian alam sekitar demi kesejahteraan generasi masa kini dan akan datang.

Kerangka Teori Tokoh Pembangunan Komuniti Dunia

Bagi memperkasakan pemahaman mengenai pelaksanaan strategi di Melaka, pendekatan yang diambil boleh dihubungkaitkan dengan beberapa teori dan tokoh pembangunan komuniti terkemuka dunia.

Pertama, Teori Modal Sosial (Robert D. Putnam). Putnam menekankan kepentingan jaringan sosial, norma kepercayaan (trust) dan timbal balik dalam membina komuniti berdaya tahan. Di Melaka, konsep ini dicerminkan melalui penguatan institusi tempatan (JKKK/MPKK) dan semangat gotong-royong yang mengeratkan hubungan antara pelbagai latar belakang kaum dan budaya.

Kedua, Pendidikan Kritis dan Pemerkasaan (Paulo Freire). Menerusi karya terkenal Pedagogy of the Oppressed, Freire mengemukakan bahawa pembangunan komuniti sebenar berlaku melalui kesedaran kritis (conscientization) dan dialog interaktif. Dalam konteks Melaka, ini diterjemahkan menerusi program inklusi digital dan pendidikan sepanjang hayat di Pusat Ekonomi Digital (PEDi) untuk membolehkan komuniti luar bandar berfikir secara kritis dan berdaya saing.

Ketiga, Pembangunan Berasaskan Aset Komuniti / ABCD (John L. McKnight & John P. Kretzmann). Pendekatan Asset-Based Community Development (ABCD) berfokus kepada mengenal pasti dan memanfaatkan kekuatan serta aset dalaman komuniti berbanding memberi tumpuan kepada kekurangan sahaja. Pelaksanaan Pelancongan Berasaskan Komuniti (CBT) di Melaka memanfaatkan warisan sejarah, seni budaya dan keunikan kampung tradisional sebagai aset utama pembangunan ekonomi setempat.

Teras Utama Pembangunan Komuniti

Untuk mencapai pembangunan yang inklusif dan lestari, strategi pembangunan komuniti di Melaka berlandaskan empat teras utama yang saling melengkapi.

1. Penguatan Infrastruktur Sosial dan Komuniti

Infrastruktur sosial yang kukuh merupakan tulang belakang kepada perpaduan dan kesejahteraan sesebuah masyarakat. Di Melaka, peranan institusi tempatan amat kritikal sebagai jambatan perantara antara kerajaan negeri dan rakyat. Bagi menyokong aspirasi ini, dewan awam dan pusat komuniti perlu dinaik taraf menjadi hab pelbagai fungsi yang menyediakan ruang kondusif bagi aktiviti kebudayaan, latihan kemahiran, sukan serta dialog kemasyarakatan.

Pada masa yang sama, kepimpinan institusi tempatan seperti Jawatankuasa Kemajuan dan Keselamatan Kampung (JKKK) serta Majlis Pengurusan Komuniti Kampung (MPKK) perlu terus diperkasakan menerusi latihan tadbir urus dan pengurusan krisis agar mereka mampu bertindak sebagai ejen perubahan yang proaktif di peringkat akar umbi. Usaha ini diperkukuhkan lagi dengan penglibatan aktif jaringan sukarelawan daripada pertubuhan bukan kerajaan (NGO) dan badan tempatan dalam menangani isu-isu kebajikan, keselamatan bandar dan sokongan moral masyarakat secara menyeluruh.

2. Pembangunan Ekonomi Lokal dan Pelancongan Berasaskan Komuniti (CBT)

Sektor pelancongan merupakan nadi utama ekonomi Melaka. Walau bagaimanapun, manfaat pelancongan perlu diagihkan secara saksama kepada masyarakat tempatan menerusi model Pelancongan Berasaskan Komuniti (Community-Based Tourism - CBT) dan pemerkasaan Perusahaan Kecil dan Sederhana (PKS). Menerusi model CBT, konsep inap desa dan pengalaman budaya tempatan dapat dikembangkan ke kawasan luar bandar seperti Kampung Morten, kawasan pesisir pantai serta perkampungan tradisional di daerah Jasin dan Alor Gajah.

Di samping itu, pemerkasaan PKS tempatan dilaksanakan melalui penyediaan akses modal, latihan reka bentuk produk dan pemasaran digital bagi pengusaha kraf tangan, makanan tradisional seperti dodol dan belacan serta perkhidmatan tempatan. Langkah ini dilengkapkan lagi dengan galakan terhadap keusahawanan sosial yang membolehkan entiti perniagaan menyalurkan sebahagian keuntungan untuk pembangunan prasarana setempat dan bantuan golongan rentan.

3. Inklusi Digital dan Pendidikan

Pembangunan modal insan yang berkualiti tinggi menjadi keutamaan dalam memastikan komuniti Melaka tidak ketinggalan dalam arus ekonomi digital dan revolusi industri masa kini. Contohnya, Pendidikan Teknikal dan Vokasional (TVET) telah memanfaatkan keberadaan institusi pengajian tinggi dan latihan seperti Universiti Teknikal Malaysia Melaka (UTeM), Politeknik dan Kolej Komuniti untuk menyediakan program latihan TVET yang relevan dengan keperluan industri tempatan. Seterusnya Literasi Digital Komuniti telah memperluas peranan Pusat Ekonomi Digital (PEDi) di seluruh daerah bagi menyediakan latihan celik digital, e-dagang dan keselamatan siber untuk usahawan kecil serta warga emas. Akhirnya, Pembelajaran Sepanjang Hayat telah mewujudkan program latihan semula kemahiran (reskilling) dan peningkatan kemahiran (upskilling) untuk golongan belia dan ibu tunggal bagi meningkatkan kebolehpasaran mereka.

4. Pembangunan Mampan dan Kelestarian Alam Sekitar

Pembangunan yang berkesan mesti bergerak seiring dengan pemeliharaan ekosistem alam sekitar. Inisiatif Teknologi Hijau yang diterajui oleh Negeri Melaka perlu diterjemahkan ke peringkat komuniti secara praktikal. Antaranya adalah pengurusan sisa dan kitar semula melalui penggalakan program pengasingan sisa di punca, komposting komuniti dan kempen pengurangan penggunaan plastik sekali guna di premis perniagaan tempatan.

Seterusnya, pemeliharaan ekosistem sungai dan pesisir yang melibatkan komuniti setempat dalam pemeliharaan kualiti air Sungai Melaka dan zon pantai bagi memastikan kelestarian alam sekitar dan sektor perikanan/pelancongan. Program dan kempen kualiti hidup bandar dan luar bandar telah mewujudkan ruang hijau awam yang mencukupi, pengangkutan awam mesra alam serta infrastruktur asas yang berkualiti di semua daerah.

Perbandingan Inisiatif Teras Pembangunan Komuniti di Negeri-Negeri Lain

Sebagai perbandingan strategik, fokus pembangunan komuniti di Melaka yang mengimbangi warisan dan pemodenan boleh dinilai bersama pendekatan yang dilaksanakan oleh beberapa negeri lain di Malaysia.

Selangor (Inisiatif Komuniti Mampan & Lokalisasi SDG): Selangor memberi penekanan tinggi terhadap perancangan bandar mampan dan penyertaan akar umbi melalui Projek APPGM-SDG dan program komuniti rendah karbon, yang menggalakkan perniagaan mikro tempatan serta penyelesaian berteraskan Matlamat Pembangunan Mampan.

Johor (Agenda Kemajuan Bangsa Johor & Pembangunan Koridor Ekonomi): Johor menumpukan kepada pemerkasaan identiti perpaduan komuniti berasaskan konsep "Bangsa Johor" serta penglibatan modal insan tempatan dalam hab ekonomi strategik seperti Iskandar Malaysia dan projek pembangunan wilayah untuk menangani jurang kemiskinan dan memperkasakan PKS.

Sarawak (Ekonomi Digital & Pembangunan Luar Bandar Inklusif): Sarawak memberi fokus utama kepada merapatkan jurang digital dan ketersambungan kawasan pedalaman menerusi Strategi Pembangunan Pasca COVID-19 (PCDS 2030), memperluas literasi digital, infrastruktur telekomunikasi dan keusahawanan komuniti luar bandar.

Cabaran dan Langkah Penyelesaian

Pelaksanaan pembangunan komuniti di Melaka tidak terlepas daripada pelbagai cabaran sosioekonomi. Jadual di bawah merumuskan cabaran utama yang dihadapi beserta langkah penyelesaian strategik:

Kesimpulan

Pembangunan komuniti yang berkesan di Melaka bukan sekadar mengenai pembangunan fizikal dan prasarana, malah melibatkan pembinaan daya tahan sosial, pemerkasaan ekonomi tempatan dan pemeliharaan warisan budaya yang tiada nilainya. Dengan mengimbangi antara tradisi dan inovasi, Melaka berpotensi menjadi model negeri sejahtera yang inklusif dan berdaya saing di peringkat nasional mahupun antarabangsa.

Kunci kejayaan masa depan Melaka terletak pada sinergi rapat antara empat pihak (Quadruple Helix): pihak kerajaan, institusi akademik, sektor swasta dan masyarakat akar umbi. Melalui komitmen padu dan kerjasama berterusan ini, aspirasi untuk melahirkan komuniti Melaka yang maju, berdaya tahan dan beridentiti tinggi akan dapat direalisasikan fully demi kesejahteraan bersama.


Rujukan

Jabatan Perancangan Bandar dan Desa Negeri Melaka. (2020). Rancangan Struktur Negeri Melaka 2035. Kerajaan Negeri Melaka.

Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia. (2021). Dasar Pelancongan Negara 2020–2030. MOTAC.

Mohd Hasrol, M., & Ahmad, Z. (2019). Pemeliharaan warisan dan pelancongan berkelanjutan di Melaka: Kajian kes pembangunan komuniti tempatan. Jurnal Pengajian Melayu, 30(1), 45–62.

UNESCO World Heritage Centre. (2008). Melaka and George Town, Historic Cities of the Straits of Malacca. UNESCO.

Universiti Teknikal Malaysia Melaka. (2022). Laporan Inisiatif Teknologi Hijau dan Pemerkasaan Digital Komuniti Melaka. Penerbit UTeM.

Sirah yang buat saya berfikir

Saya pernah membaca sebuah buku sirah Nabi Muhammad SAW karya Sheikh Safiur Rahman Al-Mubarakpuri, iaitu kitab Ar-Raheeq Al-Makhtum yang menceritakan sejarah kehidupan Baginda SAW.

Pembacaannya sangat menarik dan menyentuh hati. Namun, saya tidak sempat menghabiskan bacaan kerana kesibukan. Pada suatu ketika, saya cuba meneruskan semula pembacaan. Saya berasa rugi jika tidak meneruskannya kerana penceritaan tentang kehidupan Rasulullah SAW sangat terperinci dan penuh pengajaran.

Lalu saya tertanya-tanya, mengapakah penulis begitu bersungguh-sungguh dan mendalam dalam menceritakan kisah kehidupan Rasulullah SAW?

Selepas itu, saya kembali menyelak beberapa helaian untuk meneruskan bacaan. Semakin dibaca, semakin saya memahami bahawa sirah bukan sekadar kisah sejarah tetapi mengandungi banyak pengajaran yang boleh dijadikan panduan dalam kehidupan.

Bahagian yang paling menarik bagi saya ialah peringkat awal dakwah Baginda SAW. Ketika itu, dakwah bermula dalam lingkungan yang kecil, khususnya dalam kalangan ahli keluarga dan para sahabat terdekat. Cara hidup, akhlak, interaksi dan keperibadian Baginda dapat dilihat secara langsung oleh mereka. Hal ini menjadikan penerimaan terhadap dakwah lebih mudah kerana mereka mengenali Baginda dengan dekat dan mengetahui kejujuran serta kemuliaan akhlaknya.

Namun, penerimaan dakwah dalam kalangan masyarakat yang lebih luas bukanlah sesuatu yang mudah dan berlaku secara serta-merta. Perjalanan dakwah memerlukan kesabaran, kebijaksanaan dan keteguhan hati.

Jarak dan kepadatan sosial juga memainkan peranan dalam sesuatu hubungan. Namun, jarak dan hubungan sosial ini mulai menjadi semakin dekat apabila berlaku proses kenal-mengenal dan timbulnya kepercayaan antara satu sama lain. Hubungan itu tidak lagi hanya bersifat luaran, bahkan mula menyentuh aspek dalaman dan perasaan.

Inilah yang dapat dilihat pada sahabat hebat, Abu Bakar As-Siddiq RA. Kepercayaan beliau terhadap Rasulullah SAW sangat kuat. Apabila orang lain mempertikaikan atau meragui sesuatu tentang Baginda, Abu Bakar tetap meletakkan kepercayaan yang tinggi terhadap Rasulullah SAW. Kisah-kisah para sahabat seperti Bilal dan yang lain juga memperlihatkan keyakinan yang mendalam terhadap Baginda.

Maknanya, kepercayaan dan keyakinan Abu Bakar terhadap Rasulullah SAW bukanlah sesuatu yang sedikit. Ia merupakan kepercayaan yang sangat kuat sehingga tidak mudah digugat.

Bagaimana sikap dan tindakan Baginda SAW dapat menarik hati Abu Bakar sehingga beliau sanggup mempertahankan peribadi dan dakwah Rasulullah SAW?

Menarik untuk melihat bagaimana Baginda SAW membina hubungan dan menyuburkan kepercayaan bersama Abu Bakar. Kedalaman hubungan seperti ini boleh membantu kita memahami bagaimana hubungan rapat dibentuk, sama ada dengan sahabat, keluarga, rakan sekerja ataupun pelajar.

Satu faktor yang sangat berpengaruh pada diri Baginda SAW ialah akhlaknya. Sepanjang kehidupan Baginda, masyarakat mengenali Baginda sebagai seorang yang sangat dipercayai.

Masyarakat menyukai Baginda SAW kerana sifat al-Amin, iaitu seorang yang jujur dan boleh dipercayai. Kejujuran ini memberi kesan yang sangat besar. Kita dapat membayangkan bagaimana seseorang yang jujur dan menepati janji akan mudah memperoleh kepercayaan orang lain. Apabila seseorang telah meletakkan kepercayaan kepadanya, dia tidak mencari alasan untuk berdalih atau mungkir janji.

Akhlak dan adab membentuk tingkah laku yang mengagumkan. Orang di sekeliling akan tertarik dengan tingkah laku yang baik dan mulia. Namun, akhlak dan adab bukanlah sesuatu yang terbentuk dalam satu masa. Ia melalui proses yang panjang dan berterusan.

Mari kita lihat ayat al-Quran yang berkaitan dengan akhlak. Allah SWT berfirman:

“Dan sesungguhnya engkau benar-benar berbudi pekerti yang agung.”

Ayat ini menggambarkan kemuliaan akhlak Rasulullah SAW. Akhlak yang luhur dapat dilihat melalui dua sudut iaitu aspek luaran dan aspek dalaman Baginda SAW.

Kita boleh melihat aspek luaran dahulu kerana ia merupakan gambaran kepada sifat-sifat dalamannya.

Dari aspek berbicara, Baginda SAW memiliki lisan yang fasih. Bahasa yang digunakan mudah difahami, penggunaan perkataannya padat dan tujuannya tepat. Pertuturan Baginda juga penuh dengan kelembutan dan hikmah.

Kerana lisannya sangat fasih dan penuh makna, setiap butir kata Baginda SAW mempunyai pengaruh yang besar terhadap orang yang mendengarnya. Baginda tidak suka menggunakan kata-kata yang mengelirukan atau terlalu berlebihan. Sebaliknya, tutur katanya jelas, tepat dan mempunyai keindahan bahasa.

Daripada hadis-hadis Baginda SAW, kita dapat memahami pelbagai petunjuk kehidupan yang boleh diikuti oleh semua golongan sama ada lelaki atau perempuan, ibu bapa atau anak-anak, pemimpin ataupun pengikut.

Keseluruhan kisah ini menunjukkan bahawa kekuatan dakwah Rasulullah SAW bukan hanya terletak pada penyampaian ajaran tetapi juga pada keperibadian, kejujuran, hubungan yang dibina, adab, akhlak dan cara Baginda berkomunikasi dengan manusia. Semua itu menjadi sebab mengapa orang di sekeliling Baginda mampu menaruh kepercayaan yang begitu tinggi terhadapnya.

Rasuah parah apabila orang berjawatan tinggi hilang amanah

Rasuah bukanlah masalah baharu di Malaysia. Namun dalam tempoh kira-kira sepuluh tahun kebelakangan ini, isu rasuah dan penyalahgunaan kuasa mendapat perhatian yang lebih besar apabila siasatan dan pendakwaan melibatkan bekas perdana menteri, menteri dan ahli politik, pegawai kanan kerajaan, pegawai penguat kuasa serta individu yang mempunyai pengaruh dalam organisasi dan perniagaan.

Perkembangan ini menimbulkan satu persoalan penting. Adakah banyaknya kes berprofil tinggi menunjukkan rasuah di Malaysia semakin buruk, atau adakah ia menunjukkan institusi penguatkuasaan semakin berani menyiasat mereka yang mempunyai kuasa?

Jawapannya tidak semudah memilih salah satu. Jumlah tangkapan atau pendakwaan sahaja tidak cukup untuk mengukur tahap rasuah sesebuah negara. Kita perlu melihat keseluruhan rantaian keadilan, bermula daripada siasatan, pertuduhan, perbicaraan, rayuan, sabitan atau pembebasan, sehinggalah kepada pemulihan aset. Lebih penting, masyarakat mahu mengetahui sama ada undang-undang dilaksanakan secara konsisten tanpa mengira kedudukan seseorang.

Mengapa rasuah dan kuasa sering bertemu?

Rasuah mempunyai hubungan rapat dengan kuasa membuat keputusan. Dalam sektor awam, kuasa boleh menentukan siapa memperoleh kontrak, lesen, permit atau projek. Pegawai tertentu pula mempunyai kuasa meluluskan bayaran, mengesahkan dokumen atau menentukan tindakan penguatkuasaan.

Dalam sektor swasta dan organisasi pula, kuasa mengawal dana dan pelaburan boleh membuka ruang kepada konflik kepentingan serta salah guna amanah sekiranya mekanisme pengawasan lemah.

Semakin besar nilai keputusan yang berada di tangan seseorang, semakin penting sistem semak dan imbang. Beberapa kes yang mendapat perhatian masyarakat Malaysia sepanjang sedekad lalu memberikan gambaran tentang perkara ini.

SRC International dan 1MDB: apabila bekas Perdana Menteri dibicarakan

Kes paling besar dari sudut perhatian masyarakat sudah tentu melibatkan bekas Perdana Menteri Datuk Seri Najib Razak. Dalam kes SRC International, Najib disabitkan atas tujuh pertuduhan berkaitan RM42 juta dana SRC International. Mahkamah Persekutuan pada 23 Ogos 2022 mengekalkan sabitan dan hukuman yang ketika itu merangkumi penjara 12 tahun dan denda RM210 juta. Hukuman tersebut kemudiannya dikurangkan melalui proses Lembaga Pengampunan kepada enam tahun penjara dan denda RM50 juta. [1]

Kes utama 1Malaysia Development Berhad (1MDB) pula melalui proses berasingan. Pada 26 Disember 2025, Mahkamah Tinggi mensabitkan Najib atas empat pertuduhan salah guna kuasa dan 21 pertuduhan pengubahan wang haram melibatkan kira-kira RM2.3 bilion dana 1MDB. Beliau dijatuhi hukuman penjara 15 tahun dan denda keseluruhan RM11.4 bilion. [2]

Kes SRC mempunyai makna besar terhadap persepsi masyarakat kerana seorang bekas ketua kerajaan melalui keseluruhan proses perbicaraan dan rayuan sehingga Mahkamah Persekutuan. Ia memberikan mesej bahawa jawatan tertinggi dalam kerajaan tidak seharusnya meletakkan seseorang di luar jangkauan undang-undang.

Rosmah Mansor dan projek solar Sarawak

Kes Datin Seri Rosmah Mansor pula berkaitan projek solar hibrid bernilai RM1.25 bilion bagi sekolah luar bandar di Sarawak. Pada September 2022, Mahkamah Tinggi mensabitkan Rosmah atas tiga pertuduhan rasuah berkaitan projek tersebut.

Proses perundangan bagaimanapun berterusan. Pada 29 Julai 2026, Mahkamah Persekutuan menolak permohonannya untuk menyemak keputusan terdahulu berkaitan usaha menyingkirkan hakim yang mendengar dan mensabitkannya. Rayuan utama Rosmah terhadap sabitan dan hukuman pula masih melalui proses Mahkamah Rayuan pada 2026. [3]

Perbezaan ini penting. Penolakan permohonan berkaitan hakim tidak sama dengan keputusan muktamad rayuan terhadap sabitan. Inilah sebabnya laporan mengenai kes rasuah perlu menggunakan istilah undang-undang dengan tepat.

Ahmad Zahid: DNAA dan persoalan keyakinan masyarakat

Kes melibatkan Datuk Seri Dr Ahmad Zahid memberikan dimensi yang berbeza. Pada September 2023, Mahkamah Tinggi memberikan pelepasan tanpa pembebasan atau discharge not amounting to an acquittal (DNAA) terhadap 47 pertuduhan pecah amanah jenayah, rasuah dan pengubahan wang haram berkaitan Yayasan Akalbudi selepas pihak pendakwaan memaklumkan bahawa prosiding tidak akan diteruskan pada ketika itu. [4]

Pada Januari 2026, Jabatan Peguam Negara memutuskan tiada tindakan lanjut atau NFA terhadap kes tersebut selepas penelitian lanjut terhadap bahan, representasi, fakta, bukti dan isu undang-undang. Peguam Negara menjelaskan bahawa keputusan itu tidak dibuat secara sewenang-wenangnya. [5]

Zahid kemudiannya memohon kepada Mahkamah Tinggi supaya diberikan pelepasan dan pembebasan sepenuhnya. Pada Februari 2026, pihak pendakwaan memaklumkan bahawa mereka tidak membantah permohonan itu, tetapi mahkamah menangguhkan keputusan sementara menunggu perkembangan prosiding berkaitan yang dibawa oleh Badan Peguam Malaysia. [6]

Kes ini menunjukkan bahawa persepsi terhadap keadilan tidak hanya terbentuk apabila seseorang didakwa. Masyarakat juga memerhatikan bagaimana dan mengapa sesuatu pendakwaan diteruskan, dihentikan atau tidak diteruskan lagi.

Syed Saddiq: mengapa proses rayuan penting?

Kes Syed Saddiq Syed Abdul Rahman memberikan contoh dari arah yang berbeza.

Mahkamah Tinggi pada November 2023 mensabitkannya atas empat pertuduhan berkaitan pecah amanah, salah guna harta dan pengubahan wang haram melibatkan dana Armada. Beliau ketika itu dijatuhi hukuman penjara tujuh tahun, dua sebatan dan denda RM10 juta. 
Namun Mahkamah Rayuan pada Jun 2025 mengetepikan sabitan tersebut serta melepas dan membebaskannya.

Pada 13 Julai 2026, Mahkamah Persekutuan melalui keputusan majoriti 2-1 menolak rayuan akhir pendakwaan dan mengekalkan pembebasan Syed Saddiq. Majoriti mahkamah mendapati pendakwaan tidak menunjukkan kekhilafan yang membolehkan campur tangan terhadap keputusan Mahkamah Rayuan dan elemen penting pertuduhan tidak dibuktikan melampaui keraguan munasabah. [7]

Kes ini sangat berguna dalam mendidik masyarakat mengenai prinsip keadilan. Seseorang yang didakwa belum tentu bersalah. Seseorang yang disabitkan di mahkamah peringkat pertama pula masih mempunyai hak untuk merayu. Sebab itulah kita perlu membezakan antara siasatan, pertuduhan, sabitan, DNAA dan pembebasan.

Lim Guan Eng dan projek terowong dasar laut Pulau Pinang

Satu lagi kes politik yang mendapat perhatian ialah perbicaraan bekas Ketua Menteri Pulau Pinang, Lim Guan Eng. Beliau berhadapan pertuduhan berkaitan projek terowong dasar laut dan jalan utama Pulau Pinang bernilai RM6.3 bilion. Antara isu dalam pertuduhan ialah dakwaan menggunakan kedudukannya berkaitan permintaan sebahagian keuntungan projek serta pertuduhan berkaitan wang RM3.3 juta.

Setakat Ogos 2026, perbicaraan masih berjalan. Pegawai penyiasat SPRM antara saksi yang memberikan keterangan dan turut disoal balas oleh pihak pembelaan mengenai perjalanan serta skop siasatan. [8]

Oleh sebab perbicaraan belum selesai, adalah tidak tepat untuk menulis seolah-olah Lim telah didapati bersalah. Kes ini sekali lagi menunjukkan pentingnya prinsip anggapan tidak bersalah. Pertuduhan ialah dakwaan yang perlu dibuktikan oleh pendakwaan di mahkamah.

Dalam konteks persepsi masyarakat, kes ini juga mengingatkan kita supaya tidak memilih prinsip undang-undang berdasarkan kecenderungan politik. Jika individu yang kita tidak sokong didakwa, dia masih berhak dianggap tidak bersalah sehingga dibuktikan sebaliknya. Prinsip yang sama mesti digunakan apabila individu yang kita sokong pula didakwa.

Kes Kementerian Belia dan Sukan: apabila kawalan dalaman gagal

Rasuah dan salah guna kuasa tidak hanya melibatkan ahli politik. Pada 2016, negara dikejutkan dengan kes melibatkan seorang pegawai kanan di Kementerian Belia dan Sukan (KBS), Otman Arsahd, yang ketika itu merupakan Setiausaha Bahagian Kewangan kementerian.

Beliau didakwa atas puluhan pertuduhan berkaitan penggunaan dokumen palsu dan salah guna kuasa yang melibatkan kira-kira RM38.4 juta. Apa yang menjadikan kes KBS penting bukan sekadar jumlah wang. Persoalan yang lebih besar ialah bagaimana transaksi yang besar boleh melepasi sistem dalaman sebuah kementerian.

Apabila salah guna berlaku untuk tempoh tertentu tanpa dikesan, masalahnya mungkin bukan hanya individu. Ia juga boleh menunjukkan kelemahan proses kelulusan, pemisahan tugas, audit dalaman, pemantauan pembayaran dan pengesahan dokumen. [9]

Dalam pengurusan moden, seseorang pegawai tidak sepatutnya mempunyai kuasa yang terlalu luas sehingga boleh memulakan, meluluskan dan mengesahkan sesuatu transaksi tanpa semakan bebas. Kes KBS menjadi pengajaran bahawa pencegahan rasuah bermula dengan reka bentuk sistem kewangan yang baik.

Maika Holdings dan amanah masyarakat India

Isu Maika Holdings pula menarik kerana kesannya sangat dekat dengan persoalan kepercayaan masyarakat terhadap organisasi yang diwujudkan untuk meningkatkan kedudukan ekonomi komuniti. Maika Holdings ditubuhkan pada 1983 sebagai syarikat pelaburan yang dikaitkan dengan MIC. Ia dilaporkan berjaya mengumpulkan kira-kira RM106 juta daripada sekitar 66,400 anggota masyarakat India, dengan sebahagian besar pelaburnya terdiri daripada golongan berpendapatan rendah. [10]

Jumlah RM106 juta pada awal 1980-an merupakan angka yang sangat besar. Lebih penting daripada angka itu ialah siapa yang memberikan wang tersebut. Sebahagian pelabur kecil memberikan simpanan mereka kerana percaya bahawa pelaburan itu dapat membantu meningkatkan kedudukan ekonomi keluarga dan masyarakat India.

Pada 2019, isu Maika kembali mendapat perhatian apabila laporan media membangkitkan dakwaan mengenai transaksi dan pembayaran kepada syarikat yang dikaitkan dengan individu tertentu. Terdapat juga tindakan sivil oleh pemegang saham berhubung wang yang mereka dakwa sepatutnya diagihkan kepada pemegang saham. [10][11]

Di sini kita perlu berhati-hati. Laporan mengenai dakwaan, tuntutan sivil atau siasatan tidak boleh ditulis sebagai sabitan jenayah. Tetapi Maika tetap relevan sebagai kajian kes tadbir urus, akauntabiliti dan amanah terhadap pelabur kecil.

Kerosakan yang berlaku apabila organisasi seperti ini menghadapi kontroversi bukan hanya berbentuk kewangan. Ia merosakkan kepercayaan. Bagi keluarga berpendapatan rendah yang mengeluarkan simpanan untuk melabur, kehilangan kepercayaan terhadap institusi boleh bertahan lebih lama daripada kehilangan wang itu sendiri.

Ketua Pengarah Imigresen: satu perbandingan sejarah

Satu lagi kes yang menarik untuk dibandingkan ialah kes bekas Ketua Pengarah Imigresen Datuk Wahid Md Don. Kes ini sebenarnya berada telah lama berlaku tetapi wajar disebut secara ringkas kerana ia menunjukkan bahawa isu integriti dalam kalangan pegawai tertinggi agensi penguatkuasaan bukan fenomena baharu.

Kes tersebut berkaitan rasuah dalam urusan permohonan visa bagi ribuan pekerja Bangladesh.

Perjalanan kes itu juga kompleks. Wahid pada mulanya dibebaskan oleh Mahkamah Sesyen pada 2010 apabila mahkamah mendapati pendakwaan gagal mewujudkan kes prima facie. Pembebasan itu dikekalkan Mahkamah Tinggi pada 2012. Namun perkembangan perundangan berikutnya membawa kepada perbicaraan pembelaan dan pada 2013 beliau dilaporkan disabitkan serta dijatuhi hukuman penjara enam tahun dan denda RM300,000. [12]

Kes ini menunjukkan mengapa kronologi penuh sesuatu prosiding perlu diperiksa sebelum membuat kesimpulan hanya berdasarkan satu keputusan mahkamah pada satu-satu masa. Ia juga memperlihatkan risiko integriti dalam agensi seperti Imigresen. Pegawai imigresen mempunyai kuasa berkaitan visa, permit, kemasukan warga asing dan penguatkuasaan. Apabila kuasa pentadbiran seperti ini mempunyai nilai ekonomi yang tinggi, risiko sogokan juga meningkat.

Daripada politik kepada birokrasi

Jika kes-kes di atas diletakkan bersebelahan, satu corak mula kelihatan. Najib dan 1MDB/SRC menunjukkan risiko apabila kuasa politik bertemu pengurusan dana berskala besar. Kes Rosmah menunjukkan risiko pengaruh dalam projek kerajaan. Kes Zahid menimbulkan persoalan mengenai pendakwaan, DNAA dan keyakinan terhadap institusi.

Kes Syed Saddiq pula menunjukkan fungsi proses rayuan dalam melindungi tertuduh apabila mahkamah lebih tinggi mendapati kes tidak dibuktikan mengikut standard undang-undang. Kes Lim Guan Eng menunjukkan pentingnya tidak mendahului keputusan mahkamah ketika perbicaraan masih berjalan. Kes KBS menunjukkan bagaimana kelemahan kawalan dalaman boleh membuka ruang kepada penyelewengan dalam birokrasi.

Kes Imigresen menunjukkan risiko apabila pegawai mempunyai kuasa melulus atau menolak sesuatu yang mempunyai nilai kepada pihak luar. Maika pula menunjukkan bahawa isu integriti dan tadbir urus bukan semata-mata masalah kerajaan. Amanah terhadap wang masyarakat juga boleh terjejas dalam organisasi dan entiti pelaburan.

Apakah kesannya terhadap persepsi masyarakat?

Pendakwaan individu berprofil tinggi mempunyai dua kemungkinan kesan. Pertama, masyarakat boleh menjadi lebih yakin terhadap sistem apabila melihat orang yang mempunyai kedudukan tinggi boleh disiasat dan dibawa ke mahkamah. Mesejnya mudah: tiada sesiapa berada di atas undang-undang. 

Namun terdapat kesan kedua. Jika masyarakat melihat kes tertentu bergerak dengan pantas tetapi kes lain mengambil masa terlalu lama, atau pertuduhan tertentu dihentikan tanpa penjelasan yang mereka fahami, persepsi negatif mudah terbentuk.

Di sinilah terdapat perbezaan antara keadilan undang-undang dengan persepsi terhadap keadilan. Mahkamah membuat keputusan berdasarkan bukti dan undang-undang. Masyarakat pula membentuk persepsi berdasarkan maklumat yang mereka terima.

Kedua-duanya tidak semestinya sama. Sebab itu keputusan yang melibatkan kepentingan awam perlu diterangkan dengan jelas. Ini tidak bermaksud mahkamah atau pendakwa raya perlu mengikut kehendak orang ramai. Sebaliknya, masyarakat perlu memahami mengapa sesuatu keputusan dibuat berdasarkan kerangka undang-undang.

Malaysia berada di mana?

Corruption Perceptions Index (CPI) boleh memberikan satu gambaran, walaupun ia tidak mengukur jumlah sebenar kes rasuah. Dalam CPI 2025 yang diterbitkan Transparency International, Malaysia memperoleh skor 52 daripada 100 dan berada pada kedudukan ke-54 daripada 182 negara dan wilayah. Skor itu meningkat dua mata berbanding 2024. [13]

Peningkatan ini positif tetapi belum bermaksud Malaysia sudah bebas daripada masalah rasuah. CPI mengukur persepsi terhadap rasuah sektor awam berdasarkan pelbagai penilaian dan tinjauan pakar. Oleh itu, ia lebih sesuai dilihat sebagai petunjuk tentang keyakinan terhadap integriti institusi dan tadbir urus, bukannya sebagai bancian jumlah kes rasuah. [13]

Bagaimana rasuah boleh dikurangkan?

Menangkap dan mendakwa pesalah penting, tetapi pencegahan jauh lebih murah daripada memburu wang selepas ia hilang. Malaysia perlu bergerak daripada pendekatan yang terlalu bergantung kepada individu berintegriti kepada sistem yang menjadikan rasuah semakin sukar dilakukan.

Antaranya ialah memperluas tender terbuka dan ketelusan perolehan, menguatkan audit dalaman, mewajibkan pengisytiharan konflik kepentingan, meningkatkan perlindungan pemberi maklumat, memperketat kawalan terhadap orang tengah dan vendor serta menggunakan teknologi untuk menghasilkan jejak audit bagi setiap keputusan kewangan penting.

Kuasa juga perlu dipisahkan. Pegawai yang memohon pembayaran tidak seharusnya menjadi orang yang meluluskan pembayaran. Pegawai yang memilih vendor tidak sepatutnya menjadi satu-satunya pihak yang mengesahkan kerja vendor. Dalam bahasa pengurusan, prinsipnya mudah: jangan letakkan terlalu banyak kuasa pada satu tangan tanpa semakan tangan yang lain.

Masyarakat sebahagian daripada penyelesaian

Rasuah besar tidak muncul secara tiba-tiba. Ia boleh bermula dengan budaya kecil yang kita sendiri toleransi. Memberikan wang untuk mengelakkan saman, menggunakan kenalan untuk memotong giliran, menerima hadiah sebagai balasan mempercepatkan kelulusan, menggunakan kedudukan untuk mendapatkan kontrak bagi saudara-mara atau meminta "duit kopi" mungkin dianggap perkara kecil.

Tetapi budaya "boleh selesai" inilah yang akhirnya menormalkan penyalahgunaan kuasa. Keluarga perlu mengajar anak bahawa kejayaan bukan hanya mengenai berapa banyak wang yang diperoleh tetapi bagaimana wang itu diperoleh. Sekolah dan universiti pula perlu melihat integriti sebagai pembentukan karakter, bukan sekadar kandungan kursus.

Syarikat mesti memastikan dasar antirasuah benar-benar digunakan ketika memilih vendor, ejen dan kontraktor. Masyarakat juga perlu berhenti mengagungkan kekayaan tanpa bertanya bagaimana kekayaan tersebut diperoleh.

Undang-undang mesti sama untuk semua

Pengajaran terbesar daripada kes-kes sepanjang dekad ini bukanlah bahawa semua orang yang didakwa bersalah. Itu kesimpulan yang salah.

Pengajarannya ialah sistem mesti berfungsi dengan cara yang sama tanpa mengira siapa yang berada di kandang tertuduh. Jika bukti cukup, pendakwaan perlu berani mendakwa. 
Jika pendakwaan gagal membuktikan kes, mahkamah mesti berani membebaskan.

Jika seseorang disabitkan, dia berhak merayu. Jika keputusan dibuat untuk menghentikan pendakwaan, masyarakat pula berhak mengharapkan penjelasan yang munasabah dalam batas undang-undang. Keadilan tidak boleh bergantung kepada sama ada tertuduh ialah pemimpin kerajaan, pembangkang, bekas perdana menteri, pegawai kanan kerajaan atau ahli perniagaan. Prinsipnya mesti sama.

Malaysia sudah menunjukkan bahawa individu yang pernah berada pada kedudukan tertinggi boleh dibawa ke mahkamah. Pada masa yang sama, kes Syed Saddiq menunjukkan seseorang yang pernah disabitkan juga boleh akhirnya dibebaskan apabila mahkamah lebih tinggi mendapati pendakwaan tidak memenuhi beban pembuktian.

Kedua-duanya adalah sebahagian daripada kedaulatan undang-undang. Matlamat akhir memerangi rasuah bukan untuk memenuhi penjara. Matlamat sebenarnya ialah mewujudkan sebuah negara di mana peluang melakukan rasuah semakin kecil, kemungkinan dikesan semakin tinggi, institusi semakin telus dan masyarakat sendiri tidak lagi menganggap rasuah sebagai sebahagian daripada kehidupan biasa.

Rasuah akhirnya bukan sekadar persoalan wang. Ia persoalan amanah. Dan apabila amanah hilang, kos untuk mendapatkannya kembali mungkin jauh lebih mahal daripada wang yang telah lesap.

Rujukan

[1] Bernama. Chronology of the 1MDB Case Involving Najib, 26 Disember 2025. Laporan turut merumuskan kedudukan sabitan SRC International, hukuman asal dan pengurangan hukuman oleh Lembaga Pengampunan.

[2] Bernama. 1MDB Case: Najib Jailed 15 Years, Fined RM11.4 Billion, 26 Disember 2025.

[3] Bernama. Mahkamah Persekutuan Tolak Permohonan Rosmah Semak Keputusan Gugur Hakim, 29 Julai 2026; Bernama, Rosmah's RM1.25 Bln Graft Appeal Adjourned To Sept 1, 1 Julai 2026.

[4] Bernama. Laporan mengenai DNAA terhadap 47 pertuduhan Ahmad Zahid Hamidi berkaitan Yayasan Akalbudi, 4 September 2023.

[5] Bernama. Keputusan NFA Kes Rasuah Ahmad Zahid Teliti, Bukan Sewenang-Wenang – Peguam Negara, 12 Januari 2026.

[6] Bernama. Prosecution Raises No Objection To Zahid's Discharge Bid On 47 Corruption Charges, 24 Februari 2026.

[7] Bernama. Mahkamah Persekutuan Tolak Rayuan Akhir Pendakwaan, Syed Saddiq Kekal Bebas, 13 Julai 2026; Bernama, Federal Court Majority Finds No Appealable Error In Syed Saddiq Acquittal, 13 Julai 2026.

[8] Bernama. MACC Investigator Rejects Bias Claim In Guan Eng Trial, 3 Ogos 2026. Kes berkaitan projek terowong dasar laut dan jalan utama Pulau Pinang masih dalam perbicaraan ketika laporan diterbitkan.

[9] Laporan media mengenai pendakwaan Otman Arsahd, bekas Setiausaha Bahagian Kewangan Kementerian Belia dan Sukan, berkaitan 32 pertuduhan dan transaksi yang dilaporkan berjumlah RM38.4 juta, 2016. Status dan butiran setiap pertuduhan perlu dibaca berdasarkan rekod prosiding berasingan dan tidak dianggap sebagai sabitan hanya kerana pertuduhan telah difailkan.

[10] Free Malaysia Today. Laporan: Jutaan wang Maika Holdings dibayar kepada anak Samy Vellu, 28 Februari 2019. Laporan menyatakan Maika Holdings ditubuhkan pada 1983 dan mengumpulkan RM106 juta daripada kira-kira 66,400 anggota masyarakat India.

[11] Free Malaysia Today. MIC trio sue over RM134 mil "missing" from Maika, 27 April 2019. Laporan mengenai tindakan sivil pemegang saham dan dakwaan berkaitan pengagihan dana. Dakwaan dalam tindakan sivil tidak harus dianggap sebagai penemuan bersalah jenayah.

[12] The Star. Former Immigration D-G acquitted of bribery, 15 Oktober 2010; Ex-Immigration DG's acquittal of bribery charges upheld, 31 Mei 2012; dan Ex-Immigration D-G jailed for graft, 31 Oktober 2013. Kes ini digunakan sebagai perbandingan sejarah dan berada di luar tempoh utama sepuluh tahun artikel.

[13] Transparency International. Corruption Perceptions Index 2025: Malaysia. Malaysia mencatat skor 52/100 dan kedudukan 54 daripada 182 negara dan wilayah.

Gelombang baharu politik Melayu

Dua pilihan raya kecil (PRK) baru-baru ini menunjukkan keputusan yang luar biasa dalam perebutan kuasa bagi membentuk kerajaan negeri. Johor dan Negeri Sembilan menjadi gelanggang percaturan strategi utama untuk mengembalikan sokongan pengundi Melayu, sekaligus memenangi PRK dengan mengurangkan majoriti undi yang diperoleh Pakatan Harapan di Dewan Undangan Negeri (DUN) terbabit.

Kerjasama strategik antara Barisan Nasional (BN) dan Perikatan Nasional (PN) terbukti menjadi tunjang kekuatan dalam menumbangkan parti-parti dalam Pakatan Harapan, termasuk beberapa tokoh terkenal di peringkat kebangsaan. Persefahaman ini berjaya mengelakkan pertembungan tiga penjuru yang berpotensi memecah-belahkan undi Melayu. Menariknya, terdapat kawasan DUN yang mencatatkan majoriti undi sangat besar, malah ada parti yang kehilangan deposit pertandingan, satu petanda jelas tentang perubahan sentimen pengundi.

Dalam mana-mana pilihan raya, pelbagai perkara di luar jangkaan boleh berlaku. Kejayaan sesebuah kempen sangat bergantung pada keberkesanan strategi dan perancangan rapi. Keupayaan BN dan PN menumpukan kempen di kawasan-kawasan tertentu terbukti berkesan untuk menarik lebih ramai pengundi Melayu keluar mengundi. Idea penyatuan ini digambarkan sebagai “kuasa di tangan Melayu Islam,” selaras dengan kehendak masyarakat Islam untuk memastikan perlindungan dan pengukuhan kepentingan mereka secara berterusan.

Kemenangan ini juga menjadi isyarat kuat kepada kerjasama di negeri-negeri lain yang masih didominasi oleh DAP dalam Pakatan Harapan. Selangor, Perak dan Pulau Pinang kini berada dalam radar utama. Tidak mustahil jika PRK diadakan di negeri-negeri itu, kita akan menyaksikan pertembungan sengit antara dua gabungan politik terbesar di Malaysia.

BN dan PN kini membentuk satu ketumbukan kempen yang mantap untuk menghadapi blok besar yang diterajui DAP. Ketiga-tiga negeri ini menjadi medan ujian populariti yang dapat menilai keberkesanan dasar sedia ada, di samping menjadi penanda aras kepada penerimaan pengundi terhadap model pentadbiran baharu.

Namun, kemenangan ini perlu diisi dengan kerangka baharu sistem pentadbiran. Pengundi dan penduduk Negeri Sembilan tidak mahu melihat kemenangan ini hanya mengulangi sistem lama yang tidak cekap, berlaku ketirisan, penyelewengan dan rasuah. Sebaliknya, mereka menuntut pentadbiran yang lebih cekap, berhemah, bebas rasuah dan telus. Pengundi pasti tidak mahu amalan-amalan usang yang menyekat kemajuan dan menghalang pembaharuan terus berakar umbi dalam kepimpinan baharu yang bakal dibentuk.

Pengundi berhak menuntut agar semua manifesto dilaksanakan dengan teratur dan tersusun sehingga PRU akan datang. Tempoh empat atau lima tahun bukanlah masa yang lama; justeru, pelaksanaan manifesto perlu segera dimulakan. Krisis institusi beraja yang berlaku sekarang seharusnya tidak mengganggu kelancaran pentadbiran kerajaan negeri. Pengundi berhak menikmati hasil yang dijanjikan, kerana memilih BN dan PN bukan sekadar untuk memenangkan bangsa dan agama, tetapi juga untuk membentuk sistem pentadbiran yang lebih baik, menyeluruh dan inklusif.

Pengundi tidak akan teragak-agak untuk memilih gabungan ini pada pilihan raya akan datang jika mereka melihat kemajuan dan pembangunan yang nyata. PRK di Negeri Sembilan merupakan manifestasi keinginan kedua-dua parti utama dalam BN dan PN untuk menyatukan undi Melayu bagi menentang keyakinan tinggi calon-calon Pakatan Harapan. Sebelum ini, PRK di Sabah dan Johor sudah pun memberi isyarat jelas bahawa pengundi mula menolak pendekatan tradisional DAP yang dianggap sudah tidak relevan untuk meraih sokongan.

Kemenangan di Johor dan Negeri Sembilan bukan sekadar angka di kertas undi. Ia adalah gema daripada hati pengundi Melayu yang dahagakan perubahan, rindu pada kepimpinan yang berintegriti, dan muak dengan janji kosong. Namun, kemenangan ini adalah pedang bermata dua. Jika gabungan BN-PN gagal menterjemahkan undi kepada reformasi, gelombang sokongan ini akan berubah menjadi tsunami penghakiman pada PRU kelak.

Pengundi hari ini bukan lagi pemerhati pasif, mereka adalah pengadil yang tahu bila masa untuk memberi peluang, dan bila masa untuk menjatuhkan. Negeri Sembilan telah bersuara. Soalannya kini: adakah pemimpin mendengar, atau sekadar mendengar tetapi tetap pekak terhadap tuntutan zaman?

Cabaran keseimbangan hidup dan kerja pemandu Grab

Ekonomi gig telah mengubah landskap pekerjaan di Malaysia. Kemunculan platform e-hailing seperti Grab bukan sahaja membuka peluang pendapatan kepada ribuan rakyat, malah menawarkan satu bentuk pekerjaan yang lebih fleksibel berbanding pekerjaan konvensional. Ramai memilih menjadi pemandu Grab kerana kebebasan menentukan waktu bekerja, sama ada sebagai pekerjaan sepenuh masa atau sambilan. Namun, di sebalik kebebasan tersebut, wujud persoalan yang semakin mendapat perhatian, iaitu sejauh manakah pemandu Grab benar-benar menikmati keseimbangan antara kehidupan dan pekerjaan?

Hari ini saya berpeluang menempah sebuah Grab yang mengambil saya di Bachang. Namanya pemandu ialah Azmi. Beliau telah berhenti kerja pada tahun 2023 selepas 17 tahun bekerja di Aeon. Mungkin kesedihan kerana kematian isteri telah membuatnya berasa tawar hati untuk bekerja lagi. Empat bulan beliau tidak bekerja namun berhasrat mencari pendapatan yang stabil tanpa terikat dengan syarikat. Lalu beliau menempah sebuah kereta untuk dijadikan modal sebagai pemandu Grab.

Sepanjang perjalanan beliau berkongsi fikirannya tentang keadaan hidup ketika ini. Tiga tahun lepas, beliau dapat menyasarkan pendapatan harian sekitar RM150 hingga RM200, suatu jumlah yang sangat menggembirakan hati. Namun keadaannya telah berubah hari ini. Katanya, untuk mendapatkan RM100 sehari pun susah kerana terlalu banyak persaingan. Jadi, di sinilah munculnya konflik hidup yang menjejaskan keseimbangan mental, fizikal dan spiritual.

Keseimbangan hidup dan kerja bukan sekadar merujuk kepada pembahagian masa antara mencari rezeki dengan meluangkan masa bersama keluarga. Ia turut melibatkan aspek kesihatan fizikal dan mental, kestabilan kewangan, kesejahteraan emosi serta kemampuan seseorang memenuhi tanggungjawab sebagai ahli keluarga dan anggota masyarakat.

Pada pandangan luar, pemandu Grab kelihatan memiliki kelebihan kerana mereka bebas memilih masa untuk bekerja. Jika mempunyai urusan keluarga, mereka boleh menutup aplikasi buat sementara waktu. Mereka tidak perlu memohon cuti atau mendapatkan kelulusan majikan. Fleksibiliti ini menjadi tarikan utama, khususnya kepada ibu bapa yang ingin menguruskan anak-anak, pesara yang mahu menambah pendapatan, atau individu yang kehilangan pekerjaan tetap.

Namun, realitinya tidak semudah itu.

Pendapatan pemandu Grab bergantung sepenuhnya kepada jumlah perjalanan yang berjaya diselesaikan. Tiada gaji bulanan tetap, tiada jaminan pendapatan minimum dan tiada kepastian bahawa setiap hari akan menghasilkan pulangan yang sama. Faktor seperti cuaca, keadaan ekonomi, musim perayaan, jumlah pemandu yang aktif dan permintaan pengguna boleh mempengaruhi pendapatan harian.

Keadaan ini menyebabkan ramai pemandu menetapkan sasaran pendapatan harian. Sekiranya sasaran belum dicapai, mereka cenderung memanjangkan waktu bekerja sehingga lewat malam atau menyambung pemanduan pada hujung minggu. Akibatnya, masa yang sepatutnya diperuntukkan kepada keluarga sering dikorbankan demi memastikan komitmen kewangan dapat dipenuhi.

Cabaran menjadi lebih besar apabila kos operasi semakin meningkat. Pendapatan yang diterima bukanlah keuntungan bersih kerana sebahagiannya perlu digunakan untuk membayar petrol atau kos pengecasan kenderaan elektrik, tol, penyelenggaraan kenderaan, tayar, insurans dan cukai jalan. Sebarang kerosakan kenderaan pula perlu ditanggung sendiri. Dalam keadaan kos sara hidup yang terus meningkat, ramai pemandu merasakan mereka perlu bekerja lebih lama hanya untuk mengekalkan pendapatan bersih yang sama.

Keadaan ini secara tidak langsung menjejaskan keseimbangan hidup dan kerja. Fleksibiliti yang pada asalnya dianggap sebagai kelebihan akhirnya berubah menjadi tekanan apabila masa bekerja ditentukan oleh keperluan pendapatan, bukannya pilihan peribadi.

Selain tekanan kewangan, aspek kesihatan juga tidak boleh dipandang ringan. Pemandu yang menghabiskan lapan hingga dua belas jam sehari di jalan raya berisiko mengalami keletihan fizikal, sakit belakang, gangguan tidur dan tekanan emosi. Mereka perlu sentiasa fokus ketika memandu dalam keadaan lalu lintas yang sesak, berhadapan dengan kerenah pelanggan yang pelbagai, selain memastikan prestasi perkhidmatan sentiasa berada pada tahap yang baik.

Tekanan ini boleh memberi kesan kepada kehidupan keluarga. Selepas seharian memandu, seseorang mungkin pulang dalam keadaan terlalu letih untuk meluangkan masa berkualiti bersama pasangan atau anak-anak. Ada yang hanya mempunyai sedikit masa untuk berbual sebelum berehat dan mengulangi rutin yang sama pada keesokan harinya. Lama-kelamaan, hubungan kekeluargaan boleh menjadi renggang jika keadaan ini berterusan.

Cabaran turut dirasai oleh pasangan dan anak-anak. Jadual kerja yang berubah-ubah menyebabkan sukar merancang aktiviti keluarga. Ada pemandu yang terpaksa bekerja ketika hujung minggu, cuti umum atau musim perayaan kerana ketika itulah permintaan pelanggan dan kadar tambang biasanya lebih tinggi. Sedangkan tempoh tersebut merupakan waktu terbaik untuk keluarga berkumpul.

Dari sudut psikologi, pendapatan yang tidak menentu juga boleh mencetuskan kebimbangan berpanjangan. Berbeza dengan pekerja yang menerima gaji tetap pada setiap bulan, pemandu Grab perlu sentiasa memikirkan sama ada pendapatan hari itu mencukupi untuk menampung perbelanjaan keluarga. Tekanan kewangan yang berpanjangan boleh menjejaskan kesejahteraan mental dan akhirnya mempengaruhi hubungan dalam rumah tangga.

Selain itu, pekerja ekonomi gig secara umumnya mempunyai perlindungan sosial yang lebih terhad berbanding pekerja sektor formal. Mereka tidak menikmati pelbagai kemudahan yang lazim disediakan majikan seperti cuti bergaji, caruman persaraan tambahan, insurans kesihatan atau faedah perubatan yang komprehensif. Sekiranya mereka jatuh sakit atau mengalami kemalangan, pendapatan turut terhenti kerana mereka tidak dapat bekerja. Keadaan ini menambahkan lagi tekanan terhadap keseimbangan hidup dan kerja.

Walaupun begitu, tidak dapat dinafikan bahawa terdapat juga pemandu yang berjaya mencapai keseimbangan hidup melalui pengurusan masa yang baik. Mereka menetapkan had waktu bekerja, memilih lokasi yang mempunyai permintaan tinggi, mengutamakan waktu puncak dan memastikan sekurang-kurangnya satu hari dalam seminggu diperuntukkan untuk bersama keluarga. Ada juga yang menjadikan Grab sebagai sumber pendapatan tambahan sambil mengekalkan pekerjaan tetap, sekali gus mengurangkan tekanan untuk bekerja terlalu lama.

Dalam konteks ini, sokongan keluarga memainkan peranan yang amat penting. Pasangan yang memahami cabaran pekerjaan serta mampu berkongsi tanggungjawab menguruskan rumah tangga dapat membantu mengurangkan tekanan yang dihadapi pemandu. Begitu juga dengan amalan komunikasi yang baik dalam keluarga agar setiap ahli memahami tuntutan pekerjaan dan dapat merancang masa bersama secara lebih bermakna.

Pada masa yang sama, platform ekonomi gig dan pembuat dasar juga mempunyai tanggungjawab untuk mewujudkan ekosistem pekerjaan yang lebih lestari. Antara usaha yang boleh dipertimbangkan termasuk memperkukuh perlindungan sosial, memperluaskan akses kepada caruman keselamatan sosial dan persaraan, menyediakan program kesihatan mental, serta menawarkan latihan pengurusan kewangan kepada pemandu. Langkah-langkah ini bukan sahaja dapat meningkatkan kebajikan mereka, malah menyumbang kepada produktiviti dan kualiti perkhidmatan.

Hakikatnya, pekerjaan sebagai pemandu Grab menggambarkan dilema yang dihadapi ramai pekerja dalam ekonomi gig masa kini. Fleksibiliti memang memberi kebebasan, tetapi kebebasan itu gigih bersama tanggungjawab yang besar. Tanpa pendapatan yang stabil dan perlindungan yang mencukupi, seseorang mungkin terpaksa mengorbankan masa bersama keluarga demi memenuhi keperluan hidup.

Akhirnya, keseimbangan hidup dan kerja bukanlah sekadar soal mempunyai jadual yang fleksibel. Ia menuntut keseimbangan antara masa, pendapatan, kesihatan dan kesejahteraan emosi. Selagi pekerja ekonomi gig masih bergelut dengan ketidaktentuan pendapatan dan kos kehidupan yang semakin meningkat, keseimbangan tersebut akan terus menjadi satu cabaran yang memerlukan perhatian semua pihak. Dalam mengejar kemajuan ekonomi digital, masyarakat tidak seharusnya melupakan bahawa kejayaan sebenar sesebuah pekerjaan bukan hanya diukur melalui jumlah pendapatan, tetapi juga melalui kemampuan seseorang menikmati kehidupan yang sihat, bermakna dan seimbang bersama keluarga.

Adakah rakyat benar-benar sejahtera dengan KDNK per kapita AS$15,000?

Pengumuman bahawa Malaysia berjaya melepasi paras Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) per kapita sebanyak AS$15,000 pada tahun 2026 merupakan satu berita yang wajar dibanggakan. Berdasarkan data Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF), pencapaian ini menandakan ekonomi negara terus berkembang dan semakin hampir untuk mencapai status ekonomi berpendapatan tinggi. Malah, terdapat jangkaan bahawa Malaysia mampu mencapai KDNK per kapita AS$20,000 sekitar tahun 2030 hingga 2032 sekiranya momentum pertumbuhan dapat dikekalkan.

Di atas kertas, angka ini kelihatan sangat memberangsangkan. Namun sebagai seorang penyelidik sosioekonomi, saya berpendapat bahawa persoalan yang lebih penting bukanlah "berapa besar ekonomi negara?", tetapi "siapa yang benar-benar menikmati hasil pertumbuhan tersebut?"

Di sinilah kita perlu membezakan antara pertumbuhan ekonomi dan kesejahteraan rakyat.

KDNK per kapita ialah ukuran purata nilai pengeluaran ekonomi yang dibahagikan dengan jumlah penduduk. Ia berguna untuk membuat perbandingan antara negara, namun ia bukan ukuran langsung terhadap taraf hidup setiap individu. Dalam erti kata lain, purata yang tinggi tidak semestinya bermaksud semua rakyat memperoleh pendapatan yang tinggi.

Bayangkan sebuah keluarga mempunyai lima orang anak. Seorang memperoleh pendapatan RM50,000 sebulan, manakala empat yang lain masing-masing hanya memperoleh RM2,000. Secara purata, pendapatan keluarga tersebut kelihatan tinggi. Namun realitinya, majoriti ahli keluarga masih hidup dalam keadaan sederhana. Begitulah juga sifat KDNK per kapita.

Malaysia sememangnya mempunyai banyak sebab untuk optimis. Pertumbuhan ekonomi pada suku pertama 2026 mencecah 5.4 peratus, inflasi kekal rendah sekitar 1.9 peratus, pelaburan swasta terus berkembang dan sektor berteknologi tinggi seperti semikonduktor, kecerdasan buatan, pusat data serta ekonomi digital semakin rancak. Semua ini menunjukkan asas ekonomi negara semakin kukuh.

Namun pertumbuhan ekonomi tidak semestinya bergerak seiring dengan peningkatan kesejahteraan isi rumah. Ramai rakyat masih berhadapan dengan kos sara hidup yang tinggi, harga rumah yang sukar dicapai, peningkatan kos pendidikan, perbelanjaan kesihatan yang semakin mahal serta ketidaktentuan pekerjaan. Dalam keadaan sedemikian, angka KDNK yang tinggi mungkin tidak banyak mengubah kehidupan harian mereka.

Artikel Berita Harian yang memetik pandangan Ketua Ahli Ekonomi Global Juwai IQI, Shan Saeed, turut menekankan bahawa produktiviti merupakan faktor paling penting untuk memastikan Malaysia mencapai KDNK per kapita AS$20,000. Kenyataan ini amat tepat. Sesebuah negara tidak boleh bergantung kepada pertumbuhan ekonomi semata-mata tanpa meningkatkan produktiviti pekerja, inovasi dan kecekapan industri.

Namun produktiviti juga tidak seharusnya dinilai hanya melalui keuntungan syarikat atau peningkatan output. Produktiviti yang benar-benar berkualiti ialah apabila peningkatan hasil ekonomi diterjemahkan kepada kenaikan gaji, peluang pekerjaan yang lebih baik dan peningkatan taraf hidup rakyat secara menyeluruh.

Di sinilah wujud satu cabaran besar yang sering dibincangkan oleh ahli ekonomi, iaitu fenomena growth without inclusive prosperity. Ekonomi berkembang, keuntungan korporat meningkat dan pelaburan asing bertambah, tetapi manfaatnya tidak diagihkan secara seimbang kepada masyarakat. Akibatnya, jurang pendapatan terus melebar walaupun negara mencatat pertumbuhan yang memberangsangkan.

Selain itu, artikel tersebut juga tidak menyentuh secara mendalam mengenai ketidaksamaan antara wilayah. Negeri-negeri seperti Selangor, Kuala Lumpur dan Pulau Pinang menikmati pembangunan ekonomi yang jauh lebih pesat berbanding sebahagian negeri lain. Jika pertumbuhan hanya tertumpu di beberapa kawasan, purata pendapatan negara akan meningkat tetapi jurang pembangunan wilayah akan terus melebar.

Begitu juga dengan isu mobiliti sosial. Adakah anak daripada keluarga berpendapatan rendah mempunyai peluang yang sama untuk menikmati pendidikan berkualiti, pekerjaan bernilai tinggi dan peningkatan pendapatan? Persoalan ini jauh lebih penting daripada sekadar mengejar sasaran KDNK per kapita.

Satu lagi aspek yang sering terlepas pandang ialah kesan kadar pertukaran ringgit. Oleh kerana KDNK per kapita diukur dalam dolar Amerika Syarikat, pengukuhan atau penyusutan nilai ringgit boleh mempengaruhi angka tersebut. Ringgit yang lebih kukuh akan meningkatkan nilai KDNK per kapita dalam dolar AS, manakala penyusutan ringgit boleh menyebabkan angka itu kelihatan lebih rendah walaupun ekonomi domestik masih berkembang. Oleh itu, sasaran AS$20,000 bukan sekadar bergantung kepada prestasi ekonomi, tetapi juga kepada kestabilan mata wang.

Apa yang lebih penting ialah bagaimana kita mentafsir kejayaan ekonomi negara. Adakah kejayaan itu hanya diukur melalui angka KDNK, atau melalui kehidupan rakyat yang semakin baik? Sebuah negara boleh mempunyai ekonomi yang besar, tetapi jika sebahagian besar rakyat masih bergelut dengan kos sara hidup, pekerjaan tidak stabil dan peluang ekonomi yang terhad, maka pencapaian tersebut masih belum lengkap.

Di sinilah letaknya sedikit "karikatur ekonomi" yang sering kita lihat. Negara diisytiharkan semakin kaya, tetapi rakyat masih membandingkan harga ayam di tiga pasar raya sebelum membeli. Statistik menunjukkan pendapatan per kapita meningkat, tetapi ramai pekerja masih menunggu gaji masuk sebelum mengisi minyak atau membayar ansuran rumah. Ekonomi berkembang megah dalam laporan tahunan, namun di media sosial rakyat masih berkongsi petua berjimat cermat untuk menghadapi hujung bulan. Seolah-olah negara sedang berlari dalam acara pecut, tetapi sebahagian rakyat masih tercari-cari kasut untuk turut sama berlari.

Hakikatnya, KDNK per kapita AS$15,000 merupakan pencapaian yang wajar diraikan kerana ia mencerminkan kekuatan asas ekonomi Malaysia. Namun sasaran AS$20,000 tidak seharusnya menjadi penamat, sebaliknya satu penanda aras ke arah ekonomi yang lebih inklusif, produktif dan berdaya tahan.

Akhirnya, kejayaan sebenar bukanlah apabila Malaysia berjaya menambah beberapa ribu dolar lagi pada angka KDNK per kapita. Kejayaan sebenar ialah apabila lebih ramai rakyat mampu membeli rumah pertama, menyimpan untuk hari tua, memperoleh pekerjaan yang bermaruah, menikmati pendidikan berkualiti dan membesarkan keluarga tanpa dibayangi kebimbangan tentang kos sara hidup. Ketika itulah statistik ekonomi bukan sahaja kelihatan indah di atas kertas, malah benar-benar dirasai dalam kehidupan seharian rakyat.

Buli siber di Malaysia: punca, kesan dan cara mengatasinya

Kemajuan teknologi telah mengubah cara masyarakat berkomunikasi, bekerja dan mendapatkan maklumat. Media sosial seperti Facebook, Instagram, TikTok dan X memudahkan hubungan antara individu, malah menjadi platform untuk belajar dan berniaga. Namun, di sebalik manfaat tersebut, muncul satu cabaran sosial yang semakin membimbangkan iaitu buli siber dan isu keselamatan digital.

Buli siber bukan lagi sekadar gurauan di internet. Ia boleh memberi kesan yang serius terhadap emosi, keselamatan dan kesejahteraan mangsa. Pada masa yang sama, peningkatan penipuan dalam talian dan penyebaran maklumat palsu turut menimbulkan kebimbangan dalam kalangan masyarakat.

1. Buli Siber Memberi Kesan Buruk terhadap Kesihatan Mental

Buli siber berlaku apabila seseorang dihina, diugut, dipermalukan atau diganggu melalui platform digital. Tidak seperti buli secara fizikal, serangan di alam maya boleh berlaku pada bila-bila masa dan mampu tersebar dengan pantas kepada ribuan pengguna.

Sebagai contoh, terdapat pelajar yang menjadi mangsa ejekan selepas videonya dimuat naik ke media sosial tanpa kebenaran. Akibat tekanan yang berterusan, mangsa mengalami kemurungan, hilang keyakinan diri dan enggan hadir ke sekolah. Dalam kes yang lebih serius, terdapat mangsa yang mengalami gangguan emosi sehingga memerlukan rawatan profesional.

Bagi isu ini, ibu bapa perlu memantau penggunaan media sosial anak-anak dan menggalakkan komunikasi yang terbuka. Pihak sekolah boleh menjalankan kempen kesedaran mengenai etika penggunaan internet. Manakala mangsa perlu digalakkan membuat laporan kepada pihak sekolah, platform media sosial atau pihak berkuasa tanpa rasa takut.

2. Penipuan Dalam Talian Semakin Berleluasa

Selain buli siber, penipuan dalam talian turut menjadi ancaman kepada masyarakat. Penjenayah menggunakan pelbagai taktik seperti menyamar sebagai pegawai bank, polis, agensi kerajaan atau menawarkan pelaburan yang menjanjikan keuntungan luar biasa.

Sebagai contoh, ramai individu kehilangan ribuan ringgit selepas mempercayai panggilan telefon daripada individu yang menyamar sebagai pegawai bank. Ada juga mangsa yang menjadi mangsa "love scam" selepas menjalinkan hubungan dengan individu yang dikenali melalui media sosial.

Isu ini semakin meruncing dan orang ramai perlu sentiasa menyemak kesahihan maklumat sebelum membuat sebarang pembayaran. Jangan sesekali berkongsi kata laluan atau kod OTP dengan mana-mana individu. Pihak kerajaan, bank dan syarikat telekomunikasi perlu terus memperkukuhkan kempen pendidikan keselamatan digital.

3. Penyebaran Maklumat Palsu Mengancam Keharmonian Masyarakat

Maklumat palsu atau "fake news" mudah tersebar melalui aplikasi pemesejan dan media sosial. Ramai pengguna berkongsi sesuatu berita tanpa menyemak kesahihannya terlebih dahulu.

Sebagai contoh, pernah berlaku penyebaran berita palsu mengenai isu kesihatan, bencana dan perkauman yang mencetuskan panik serta salah faham dalam kalangan masyarakat. Dalam sesetengah keadaan, maklumat yang tidak tepat boleh menjejaskan reputasi seseorang atau menimbulkan ketegangan antara komuniti.

Antara penyelesaian yang boleh diambil adalah mengamalkan budaya "semak sebelum kongsi", merujuk maklumat daripada sumber rasmi seperti kementerian atau agensi kerajaan dan meningkatkan literasi digital supaya masyarakat lebih bijak menilai kesahihan sesuatu maklumat.

Buli siber dan keselamatan digital merupakan antara isu sosial yang semakin penting di Malaysia. Jika tidak ditangani dengan berkesan, masalah ini boleh menjejaskan kesihatan mental, keselamatan kewangan dan keharmonian masyarakat. Oleh itu, semua pihak termasuk ibu bapa, sekolah, kerajaan, syarikat teknologi dan pengguna internet perlu memainkan peranan masing-masing dalam mewujudkan persekitaran digital yang lebih selamat, beretika dan bertanggungjawab. Dengan kerjasama semua pihak, internet dapat dimanfaatkan sebagai ruang yang positif untuk pembelajaran, komunikasi dan pembangunan masyarakat, bukannya menjadi tempat berlakunya ancaman dan penyalahgunaan.

Pencapaian Malaysia dalam Global Peace Index 2026 dan cabaran ke arah 10 terbaik dunia

Keamanan merupakan salah satu prasyarat utama kepada pembangunan sesebuah negara. Negara yang aman bukan sahaja mampu menyediakan persekitaran yang selamat kepada rakyat, malah lebih berupaya menarik pelaburan asing, meningkatkan aktiviti ekonomi serta memperkukuhkan kesejahteraan sosial. Dalam konteks global, tahap keamanan sesebuah negara lazimnya diukur melalui Global Peace Index (GPI) yang diterbitkan setiap tahun oleh Institute for Economics and Peace (IEP). Indeks ini menilai 163 buah negara berdasarkan tiga dimensi utama, iaitu tahap keselamatan masyarakat, konflik domestik dan antarabangsa, serta tahap militarisasi.

Laporan Global Peace Index 2026 menunjukkan Malaysia berjaya memperbaiki kedudukannya ke-12 dunia, sekali gus mengukuhkan kedudukannya sebagai antara negara paling aman di Asia. Pencapaian ini bukan sekadar satu pengiktirafan antarabangsa, malah mencerminkan keberkesanan dasar keselamatan, kestabilan politik serta pembangunan sosial negara dalam beberapa tahun kebelakangan ini.

Walaupun begitu, persoalan yang lebih penting ialah sejauh manakah pencapaian ini benar-benar menggambarkan keadaan keselamatan negara, dan apakah langkah yang perlu diambil bagi memastikan Malaysia mampu menembusi kelompok 10 negara paling aman di dunia dalam masa terdekat?

Memahami Global Peace Index

Global Peace Index (GPI) dibangunkan oleh Institute for Economics and Peace sejak tahun 2007 sebagai ukuran standard bagi menilai tahap keamanan sesebuah negara. Penilaian dibuat menggunakan lebih daripada 20 indikator yang merangkumi aspek keselamatan domestik, kadar jenayah, konflik dalaman, hubungan antarabangsa, perbelanjaan ketenteraan serta kestabilan politik.

Berbeza dengan indeks pembangunan ekonomi yang hanya menilai pertumbuhan Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK), GPI melihat keamanan sebagai faktor penting yang menyokong pembangunan mampan. Negara yang memperoleh skor GPI yang baik lazimnya mempunyai institusi kerajaan yang stabil, kadar jenayah yang rendah, sistem keadilan yang berfungsi dengan baik serta hubungan diplomatik yang kukuh.

Trend Pencapaian Malaysia Dalam Tempoh Lima Tahun

Pencapaian Malaysia dalam Global Peace Index menunjukkan trend yang semakin positif selepas tempoh pandemik COVID-19.

Trend ini menunjukkan bahawa dalam tempoh lima tahun, Malaysia telah meningkatkan kedudukannya sebanyak tujuh anak tangga. Walaupun terdapat sedikit penurunan pada tahun 2023, prestasi negara kembali meningkat secara konsisten mulai tahun 2024.

Perlu difahami bahawa kedudukan GPI bersifat relatif. Ini bermaksud perubahan ranking bukan sahaja bergantung kepada prestasi Malaysia, tetapi turut dipengaruhi oleh perubahan skor negara-negara lain dan perkembangan geopolitik global. Oleh itu, peningkatan ke tangga ke-12 menunjukkan Malaysia bukan sekadar mengekalkan prestasi, malah berjaya meningkatkan daya saingnya dalam persekitaran antarabangsa yang semakin mencabar.

Mengapa Kedudukan Ini Penting?

Sesetengah pihak mungkin melihat ranking keamanan sebagai sekadar angka. Hakikatnya, pencapaian ini mempunyai implikasi yang jauh lebih besar. Pertama, negara yang aman lebih mudah menarik pelaburan langsung asing (FDI). Pelabur antarabangsa lazimnya mengambil kira faktor keselamatan sebelum membuat keputusan pelaburan. Kedua, sektor pelancongan turut menerima manfaat apabila Malaysia diiktiraf sebagai antara destinasi paling selamat di dunia. Persepsi keselamatan merupakan faktor penting dalam pemilihan destinasi pelancongan.

Ketiga, keamanan meningkatkan produktiviti ekonomi kerana kerajaan dapat mengurangkan kos menangani konflik dan jenayah, sekali gus menumpukan lebih banyak sumber kepada pendidikan, kesihatan dan pembangunan infrastruktur. Akhir sekali, keamanan menyumbang kepada peningkatan kualiti hidup rakyat melalui persekitaran yang lebih stabil, harmoni dan kondusif.

Cabaran Yang Masih Perlu Diberi Perhatian

Walaupun pencapaian Malaysia amat membanggakan, beberapa cabaran masih memerlukan perhatian serius.

Jenayah Siber

Transformasi digital telah membuka ruang kepada peningkatan penipuan dalam talian, serangan siber dan penyalahgunaan data peribadi. Ancaman ini semakin kompleks dan memerlukan pendekatan keselamatan yang lebih moden.

Keselamatan Bandar

Pembangunan bandar yang pesat membawa cabaran baharu seperti jenayah jalanan, penyalahgunaan dadah dan kegiatan jenayah terancang. Penggunaan analitik data serta sistem bandar pintar boleh membantu meningkatkan keberkesanan pencegahan.

Perpaduan Sosial

Keamanan yang berkekalan tidak hanya bergantung kepada kekuatan penguatkuasaan undang-undang, tetapi juga kepada tahap kepercayaan antara masyarakat, keharmonian antara kaum serta toleransi terhadap kepelbagaian budaya dan agama. Sebarang ketegangan sosial boleh memberi kesan kepada persepsi keamanan negara.
Persepsi Awam

Walaupun statistik jenayah menunjukkan trend penurunan, persepsi masyarakat terhadap keselamatan kadangkala dipengaruhi oleh penyebaran maklumat di media sosial. Oleh itu, komunikasi yang telus dan penyampaian maklumat yang tepat perlu diperkukuh bagi meningkatkan keyakinan rakyat.

Kesimpulan

Kedudukan Malaysia di tangga ke-12 dalam Global Peace Index 2026 merupakan pencapaian yang signifikan dan mencerminkan kemajuan negara dalam memperkukuh keselamatan, kestabilan politik serta keharmonian sosial. Peningkatan yang konsisten sejak tahun 2024 membuktikan bahawa pelbagai dasar dan inisiatif kerajaan telah memberikan impak yang positif. Namun begitu, keamanan bukanlah sesuatu yang boleh dianggap kekal. Perubahan landskap keselamatan global, ancaman siber, jenayah rentas sempadan dan cabaran perpaduan sosial menuntut pendekatan yang lebih proaktif dan bersepadu. Malaysia perlu terus melabur dalam pembangunan institusi, teknologi keselamatan, pendidikan sivik dan tadbir urus yang baik bagi memastikan keamanan dapat dikekalkan dalam jangka panjang.

Sekiranya usaha ini diteruskan secara konsisten, sasaran untuk meletakkan Malaysia dalam kelompok 10 negara paling aman di dunia bukanlah sesuatu yang mustahil. Lebih penting lagi, keamanan yang berkekalan akan menjadi asas kepada pertumbuhan ekonomi yang mampan, kesejahteraan rakyat dan pengukuhan reputasi Malaysia di peringkat antarabangsa.